KIỂM TRA BÀI CŨ
Tìm hai câu văn nêu lên tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi và giải thích ngắn gọn về nội dung tư tưởng ấy?
- Hai câu văn nêu lên tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi :
«Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo»
- Nội dung tư tưởng: là yêu dân, làm cho nhân dân có được cuộc sống thái bình, hạnh phúc. Muốn yên dân thì phải diệt trừ mọi thế lực tàn bạo.
Tiết 149 + 150
BÀN LUẬN VỀ PHÉP HỌC
(Luận học pháp)
La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp
Hình ảnh thi cử ngày xưa
Văn miếu Quốc Tử Giám
( Trường Đại Học đầu tiên của Việt Nam)
Em biết gì về tác giả La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp.
I. Đọc – tìm hiểu chung
1. Tác giả, tác phẩm:
(1723- 1804)
- Tự Khải Xuyên, hiệu Lạp Phong Cư Sĩ (Thường gọi La Sơn Phu Tử).
- Quê: Mật Thôn - Nguyệt Ao - La Sơn - Hà Tĩnh.
- Là người học rộng, hiểu sâu, từng đỗ đạt - làm quan dưới triều Lê, sau về ở ẩn, làm nghề dạy học.
- Thời Tây Sơn: Giúp vua Quang Trung.
- Về sau ở ẩn đến cuối đời.
a. Tác giả:
Đền thờ La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp
I. Đọc – tìm hiểu chung
1. Tác giả, tác phẩm:
a. Tác giả:
b. Tác phẩm: Bàn luận về phép học là phần trích từ bài tấu của Nguyễn Thiếp gửi vua Quang Trung vào tháng 8 năm 1791.
Văn bản “ Bàn luận về phép học được ra đời trong hoàn cảnh nào? Thuộc thể loại gì?
3. Thể loại:
tấu (bản tấu, biểu, sớ, nghị, khải, đối sách).
- Nội dung: trình bày sự việc, ý kiến, đề nghị, cầu phong, dâng sách, cảm ơn.
- Hình thức: có thể viết bằng văn xuôi, văn biền ngẫu.
- Tác giả: bề tôi, thần dân gửi cho vua chúa.
2. Đọc, chú thích
I. Đọc – tìm hiểu chung
1. Tác giả, tác phẩm
2. Đọc, chú thích
3. Thể loại
4. Kiểu văn bản và PTBĐ:
- KVB: Nghị luận.
- Hình thức: bản tấu.
- PTBĐ: lập luận
Xác định kiểu văn bản? Hình thức? PTBĐ?
So sánh chiếu, cáo, hịch với tấu?
I. Đọc – tìm hiểu chung
1. Tác giả, tác phẩm
2. Đọc, chú thích
3. Thể loại
4. Kiểu văn bản và PTBĐ
5. Bố cục :
3 phần
- Phần 1. Từ đầu => “tệ hại ấy”: Bàn về mục đích của việc học.
- Phần 2. Tiếp đến “bỏ qua”: Bàn về cách học mới.
- Phần 3. Còn lại: Tác dụng của phép học mới.
Văn bản có thể chia mấy phần? Nêu giới hạn và nội dung từng phần?
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Mục đích chân chính của việc học
* Mục đích của việc học: Học để biết đạo, để làm người.
=> Cách nói gián tiếp bằng hình ảnh ẩn dụ so sánh + cách nói phủ định hai lần:
“Ngọc không mài không thành đồ vật
Người không học không biết rõ đạo”
-> Ngắn gọn, dễ hiểu, xúc tích làm tăng sức thuyết phục cho luận điểm: học để làm người.
Người xưa quan niệm như thế nào về mục đích việc học, theo Nguyễn Thiếp học để làm gì?
Nói mục đích việc học, tác giả có nói ra trực tiếp không? Nói bằng cách nào? Em có nhận xét gì về cách nói này?
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Mục đích chân chính của việc học
* Mục đích của việc học: Học để biết đạo, để làm người.
Tác giả đã phê phán những lối học lệch lạc, sai trái nào? Lối học đó đem lại hậu quả gì?
* Phê phán lối học lệch lạc, sai trái:
- Lối học hình thức, cầu danh lợi.
- Hậu quả
: Không biết đến tam cương, ngũ thường.
+ Chúa tầm thường, thần nịnh hót.
+ Nước mất nhà tan.
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Mục đích chân chính của việc học
* Mục đích của việc học: Học để biết đạo, để làm người.
Nêu nhận xét về đặc điểm lời văn trong đoạn mở đầu?
* Phê phán lối học lệch lạc, sai trái:
- Lối học hình thức, cầu danh lợi.
- Hậu quả
: Không biết đến tam cương, ngũ thường.
+ Chúa tầm thường, thần nịnh hót.
+ Nước mất nhà tan.
-> Câu văn ngắn gọn, liên kết chặt chẽ, ý rõ ràng, dễ hiểu. 
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Mục đích chân chính của việc học
* Mục đích của việc học: Học để biết đạo, để làm người.
Em có suy nghĩ, đánh giá như thế nào về quan điểm của Nguyễn Thiếp?
* Phê phán lối học lệch lạc, sai trái:
- Lối học hình thức, cầu danh lợi.
- Hậu quả
: Không biết đến tam cương, ngũ thường.
+ Chúa tầm thường, thần nịnh hót.
+ Nước mất nhà tan.
-> Câu văn ngắn gọn, liên kết chặt chẽ, ý rõ ràng, dễ hiểu.
=>Quan điểm đúng đắn, tiến bộ. Xem thường lối học chuộng hình thức, lấy mục đích danh vọng cá nhân là chính. Coi trọng lối học lấy mục đích hình thành nhân cách tốt đẹp, làm cho đất nước ngày càng vững bền.
 
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Mục đích chân chính của việc học
Bàn về phép học mới tác giả đưa ra những luận cứ nào? Nêu nội dung các luận cứ?
2. Bàn về phép học mới
- Cách tổ chức việc học:
+ Mở trường rộng khắp.
+ Tạo điều kiện cho người đi học.
- Cách dạy:
+ Dạy theo Chu Tử.
+ Dạy tứ thư, ngũ kinh, chư sử.
=> Lấy tiểu học làm gốc, học những cái căn bản nhất, học từ thấp đến cao...
- Cách học:
+ Học rộng - tóm cho gọn.
+ Học đi đôi với hành.
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Mục đích chân chính của việc học
Theo tác giả, thực hiện phép học này sẽ đạt kết quả gì?
2. Bàn về phép học mới
- Cách tổ chức việc học:
+ Mở trường rộng khắp.
+ Tạo điều kiện cho người đi học.
- Cách dạy:
+ Dạy theo Chu Tử.
+ Dạy tứ thư, ngũ kinh, chư sử.
=> Lấy tiểu học làm gốc, học những cái căn bản nhất, học từ thấp đến cao...
- Cách học:
+ Học rộng- tóm cho gọn.
+ Học đi đôi với hành.
=> Kết quả: Họa may kẻ nhân tài mới lập được công. Nhà nước hưng thịnh.
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Mục đích chân chính của việc học
Em có nhận xét gì về cách lập luận của tác giả?
2. Bàn về phép học mới
- Cách tổ chức việc học:
+ Mở trường rộng khắp.
+ Tạo điều kiện cho người đi học.
- Cách dạy: + Dạy theo Chu Tử.
+ Dạy tứ thư, ngũ kinh, chư sử.
=> Lấy tiểu học làm gốc, học những cái căn bản nhất, học từ thấp đến cao...
- Cách học: + Học rộng- tóm cho gọn.
+ Học đi đôi với hành.
=> Kết quả: Họa may kẻ nhân tài mới lập được công. Nhà nước hưng thịnh.
=> Lập luận chặt chẽ, ngắn gọn -> Tăng sức thuyết phục về việc đổi mới ND và phương pháp học tập của tác giả.
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Mục đích chân chính của việc học
2. Bàn về phép học mới
3. Tác dụng của phép học
- Ý nghĩa, tác dụng của việc học chân chính:
+ Người tốt nhiều.
+ Triều đình ngay ngắn.
+ Thiên hạ thịnh trị.
=> Tạo sự bền vững cho cá nhân, cho triều đại, cho xã hội.
Phép học đúng, đạo học thành sẽ có tác dụng gì?
Tại sao đạo học thành thì người tốt nhiều, triều đình ngay ngắn, thiên hạ thịnh trị?
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Mục đích chân chính của việc học
2. Bàn về phép học mới
3. Tác dụng của phép học
- Ý nghĩa, tác dụng của việc học chân chính:
+ Người tốt nhiều.
+ Triều đình ngay ngắn.
+ Thiên hạ thịnh trị.
=> Tạo sự bền vững cho cá nhân, cho triều đại, cho xã hội.
Trong khi đề xuất ý kiến với vua, tác giả đã dùng những câu có mục đích cầu khiến, cảm thán.Tác dụng của cách nói đó?
Theo em, vua Quang Trung có chấp nhận lời bàn của Nguyễn Thiếp không? Vì sao?
- NT: Dùng câu có mục đích cầu khiến, bộc lộ cảm xúc, thể hiện thái độ chân thành của tác giả với việc học, tin mình, tin vua, giữ vững đạo vua tôi.
=> Nguyễn Thiếp đã đề cao tác dụng của việc học chân chính, tin tưởng ở đạo học chân chính và kì vọng về tương lai đất nước.
I. Đọc – tìm hiểu chung
II. Đọc- hiểu văn bản
III. Tổng kết – ghi nhớ
Nguyễn Thiếp đã cho ta hiểu gì về mục đích và phương pháp học qua văn bản Bàn luận về phép học?
1. Nghệ thuật: Lập luận chặt chẽ, mạch lạc. Ngôn ngữ giản dị, rõ ràng, ý tứ bộc lộ trực tiếp giàu sức thuyết phục.
2. Nội dung: Bài Bàn luận về phép học giúp ta hiểu mục đích của việc học là để làm người có đạo đức, có tri thức, góp phần làm hưng thịnh đất nước chứ không phải để cầu danh lợi. Muốn học tốt phải có phương pháp học cho rộng nhưng phải nắm cho gọn, đặc biệt phải học đi đôi với hành.
Nhận xét cách lập luận của tác giả trong toàn bộ bài tấu?
I. Đọc – tìm hiểu chung
II. Đọc- hiểu văn bản
III. Tổng kết, ghi nhớ : (ghi nhớ sgk – trang 79)
IV. Luyện tập
1. Bài tập (sgk – trang 79). Phân tích sự cần thiết và tác dụng của phương pháp:" Học đi đôi với hành".
Học là quá trình tiếp thu kiến thức và lý thuyết, lý luận. Hành là quá trình áp dụng lý thuyết học được vào thực tiễn đời sống và lao động. Phương pháp “học đi đôi với hành” chính là sự kết hợp hoàn hảo giữa nhận thức và hành động của con người, tạo ra tính thực tiễn, bổ sung lẫn nhau làm cho những điều chúng ta học trở nên có ý nghĩa và kết quả. Nếu chỉ học mà không thực hành sẽ sa vào lý thuyết suông, không thể nắm bắt được ý nghĩa sâu sắc với thực tiễn. Học đi đôi với hành thực sự cần thiết và hữu dụng với tất cả mọi người. Song trên thực tế nước ta, phương pháp này chưa được xem trọng, đó là nguyên nhân làm cho chất lượng giáo dục không được cải thiện. Vì thế cần xác định đúng đắn mục tiêu học tập, và thường xuyên áp dụng phương pháp “học đi đôi với hành” để việc học trở nên ý nghĩa.
“Học với hành phải đi đôi!
Học mà không hành thì vô ích.
Hành mà không học thì hành không trôi chảy”
- Hồ Chí Minh -
Những nhân tài nước Việt Nam
Chế độ vững mạnh, quốc gia hưng thịnh
Cho đoạn trích sau:
… (1)Nước Việt ta, từ khi lập quốc đến giờ, nền chính học đã bị thất truyền. (2)Người ta đua nhau lối học hình thức hòng cầu danh lợi, không còn biết đến tam cương, ngũ thường. (3)Chúa tầm thường, thần nịnh hót. (4)Nước mất, nhà tan đều do những điều tệ hại ấy.
(5)Cúi xin từ nay ban chiếu thư cho thầy trò trường học của phủ, huyện, các trường tư, con cháu các nhà văn võ, thuộc lại ở các trấn cựu triều, đều tùy đâu tiện đấy mà đi học…
(SGK Ngữ văn 8, Tập 2, Trang 76 – 77, NXBGD)
Câu 1. Cho biết tên tác giả, tác phẩm có đoạn trích trên.
Câu 2. Nêu nội dung đoạn trích.
Câu 3. Xác định kiểu hành động nói được thực hiện trong câu văn số (1) và câu số (5) của đoạn trên.
Câu 4. Từ nội dung đoạn trích, em hãy liên hệ đến việc học của học sinh hiện nay.
IV. Luyện tập
1. Bài tập (sgk – 79).
2. Bài tập bổ sung:
Câu 1. Cho biết tên tác giả, tác phẩm có đoạn trích trên.
- Tác giả: La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp
- Tác phẩm: Bàn luận về phép học (Luận học pháp)
Câu 2. Nêu nội dung đoạn trích.
- Nguyễn Thiếp chỉ ra lối học sai trái và hậu quả của lối học ấy…
Câu 3. Xác định kiểu hành động nói được thực hiện trong câu văn số (1) và câu số (5) của đoạn trên.
- Kiểu hành động nói:
+ Câu số 1: Hành động trình bày
+ Câu số 5: Hành động điều khiển
Câu 4. Từ nội dung đoạn trích, em hãy liên hệ đến việc học của học sinh hiện nay.
+ Xác định được mục đích học tập đúng đắn, chăm chỉ học, thành tích học tập tốt…
+ Bên cạnh đó vẫn còn học sinh lười học, mải chơi, học vẹt, học lệch, học hình thức nên thành tích học tập chưa cao...
Bài tập thực hành: Để thực hiện ước mơ, hoài bão của mình, mỗi học sinh cần lựa chọn một mục đích học tập đúng đắn. Vậy mục đích học tập của em là gì? Hãy lí giải vì sao em lựa chọn mục đích ấy.
Yêu cầu : Học sinh nêu được ý kiến cá nhân về sự lựa chọn mục đích học tập của mình (biết gắn lợi ích riêng của cá nhân, gia đình,...với lợi ích chung của đất nước, dân tộc) và giải thích được quan điểm đã lựa chọn một cách rõ ràng, hợp lý và thuyết phục, phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội.
Sơ đồ khái quát thể hiện trình tự lập luận của văn bản
Bàn luận về phép học
Mục đích chân chính của việc học
Phê phán những quan điểm sai trái
Khẳng định quan điểm phương pháp học tập đúng đắn
Tác dụng của việc học chân chính
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Bài tập: Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ của em về “ học đi đôi với hành”
Chuẩn bị bài mới: Luyện tập viết đoạn văn trình bày luận điểm.