- Hồ Chí Minh -
1. Tác giả:
Hồ Chí Minh
2. Tác phẩm
I. TÌM HIỂU CHUNG
Phiên âm
Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang xuân thủy tiếp xuân thiên:
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.
Dịch thơ
Rằm xuân lồng lộng trăng soi,
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân:
Giữa dòng bàn bạc việc quân,
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền.







1- Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh nào?

2-Bài thơ được làm theo thể thơ gì?

3- Phương thức biểu đạt chính của bài thơ?

4- Bố cục của bài thơ là gì?

Hoàn cảnh ra đời: Bài thơ “Rằm tháng giêng” được Bác Hồ viết khi sống và làm việc ở chiến khu Việt Bắc năm 1948

.
- Thể thơ: - Nguyên tác: Thất ngôn tứ tuyệt
Dịch thơ: Lục bát
-
Phương thức biểu đạt : Biểu cảm


- Bố cục :
+ Hai câu đầu: Cảnh đêm Rằm tháng giêng ở chiến khu Việt Bắc
+ Hai câu thơ cuối: Hình ảnh con người giữa đêm rằm tháng giêng
Kim dạ nguyên tiêu, nguyệt chính viên,
Xuân giang xuân thủy tiếp xuân thiên;
Rằm xuân lồng lộng trăng soi
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân
Nguyên tác:
(Phiên âm)
Dịch thơ:
Chưa dịch sát với ý nghĩa, tinh thần câu thơ
1. Hai câu thơ đầu
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
Đoạn 1 Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên
Xuân giang xuân thủy tiếp xuân thiên
(Rằm xuân lồng lộng trăng soi
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân)
Thời gian:
- Đêm rằm tháng giêng
Cảnh vật:
- Trăng vào lúc tròn, sáng nhất: nguyệt chính viên
- Sông, nước, bầu trời như lẫn vào nhau. Không gian bát ngát tràn ngập ánh sáng của vầng trăng
- Nghệ thuật nào được sử dụng rất đặc sắc trong câu thơ
thứ hai?
- Nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật ấy trong việc thể
hiện nội dung.


Điệp từ : xuân
Nhấn mạnh sức xuân tràn ngập sông, nước, bầu trời
Hai câu thơ vẽ lên trước mắt người đọc khung cảnh đêm trăng rằm tháng giêng ở núi rừng Việt Bắc với không gian cao rộng, bát ngát, tràn đầy sức sống của mùa xuân thật thơ mộng hữu tình


Cảm xúc nào của tác giả gợi lên từ cảnh xuân tươi đẹp ấy?




Thể hiện niềm lạc quan yêu đời,yêu cuộc sống và tình yêu thiên nhiên, đất nước tha thiết của tác giả, một vị lãnh tụ cách mạng vĩ đại đồng thời cũng là một thi sĩ tài hoa.
2. Hình ảnh con người giữa đêm rằm tháng giêng
Yên ba thâm xứ đàm quân sự
Công việc:
Bàn việc qua
Nơi bàn việc:
Giữa dòng sông mịt mù khói sóng
Là việc hệ trọng, ảnh hưởng tới vận mệnh của quốc gia, dân tộc
Không gian lãng mạn, huyền ảo
Đối lập
- Câu thơ mở ra một không khí thời đại, không khí hội họp luận bàn việc quân, việc nước rất bí mật khẩn trương của Đảng, chính phủ và Bác Hồ trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp gay go ác liệt.
Câu thơ cuối gợi cho em hình dung về cảnh tượng như thế nào?

Hãy nhận xét về mối quan hệ giữa con người và cảnh vật trong lời thơ cuối
Tình yêu thiên nhiên
Nhà thơ chiến sĩ vĩ đại
Tình yêu
đất nước
Phong thái ung dung,
lạc quan, yêu đời, yêu cuộc sống
- Hình ảnh con thuyền sau lúc bàn bạc việc quân trở về, trôi nhẹ giữa dòng sông trong ngập tràn ánh trăng“ trăng ngân đầy thuyền
Nội dung
- Cảnh đêm trăng nơi chiến khu Việt Bắc
- Tình cảm với thiên nhiên, tâm hồn nhạy cảm, lòng yêu nước sâu nặng và phong thái ung dung, lạc quan của Bác Hồ
Nghệ thuật:
-Thể thơ tứ tuyệt
- Hình ảnh thơ đẹp đẽ, bay bổng, vừa cổ điển vừa hiện đại
- Phép điệp từ được sử dụng thành công
III. TỔNG KẾT
IV. LUYỆN TẬP

1- So sánh chỉ ra điểm giống và khác nhau của hai bài thơ
2- Viết đoạn văn từ 8-10 dòng nêu lên cảm nghĩ của em về Bác kính yêu sau khi học hai bài thơ trên
So sánh hai bài thơ “Cảnh khuya” và “Rằm tháng giêng”
Đều được sáng tác ở Việt Bắc những năm đầu chống Pháp.
Đều làm theo thể thất ngôn tứ tuyệt.
Đều miêu tả cảnh trăng ở chiến khu Việt Bắc.
Đều bộc lộ tâm hồn yêu thiên nhiên, lòng yêu nước, phong thái ung dung, tự tại, sự kết hợp giữa tâm hồn nghệ sĩ và chiến sĩ của Bác.
Về hình thức:
+ Bài Cảnh khuya viết bằng tiếng Việt
+ Bài Rằm tháng giêng viết bằng tiếng Hán
- Về nội dung: Cảnh trăng trong mỗi bài có nét đẹp riêng:
+ Bài Cảnh khuya: Cảnh trăng rừng lồng vào vòm cây hoa lá nhiều tầng, nhiều đường nét. Nhà thơ một mình ngắm trăng.
+ Bài Rằm tháng giêng: Trăng trên sông nước, không gian bát ngát, tràn đầy sắc xuân. Nhà thơ cùng đồng chí của mình bàn việc quân.
IV. LUYỆN TẬP