CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
- Bước 1: Tìm hiểu đề và tìm ý.
Bước 2: Lập dàn bài.
Bước 3: Viết bài.
Bước 4: Đọc lại và sửa chữa.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
Đề bài (Sgk – trang 84):
Nhân dân ta có câu tục ngữ: “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”. Hãy giải thích nội dung câu tục ngữ đó.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
Đề bài (Sgk – trang 84):
Nhân dân ta có câu tục ngữ: “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”. Hãy giải thích nội dung câu tục ngữ đó.
1. Tìm hiểu đề và tìm ý:
a. Xác định yêu cầu chung của đề:
Dạng bài: Nghị luận (Nghị luận giải thích).
Nội dung (luận điểm cần giải thích): Tầm quan trọng của việc tìm hiểu trong cuộc sống để mở rộng tầm hiểu biết.
Phạm vi giải thích: Trong đời sống xã hội, trong văn chương.



1. Tìm hiểu đề và tìm ý:
b. Tìm ý:
a. Tìm hiểu đề.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
Đặt câu hỏi:
… là gì?
Vì sao… ?
… như thế nào?
… phải làm gì?
Chủ yếu dùng lí lẽ khoa học, chính xác, chặt chẽ để giúp người đọc hiểu.
1. Tìm hiểu đề và tìm ý:
b. Tìm ý:
Ý 1. Giải thích nghĩa của câu tục ngữ:
+ Nghĩa đen: “Đi một ngày đàng”, “học một sàng khôn” nghĩa là gì?
+ Nghĩa bóng: “Đi một ngày đàng”, “học một sàng khôn” ngụ ý chỉ

+ Nghĩa sâu: Câu tục ngữ thể hiện khát vọng, ước mơ gì của con người?
a. Tìm hiểu đề.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
điều gì? Câu tục ngữ đúc kết kinh nghiệm gì?
1. Tìm hiểu đề và tìm ý:
b. Tìm ý:
Ý 1: Giải thích nghĩa của câu tục ngữ.
Ý 2: Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?
a. Tìm hiểu đề.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
Ý 3: “Đi một ngày đàng” như thế nào để “học một sàng khôn”?
1. Tìm hiểu đề và tìm ý:
b. Tìm ý.
a. Tìm hiểu đề.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
2. Lập dàn bài:
1. Tìm hiểu đề và tìm ý.
a. Mở bài:
2. Lập dàn bài:
- Trích dẫn câu tục ngữ “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”.
- Nêu luận điểm cần giải thích: Tầm quan trọng của việc tìm hiểu trong cuộc sống để mở rộng tầm hiểu biết.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
1. Tìm hiểu đề và tìm ý.
a. Mở bài:
2. Lập dàn ý:
- Trích dẫn ý kiến, câu tục ngữ, câu châm ngôn,… cần được giải thích.
- Nêu luận điểm cần được giải thích.
=> Phải mang định hướng giải thích, gợi nhu cầu được hiểu về luận điểm cần giải thích. (Có thể dùng các từ ngữ: “…hiểu như thế nào?”, “liệu có chính xác không?”,… để dẫn dắt, gây chú ý vào luận điểm).
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
1. Tìm hiểu đề và tìm ý.
a. Mở bài: Nêu luận điểm cần được giải thích,
2. Lập dàn ý.
b. Thân bài:
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
gợi phương hướng giải thích.
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài:
Ý 1. Giải thích nghĩa của câu tục ngữ:

Nghĩa đen:

Nghĩa từ ngữ
Nghĩa cả câu
Nghĩa bóng.

Nghĩa sâu.

II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
Nghĩa cụm từ
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài:
Ý 1. Giải thích nghĩa của câu tục ngữ:

Nghĩa đen:
- Nghĩa của từ:
+ “đàng” (từ địa phương): Đường đi.
+ “ngày”: Đơn vị đo không gian của người dân xưa khi chưa có phương tiện đo độ dài, có nghĩa là nhiều, xa.
+ “sàng”: Đồ đan bằng tre, hình tròn, lòng nông, có lỗ nhỏ và thưa, thường dùng để làm cho gạo sạch thóc, trấu và tấm. -> Đơn vị đo, đếm của người dân xưa, có nghĩa là lớn và nhiều.

II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài:
Ý 1. Giải thích nghĩa của câu tục ngữ:

Nghĩa đen:
- Nghĩa của từ:
+ “đàng” (từ địa phương): Đường đi.
+ “ngày”: Đơn vị đo không gian của người dân xưa khi chưa có phương tiện đo độ dài, có nghĩa là nhiều, xa.
+ “sàng”: Đồ đan bằng tre, hình tròn, lòng nông, có lỗ nhỏ và thưa, thường dùng để làm cho gạo sạch thóc, trấu và tấm. -> Đơn vị đo, đếm của người dân xưa, có nghĩa là lớn và nhiều.
+ “khôn”: Khả năng suy xét để xử sự một cách có lợi nhất, tránh được những việc làm và thái độ không nên có.


- Nghĩa của cụm từ:
+ “Đi một ngày đàng”: Đi xa, đi nhiều.
- “học một sàng khôn”: Học những cách suy xét để xử sự có lợi nhất, tránh được những việc làm và thái độ không nên có.
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài:
Ý 1. Giải thích nghĩa của câu tục ngữ:

Nghĩa đen:
- Nghĩa của cụm từ:
+ “Đi một ngày đàng”: Đi xa, đi nhiều.
+ “học một sàng khôn”: Học những cách suy xét để xử sự có lợi nhất, tránh được những việc làm và thái độ không nên có.
=> Nghĩa cả câu: Đi xa, đi nhiều sẽ giúp học được những cách suy xét để xử sự có lợi nhất, tránh được những việc làm và thái độ không nên có.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài:
Ý 1. Giải thích nghĩa của câu tục ngữ:

Nghĩa bóng:
- Nghĩa của từ:
+ “Đi”: Tìm hiểu, khám phá…
+ “đàng”: Cuộc sống bên ngoài.
+ “sàng”: Thu nhận được nhiều điều có giá trị.
+ “khôn”: Hiểu biết, khôn ngoan.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
- Nghĩa của cụm từ:
+ “Đi một ngày đàng”: Tìm hiểu cuộc sống bên ngoài nhiều.
+ “học một sàng khôn”: Thu nhận được nhiều điều hiểu biết có ích.
=> Nghĩa cả câu: Tìm hiểu về cuộc sống bên ngoài nhiều sẽ giúp học hỏi được những điều bổ ích, mở rộng tầm hiểu biết cho con người.
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài:
Ý 1. Giải thích nghĩa của câu tục ngữ:

Nghĩa sâu:
Gợi khao khát của người nông dân xưa: muốn được đi ra khỏi nhà, khỏi làng để mở rộng tầm mắt.
(Liên hệ với các câu khác có cùng nội dung: “Đi một bữa chợ, học một mớ khôn”, “Đi cho biết đó biết đây/ Ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn!”),…
=> Câu tục ngữ biểu hiện khát vọng được khám phá thế giới xung quanh để mở rộng tầm hiểu biết, thoát khỏi sự hạn hẹp của tầm nhìn.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài:
Ý 1. Giải thích nghĩa của câu tục ngữ.
Ý 2. Giải thích: Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?
Ý 3. Giải thích: “Đi một ngày đàng” như thế nào để “học một sàng khôn”?
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài:
Ý 1. Giải thích nghĩa của câu tục ngữ.
Chủ yếu nêu lí lẽ khoa học, chuẩn xác .
Có thể đưa dẫn chứng phù hợp để chứng minh rõ thêm cho phần giải thích. Tuy nhiên chứng minh không được lấn lướt giải thích.


II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
Ý 2. Giải thích: Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?
Ý 3. Giải thích: “Đi một ngày đàng” như thế nào để “học một sàng khôn”?

2. Lập dàn ý:
b. Thân bài:
Ý 2. Giải thích: Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?
+ Lí lẽ 1 (Nêu nguyên nhân): Vì hiểu biết của mỗi cá nhân có hạn, nhất là nếu ở trong hoàn cảnh sống hạn hẹp, trong khi cuộc sống bên ngoài lại bao la, rộng lớn, chứa đựng nhiều điều mới mẻ.
=> Nếu không chịu học hỏi thêm từ cuộc sống xung quanh thì nhận thức con người dễ trở nên hạn hẹp, chủ quan, phiến diện.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
TRUYỆN NGỤ NGÔN: “ẾCH NGỒI ĐÁY GIẾNG”
“Một năm nọ, trời mưa to làm nước trong giếng dềnh lên, tràn bờ, đưa ếch ta ra ngoài.”
“Quen thói cũ, ếch nghênh ngang đi lại khắp nơi và cất tiếng kêu ồm ộp. Nó nhâng nháo đưa cặp mắt lên nhìn bầu trời, chả thèm để ý đến xung quanh nên đã bị một con trâu đi qua giẫm bẹp.”
“Có một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ. Xung quanh nó chỉ có vài con nhái, cua, ốc bé nhỏ. Hàng ngày nó cất tiếng kêu ồm ộp làm vang động cả giếng, khiến các con vật kia rất hoảng sợ.”
“Ếch cứ tưởng bầu trời trên đầu chỉ bé bằng chiếc vung và nó thì oai như một vị chúa tể…”
1
2
3
4
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài:
Ý 2. Giải thích: Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?
+ Lí lẽ 1 (Nêu nguyên nhân): Vì hiểu biết của mỗi cá nhân có hạn, nhất là nếu ở trong hoàn cảnh sống hạn hẹp, trong khi cuộc sống bên ngoài lại bao la, rộng lớn, chứa đựng nhiều điều mới mẻ.
=> Nếu không chịu học hỏi thêm từ cuộc sống xung quanh thì nhận thức trở nên hạn hẹp, chủ quan, phiến diện.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài:
Ý 2. Giải thích: Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?
+ Lí lẽ 2 (Nêu lợi ích): Được tiếp xúc với thế giới bên ngoài (tự nhiên và xã hội), tức là ta có thêm điều kiện để biết nhiều người, nhiều nơi, nhiều điều mới; thu nhận được thêm những kinh nghiệm sống, điều hay, lẽ phải;…
-> Từ đó, mở rộng tầm hiểu biết của bản thân.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài:
Ý 1. Giải thích nghĩa của câu tục ngữ.
Ý 2. Giải thích: Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
Ý 3. Giải thích: “Đi một ngày đàng” như thế nào để “học một sàng khôn”?
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài:
Lí lẽ (Nêu giải pháp):
+ Cách “đi”: Tìm hiểu, khám phá cuộc sống bên ngoài bằng nhiều cách. Đó là: tự trải nghiệm, qua sách vở, mạng thông tin xã hội,…
+ Cách “học”: Cần chọn lọc những điều hay, lẽ phải, điều có ý nghĩa… trong cuộc sống để học hỏi, mở mang tầm hiểu biết, nhất là trong thời kỳ đất nước đang hội nhập hiện nay.
=> Đó là sự sàng lọc, là lựa chọn một cách chủ động và khôn ngoan cũng như thể hiện khát vọng hoàn thiện bản thân của mỗi người.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
Ý 3. Giải thích: “Đi một ngày đàng” như thế nào để “học một sàng khôn”?
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài:
Ý 1. Giải thích nghĩa của câu tục ngữ.
Ý 2. Giải thích: Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?

-> Lần lượt trình bày các nội dung giải thích.
-> Sử dụng các phương pháp giải thích phù hợp.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
Ý 3. Giải thích: “Đi một ngày đàng” như thế nào để “học một sàng khôn”?
1. Tìm hiểu đề và tìm ý.
a. Mở bài: Nêu luận điểm cần được giải thích, gợi
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài: Lần lượt trình bày các nội dung giải thích.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
phương hướng giải thích.
c. Kết bài:
1. Tìm hiểu đề và tìm ý.
a. Mở bài: Nêu luận điểm cần được giải thích, gợi
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài: Lần lượt trình bày các nội dung giải thích.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
phương hướng giải thích.
c. Kết bài:
Khẳng định lại vai trò của việc học hỏi trong cuộc sống để mở rộng tầm hiểu biết: Ngày nay, câu tục ngữ vẫn còn nguyên ý nghĩa.
Rút ra bài học, liên hệ bản thân: Mỗi người cần luôn học hỏi để mở rộng tầm hiểu biết…
1. Tìm hiểu đề và tìm ý.
a. Mở bài: Nêu luận điểm cần được giải thích.
2. Lập dàn ý:
b. Thân bài: Lần lượt trình bày các nội dung giải thích.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
c. Kết bài: Khẳng định lại luận điểm cần giải thích,
nêu bài học, liên hệ bản thân.
phương hướng giải thích.
1. Tìm hiểu đề và tìm ý.
2. Lập dàn ý.
3. Viết bài:
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
1. Tìm hiểu đề và tìm ý.
2. Lập dàn bài.
3. Viết bài:
(viết từng đoạn từ mở bài đến kết bài)
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
a. Mở bài:
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
a. Mở bài:
Cách 1. Đi thẳng vào vấn đề:
“ Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” là một câu tục ngữ hay, chẳng những đúc kết kinh nghiệm học tập của người xưa, mà còn thể hiện khát vọng được đi xa để mở rộng tầm mắt.
CÁCH MỞ BÀI TRỰC TIẾP
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
a. Mở bài:
- Cách 2. Đối lập hoàn cảnh với ý thức:
+ Hoàn cảnh: Người nông dân Việt Nam xưa quanh năm chỉ bó mình trong lũy tre xanh, tầm mắt hạn hẹp.
+ Ý thức: Chính vì vậy mà dân gian đã có câu tục ngữ khích lệ họ đi đây đi đó để mở rộng hiểu biết: “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”.
CÁCH MỞ BÀI GIÁN TIẾP
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
I. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
a. Mở bài:
- Cách 3. Nhìn từ chung đến riêng:
+ Chung: Nhân dân ta có nhiều câu tục ngữ, ca dao nói về việc đi xa để mở rộng tầm mắt.
+ Riêng: Một trong những câu đó là: “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”.
CÁCH MỞ BÀI GIÁN TIẾP
1. Tìm hiểu đề và tìm ý.
2. Lập dàn bài.
I. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
Mở bài:
-> Có 2 cách: Trực tiếp hoặc gián tiếp.
1. Tìm hiểu đề và tìm ý.
2. Lập dàn bài.
I. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
Mở bài: Trực tiếp hoặc gián tiếp.
b. Thân bài:
I. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
b. Thân bài:
Lưu ý:
+ Phải có từ ngữ chuyển đoạn, tiếp nối phần Mở bài. (Ví dụ: Thật vậy, Đúng như vậy,…).
+ Nên chia thành các đoạn văn để việc lập luận trở nên mạch lạc, rõ ràng.
I. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
b. Thân bài:
Ý1. Viết đoạn văn giải thích nghĩa câu tục ngữ “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”:
+ Nghĩa đen.
+ Nghĩa bóng.
+ Nghĩa sâu.

I. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
b. Thân bài:
Yêu cầu của đoạn văn giải thích nghĩa từ ngữ, câu được trích dẫn:
Cần có câu chủ đề khái quát nội dung chính của đoạn (luận điểm phụ).
Giải nghĩa từ ngữ, nghĩa đen, nghĩa bóng, nghĩa sâu (nếu có).
Sử dụng các phương pháp giải thích hợp lý.
Giữa các câu văn cần có liên kết về nội dung và hình thức.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
b. Thân bài:
Ý1. Viết đoạn văn giải thích nghĩa đen câu tục ngữ “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”.

“Thật vậy, xét về nghĩa đen, “đàng” có nghĩa là đường đi, “sàng” vốn là một đồ vật đan bằng tre, hình tròn, lòng nông, có lỗ nhỏ và thưa, thường dùng để làm cho gạo sạch thóc, trấu và tấm. Còn “khôn” có nghĩa là khả năng suy xét của con người để xử sự một cách có lợi nhất, tránh được những việc làm và thái độ không nên có. Đối với người nông dân xưa vốn ít đi xa, lại chưa có phương tiện đo độ dài, họ thường lấy thời gian để đo con đường đã đi. Với tốc độ trung bình, “một ngày đàng” có thể đi được vài chục cây số, như thế là có thể đi đến làng khác, xã khác, huyện khác. Như vậy, “đi một ngày đàng” nghĩa là đi rất xa. Đi xa thế, họ mới thu nhận được những điều mới lạ mà ở làng mình, xã mình, huyện mình không có được cũng có nghĩa là “học một sàng khôn” vậy. Từ đó, có thể thấy, câu tục ngữ đã thể hiện một kinh nghiệm đúng đắn: Đi xa, đi nhiều sẽ giúp học giúp học được học cách suy xét để xử sự có lợi nhất cho bản thân.”
3. Viết bài:
b. Thân bài:
Ý1. Viết đoạn văn giải thích nghĩa đen câu tục ngữ:

“Thật vậy, xét về nghĩa đen, “đàng” có nghĩa là đường đi, “sàng” vốn là một đồ vật đan bằng tre, hình tròn, lòng nông, có lỗ nhỏ và thưa, thường dùng để làm cho gạo sạch thóc, trấu và tấm. Còn “khôn” có nghĩa là khả năng suy xét của con người để xử sự một cách có lợi nhất, tránh được những việc làm và thái độ không nên có. Đối với người nông dân xưa vốn ít đi xa, lại chưa có phương tiện đo độ dài, họ thường lấy thời gian để đo con đường đã đi. Với tốc độ trung bình, “một ngày đàng” có thể đi được vài chục cây số, như thế là có thể đi đến làng khác, xã khác, huyện khác. Như vậy, “đi một ngày đàng” nghĩa là đi rất xa. Đi xa thế, họ mới thu nhận được những điều mới lạ mà ở làng mình, xã mình, huyện mình không có được cũng có nghĩa là “học một sàng khôn” vậy. Từ đó, có thể thấy, câu tục ngữ đã thể hiện một kinh nghiệm đúng đắn: Đi xa, đi nhiều sẽ giúp học được cách suy xét để xử sự có lợi nhất cho bản thân.”
Luận điểm phụ
3. Viết bài:
b. Thân bài:
Ý1. Viết đoạn văn giải thích nghĩa đen câu tục ngữ “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”.

“Thật vậy, xét về nghĩa đen, “đàng” có nghĩa là đường đi, “sàng” vốn là một đồ vật đan bằng tre, hình tròn, lòng nông, có lỗ nhỏ và thưa, thường dùng để làm cho gạo sạch thóc, trấu và tấm. Còn “khôn” có nghĩa là khả năng suy xét của con người để xử sự một cách có lợi nhất, tránh được những việc làm và thái độ không nên có. Đối với người nông dân xưa vốn ít đi xa, lại chưa có phương tiện đo độ dài, họ thường lấy thời gian để đo con đường đã đi. Với tốc độ trung bình, “một ngày đàng” có thể đi được vài chục cây số, như thế là có thể đi đến làng khác, xã khác, huyện khác. Như vậy, “đi một ngày đàng” nghĩa là đi rất xa. Đi xa thế, họ mới thu nhận được những điều mới lạ mà ở làng mình, xã mình, huyện mình không có được cũng có nghĩa là “học một sàng khôn” vậy. Từ đó, có thể thấy, câu tục ngữ đã thể hiện một kinh nghiệm đúng đắn: Đi xa, đi nhiều sẽ giúp học được cách suy xét để xử sự có lợi nhất cho bản thân.”
Giải thích nghĩa từ ngữ
Nêu nghĩa khái quát
3. Viết bài:
b. Thân bài:
Ý1. Viết đoạn văn giải thích nghĩa đen câu tục ngữ:
“Thật vậy, xét về nghĩa đen, “đàng” có nghĩa là đường đi, “sàng” vốn là một đồ vật đan bằng tre, hình tròn, lòng nông, có lỗ nhỏ và thưa, thường dùng để làm cho gạo sạch thóc, trấu và tấm. Còn “khôn” có nghĩa là khả năng suy xét của con người để xử sự một cách có lợi nhất, tránh được những việc làm và thái độ không nên có. Đối với người nông dân xưa vốn ít đi xa, lại chưa có phương tiện đo độ dài, họ thường lấy thời gian để đo con đường đã đi. Với tốc độ trung bình, “một ngày đàng” có thể đi được vài chục cây số, như thế là có thể đi đến làng khác, xã khác, huyện khác. Như vậy, “đi một ngày đàng” nghĩa là đi rất xa. Đi xa thế, họ mới thu nhận được những điều mới lạ mà ở làng mình, xã mình, huyện mình không có được cũng có nghĩa là “học một sàng khôn” vậy. Từ đó, có thể thấy, câu tục ngữ đã thể hiện một kinh nghiệm đúng đắn: Đi xa, đi nhiều sẽ giúp học được cách suy xét để xử sự có lợi nhất cho bản thân.”
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
b. Thân bài:
Ý1. Viết đoạn văn giải thích nghĩa đen câu tục ngữ “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”.

“Thật vậy, xét về nghĩa đen, “đàng” có nghĩa là đường đi, “sàng” vốn là một đồ vật đan bằng tre, hình tròn, lòng nông, có lỗ nhỏ và thưa, thường dùng để làm cho gạo sạch thóc, trấu và tấm. Còn “khôn” có nghĩa là khả năng suy xét của con người để xử sự một cách có lợi nhất, tránh được những việc làm và thái độ không nên có. Đối với người nông dân xưa vốn ít đi xa, lại chưa có phương tiện đo độ dài, họ thường lấy thời gian để đo con đường đã đi. Với tốc độ trung bình, “một ngày đàng” có thể đi được vài chục cây số, như thế là có thể đi đến làng khác, xã khác, huyện khác. Như vậy, “đi một ngày đàng” nghĩa là đi rất xa. Đi xa thế, họ mới thu nhận được những điều mới lạ mà ở làng mình, xã mình, huyện mình không có được cũng có nghĩa là “học một sàng khôn” vậy. Từ đó, có thể thấy, câu tục ngữ đã thể hiện một kinh nghiệm đúng đắn: Đi xa, đi nhiều sẽ giúp học giúp học được học cách suy xét để xử sự có lợi nhất cho bản thân.”
(Nêu định nghĩa)
3. Viết bài:
b. Thân bài:
Ý 2. Giải thích: Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?

II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
Ý 3: “Đi một ngày đàng” như thế nào để “học một sàng khôn”?
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
b. Thân bài:
Yêu cầu của đoạn văn giải thích một nội dung ý nghĩa cụ thể của luận điểm:
Đoạn văn cần có câu chủ đề nêu ý chính của cả đoạn (luận điểm phụ).
Lí lẽ : chặt chẽ, có sơ sở thuyết phục, đề cập được mọi mặt của luận điểm cần giải thích. Có thể đưa dẫn chứng để chứng minh miễn là phù hợp và không lấn lướt giải thích.
Sử dụng các phương pháp giải thích hợp lý.
Kết hợp với các phương thức biểu đạt khác: tự sự, miêu tả, biểu cảm,…
Giữa các câu văn, đoạn văn cần có liên kết về nội dung và hình thức.
3. Viết bài:
b. Thân bài:
Ý 2. Giải thích: Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?


II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
Ý 2. Viết đoạn văn giải thích: Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?
“ Vậy, vì sao “đi một ngày đàng” ta có thể “học một sàng khôn”? Đó là bởi, hiểu biết của mỗi cá nhân thì có hạn, nhất là khi ở trong một môi trường sống hạn hẹp, bé nhỏ. Nếu chỉ quanh quẩn trong không gian của một ngôi nhà, một lớp học, một khu phố, một ngôi làng,… mà không chịu tìm hiểu xung quanh, chẳng phải những hiểu biết của ta chỉ giới hạn ở đó thôi sao? Còn thế giới bên ngoài lại rộng lớn, bao la, chứa đựng biết bao điều mới lạ. Nếu không ra ngoài học hỏi thêm từ cuộc sống bao la ấy chắc chắn nhận thức của bản thân con người sẽ trở nên cạn hẹp, chủ quan và phiến diện. Giống như chú ếch trong câu chuyện ngụ ngôn “Ếch ngồi đáy giếng” chỉ biết mỗi cái “đáy giếng” mà đã thấy mình “oai như một vị chúa tể”. Đến khi nước dềnh lên đưa ra ngoài, chú ta vẫn “quen thói cũ”, “đưa mắt nhâng nháo nhìn bầu trời”, không chịu tìm hiểu cuộc sống mới xung quanh nên đã bị một con trâu đi qua dẫm bẹp. Thật đáng chê cười! Đó là bài học cho những kẻ kiêu căng, không có ý thức học hỏi để mở rộng tầm hiểu biết. Như vậy, câu tục ngữ “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” đúng với những người luôn luôn có mong muốn tìm tòi, khám phá, học hỏi từ thực tế đời sống để làm giàu thêm vốn hiểu biết cho bản thân mình!
Ý 2. Viết đoạn văn giải thích: Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?
“ Vậy, vì sao “đi một ngày đàng” ta có thể “học một sàng khôn”? Đó là bởi, hiểu biết của mỗi cá nhân thì có hạn, nhất là khi ở trong một môi trường sống hạn hẹp, bé nhỏ. Nếu chỉ quanh quẩn trong không gian của một ngôi nhà, một lớp học, một khu phố, một ngôi làng,… mà không chịu tìm hiểu xung quanh, chẳng phải những hiểu biết của ta chỉ giới hạn ở đó thôi sao? Còn thế giới bên ngoài lại rộng lớn, bao la, chứa đựng biết bao điều mới lạ. Nếu không ra ngoài học hỏi thêm từ cuộc sống bao la ấy chắc chắn nhận thức của bản thân con người sẽ trở nên cạn hẹp, chủ quan và phiến diện. Giống như chú ếch trong câu chuyện ngụ ngôn “Ếch ngồi đáy giếng” chỉ biết mỗi cái “đáy giếng” mà đã thấy mình “oai như một vị chúa tể”. Đến khi nước dềnh lên đưa ra ngoài, chú ta vẫn “quen thói cũ”, “đưa mắt nhâng nháo nhìn bầu trời”, không chịu tìm hiểu cuộc sống mới xung quanh nên đã bị một con trâu đi qua giẫm bẹp. Thật đáng chê cười! Đó là bài học cho những kẻ kiêu căng, không có ý thức học hỏi để mở rộng tầm hiểu biết. Như vậy, câu tục ngữ “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” đúng với những người luôn luôn có mong muốn tìm tòi, khám phá, học hỏi từ thực tế đời sống để làm giàu thêm vốn hiểu biết cho bản thân mình!
Luận điểm
(phụ)
Lí lẽ
Lí lẽ
Dẫn chứng
Ý 2. Viết đoạn văn giải thích: Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?
“ Vậy, vì sao “đi một ngày đàng” ta có thể “học một sàng khôn”? Đó là bởi, hiểu biết của mỗi cá nhân thì có hạn, nhất là khi ở trong một môi trường sống hạn hẹp, bé nhỏ. Nếu chỉ quanh quẩn trong không gian của một ngôi nhà, một lớp học, một khu phố, một ngôi làng,… mà không chịu tìm hiểu xung quanh, chẳng phải những hiểu biết của ta chỉ giới hạn ở đó thôi sao? Còn thế giới bên ngoài lại rộng lớn, bao la, chứa đựng biết bao điều mới lạ. Nếu không ra ngoài học hỏi thêm từ cuộc sống bao la ấy chắc chắn nhận thức của bản thân con người sẽ trở nên cạn hẹp, chủ quan và phiến diện. Giống như chú ếch trong câu chuyện ngụ ngôn “Ếch ngồi đáy giếng” chỉ biết mỗi cái “đáy giếng” mà đã thấy mình “oai như một vị chúa tể”. Đến khi nước dềnh lên đưa ra ngoài, chú ta vẫn “quen thói cũ”, “đưa mắt nhâng nháo nhìn bầu trời”, không chịu tìm hiểu cuộc sống mới xung quanh nên đã bị một con trâu đi qua giẫm bẹp. Thật đáng chê cười! Đó là bài học cho những kẻ kiêu căng, không có ý thức học hỏi để mở rộng tầm hiểu biết. Như vậy, câu tục ngữ “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” đúng với những người luôn luôn có mong muốn tìm tòi, khám phá, học hỏi từ thực tế đời sống để làm giàu thêm vốn hiểu biết cho bản thân mình!
(Tự sự)
(Miêu tả)
(Biểu cảm)
Ý 2. Viết đoạn văn giải thích: Vì sao “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”?
“ Vậy, vì sao “đi một ngày đàng” ta có thể “học một sàng khôn”? Đó là bởi, hiểu biết của mỗi cá nhân thì có hạn, nhất là khi ở trong một môi trường sống hạn hẹp, bé nhỏ. Nếu chỉ quanh quẩn trong không gian của một ngôi nhà, một lớp học, một khu phố, một ngôi làng,… mà không chịu tìm hiểu xung quanh, chẳng phải những hiểu biết của ta chỉ giới hạn ở đó thôi sao? Còn thế giới bên ngoài lại rộng lớn, bao la, chứa đựng biết bao điều mới lạ. Nếu không ra ngoài học hỏi thêm từ cuộc sống bao la ấy chắc chắn nhận thức của bản thân con người sẽ trở nên cạn hẹp, chủ quan và phiến diện. Giống như chú ếch trong câu chuyện ngụ ngôn “Ếch ngồi đáy giếng” chỉ biết mỗi cái “đáy giếng” mà đã thấy mình “oai như một vị chúa tể”. Đến khi nước dềnh lên đưa ra ngoài, chú ta vẫn “quen thói cũ”, “đưa mắt nhâng nháo nhìn bầu trời”, không chịu tìm hiểu cuộc sống mới xung quanh nên đã bị một con trâu đi qua giẫm bẹp. Thật đáng chê cười! Đó là bài học cho những kẻ kiêu căng, không có ý thức học hỏi để mở rộng tầm hiểu biết. Như vậy, câu tục ngữ “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” đúng với những người luôn luôn có mong muốn tìm tòi, khám phá, học hỏi từ thực tế đời sống để làm giàu thêm vốn hiểu biết cho bản thân mình!”
“ Vậy, vì sao “đi một ngày đàng” ta có thể “học một sàng khôn”? Đó là bởi, hiểu biết của mỗi cá nhân thì có hạn, nhất là khi ở trong một môi trường sống hạn hẹp, bé nhỏ. Nếu chỉ quanh quẩn trong không gian của một ngôi nhà, một lớp học, một khu phố, một ngôi làng,… mà không chịu tìm hiểu xung quanh, chẳng phải những hiểu biết của ta chỉ giới hạn ở đó thôi sao? Còn thế giới bên ngoài lại rộng lớn, bao la, chứa đựng biết bao điều mới lạ. Nếu không ra ngoài học hỏi thêm từ cuộc sống bao la ấy chắc chắn nhận thức của bản thân con người sẽ trở nên cạn hẹp, chủ quan và phiến diện. Giống như chú ếch trong câu chuyện ngụ ngôn “Ếch ngồi đáy giếng” chỉ biết mỗi cái “đáy giếng” mà đã thấy mình “oai như một vị chúa tể”. Đến khi nước dềnh lên đưa ra ngoài, chú ta vẫn “quen thói cũ”, “đưa mắt nhâng nháo nhìn bầu trời”, không chịu tìm hiểu cuộc sống mới xung quanh nên đã bị một con trâu đi qua dẫm bẹp. Thật đáng chê cười! Đó là bài học cho những kẻ kiêu căng, không có ý thức học hỏi để mở rộng tầm hiểu biết. Như vậy, câu tục ngữ “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” đúng với những người luôn luôn có mong muốn tìm tòi, khám phá, học hỏi từ thực tế đời sống để làm giàu thêm vốn hiểu biết cho bản thân mình!
(Nêu nguyên nhân; so sánh, đối chiếu; nêu hậu quả)
1. Tìm hiểu đề và tìm ý.
2. Lập dàn bài.
I. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
Mở bài: Trực tiếp hoặc gián tiếp.
b. Thân bài:
- Viết đoạn văn giải thích nghĩa từ ngữ, câu được trích dẫn.
Viết đoạn văn giải thích các nội dung ý nghĩa cụ thể của luận điểm đã nêu.
1. Tìm hiểu đề và tìm ý.
2. Lập dàn bài.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
Mở bài: Trực tiếp hoặc gián tiếp.
b. Thân bài:
- Viết đoạn văn giải thích nghĩa từ ngữ, câu được trích dẫn.
Viết đoạn văn giải thích các nội dung ý nghĩa cụ thể của luận điểm đã nêu.
c. Kết bài:
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
c. Kết bài:
Lưu ý: Phải sử dụng từ ngữ chuyển đoạn, tiếp nối phần Thân bài. (Ví dụ: Tóm lại, Như vậy,…).
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
c. Kết bài (Sgk – trang 86):
“Ngày nay, giao thông thuận tiện, đời sống đã khấm khá, nhiều người có điều kiện để đi xa học hỏi. Nhưng câu tục ngữ xưa vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với những ai quen sống khép mình, tự thỏa mãn với mình.”

=> Liên hệ thực tiễn, bàn luận mở rộng.
1. Tìm hiểu đề và tìm ý.
2. Lập dàn bài.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
Mở bài: Trực tiếp hoặc gián tiếp.
b. Thân bài:
- Viết đoạn văn giải thích nghĩa từ ngữ, câu nói,…
Viết đoạn văn giải thích các nội dung ý nghĩa cụ thể của luận điểm đã nêu.
c. Kết bài: Khái quát, bàn luận mở rộng, nâng cao,…
1. Tìm hiểu đề và tìm ý.
2. Lập dàn bài.
II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH:
3. Viết bài:
Mở bài:
b. Thân bài:
c. Kết bài:
4. Đọc lại và sửa chữa: Về hình thức, nội dung.
GHI NHỚ (SGK trang 86):
Muốn làm bài văn lập luận giải thích thì phải thực hiện các bước: tìm hiểu đề và tìm ý, lập dàn bài, viết bài, đọc lại và sửa chữa.
Dàn bài:
Mở bài: Nêu luận điểm cần được giải thích và gợi ra phương hướng giải thích.
Thân bài: Lần lượt trình bày các nội dung giải thích. Cần sử dụng cách lập luận giải thích phù hợp.
Kết bài: Khẳng định lại luận điểm đã được chứng minh.
Lời văn giải thích cần sáng sủa, dễ hiểu. Giữa các phần, đoạn cần có liên kết.

III. LUYỆN TẬP:
Bài tập Sgk trang 72: Đọc bài văn “Lòng nhân đạo” (Sgk - trang 72) và cho biết vấn đề được giải thích và phương pháp giải thích trong bài.
Bài tập Sgk trang 87: Hãy tự viết thêm những cách kết bài khác cho đề văn trên.
II. CÁC BƯỚC
LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN
GIẢI THÍCH
1.Tìm hiểu đề
và tìm ý
a. Xác định

yêu cầu
chung
b. Tìm ý
2. Lập dàn bài
a. Mở bài
b. Thân bài
c. Kết bài
3. Viết bài
a. Mở bài
b. Thân bài
c. Kết bài
4. Đọc lại
và sửa chữa
(nêu luận điểm
cần giải thích)
(lần lượt trình bày các nội dung giải thích)
(khẳng định luận điểm,
nêu bài học, liên hệ bản thân)
(viết từng đoạn văn
cho các phần)
Hình thức
Nội dung
I. TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN
NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
Mục đích
giải thích
2.Phương pháp
giải thích
VĂN
NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
HƯỚNG DẪN HỌC BÀI Ở NHÀ
1. Lập dàn ý cho đề bài sau:
Một nhà văn có nói: “Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người”. Hãy giải thích nội dung câu nói đó.
2. Soạn bài: Sống chết mặc bay.
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
CHƯƠNG TRÌNH DẠY HỌC TRÊN TRUYỀN HÌNH
MÔN NGỮ VĂN 7
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI:
a. Vấn đề được giải thích: Lòng nhân đạo.
b. Phương pháp giải thích:
- Nêu định nghĩa: “Lòng nhân đạo tức là lòng biết thương người.”
- Liệt kê các biểu hiện: “Những hình ảnh và thảm trạng ấy khiến cho mọi người xót thương, và tìm cách giúp đỡ.” …
- Chỉ ra cách noi theo: “Con người cần phải phát huy lòng nhân đạo của mình. Thánh Găng-đi có một phương châm: “… Điều kiện duy nhất để tạo sự kính yêu và mến phục đối với quần chúng, tốt nhất là phải làm sao phát huy lòng nhân đạo đến cùng và tột độ vậy”.”