Bố cục chia 3 phần
Phần 1: Từ đầu ….sang mắt ra: Giới thiệu vấn đề dân số và kế hoạch hóa gia đình.
Phần 2: Tiếp …ô thứ 34 của bàn cờ: Chứng minh, giải thích vấn đề (tốc độ gia tang dân số).
+ Luận điểm 1: Nêu bài toán cổ và dẫn đến kết luận: mỗi ô bàn cờ chỉ vài hạt thóc, nhưng theo cấp số nhân thì số thóc của bàn cờ là con số khủng khiếp.
+ Lđ 2: So sánh sự ra tăng dân số giống như lượng thóc trong các ô bàn cờ: Ban đầu chỉ là 2 người, sau đến 1995 là 5,63 tỷ.
+ Lđ 3: Thực tế mỗi phụ nữ lại có thể sinh rất nhiều con, nên chỉ tiêu mỗi gia đình chỉ có 2 con là khó thực hiện.
- Phần 3: còn lại: Lời khuyến cáo của tác giả.
Cách đặt vấn đề ngắn gọn, dễ hiểu, tạo sự hấp dẫn, bất ngờ, lôi cuốn sự chú ý của người đọc về vấn đề dân số kế hoạch hóa gia đình.
Vấn đề này được đặt ra từ thời cổ đại nhưng ngày nay vẫn đang là vấn đề đáng báo động.
HĐCN (2p): Câu chuyện bài toán cổ gây ấn tượng mạnh ở điểm nào?
Nó có vai trò và ý nghĩa ntn trong việc làm nổi bật vấn đề chính mà tác giả muốn nói tới?
Câu chuyện vừa gây tò mò, hấp dẫn người đọc, lại mang một kết luận bất ngờ: tưởng số thóc ít nhưng lại rất lớn. Nó là tiền đề so sánh sự gia tăng dân số, là điểm tựa, đòn bẩy cho người đọc vào vấn đề.
Tác giả đưa ra câu chuyện cổ về hạt thóc trên bàn cờ, đặt giả thiết so sánh, minh hoạ dẫn người đọc thấy được tốc độ gia tăng vô cùng nhanh chóng của dân số thế giới.
HĐCĐ (4’): - Nhận xét gì về số liệu mà tác giả đưa ra?
- Ngoài ra tác giả còn dùng phương pháp lập luận nào trong phần này? Tác dụng?
- Từ đó em rút ra được kết luận gì về mối quan hệ của dân số và sự phát triển kinh tế - xã hội?
Hs báo cáo, chia sẻ.
Với số liệu chính xác cụ thể; phương pháp liệt kê, so sánh, phân tích, thuyết phục người đọc.
Bài viết cho thấy sự phát triển dân số nhanh và mất cân đối (đặc biệt là ở những nước chậm phát triển) sẽ ảnh hưởng đến tương lai của các dân tộc và nhân loại. (Dân số tăng cao sẽ kìm hãm sự phát triển xã hội, là nguyên nhân dẫn đến nghèo nàn, lạc hậu).
1. Nghệ thuật:
Sử dụng kết hợp các phương pháp so sánh, dùng số liệu, phân tích.
Lập luận chặt chẽ.
Ngôn ngữ khoa học, giàu sức thuyết phục.
2. Nội dung:
Đất đai không sinh ra, con người càng ngày càng nhiều lên gấp bội. Nếu không hạn chế sự gia tăng dân số thì con người sẽ tự làm hại chính mình.
Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài
- Học bài theo nội dung phân tích. Hoàn thiện bài tập C1, C2 (TL, tr 97, 98)
- Chuẩn bị: + Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh (TL, tr 80)
+ Các phương pháp thuyết minh (TL, tr 88)