1. Thế nào là chủ đề của văn bản ?
2. Làm thế nào để văn bản đảm bảo
tính thống nhất về chủ đề ?
Kiểm tra bài cũ
Tiết 7
Bố cục của văn bản
I. Bố cục của văn bản
*Tìm hiểu văn bản: Người thầy đạo cao đức trọng

Văn bản có 3 phần:
+ Phần 1: Giới thiệu thầy Chu Văn An
(Ông Chu Văn An… không màng danh lợi)
+ Phần 2: Công lao, uy tín, tính cách của thầy Chu Văn An (Học trò theo học rất đông…có khi không cho vào thăm).
+Phần 3: Tình cảm của mọi người đối với thầy Chu Văn An
(Khi ông mất, mọi người đều thương tiếc…Thăng Long)

=> Các phần có mối quan hệ chặt chẽ nhau, cùng tập trung làm rõ chủ đề.
II. Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản:
1.Văn bản “Tôi đi học”, phần thân bài được sắp xếp theo trình tự thời gian, không gian.

2.Văn bản “Trong lòng mẹ”, phần thân bài được sắp xếp theo trình tự diễn biến của sự việc.

3.Văn bản “Người thầy đạo cao đức trọng”, phần thân bài được sắp xếp theo trình tự các luận điểm của chủ đề.

Ghi nhớ:
- Bố cục của văn bản là sự tổ chức các đoạn văn để thể hiện chủ đề.
Văn bản thường có bố cục ba phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.
+ Phần mở bài: nêu chủ đề của văn bản
+ Phần thân bài: thường có một số đoạn nhỏ trình bày các khía cạnh của chủ đề .
+ Phần kết bài: tổng kết chủ đề của văn bản.
Nội dung phần thân bài được trình bày theo trình tự tùy thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề, ý đồ giao tiếp của người viết. Nhìn chung nội dung ấy thường được sắp xếp theo trình tự thời gian và không gian, theo sự phát triển của sự vật hay theo mạch suy luận, sao cho phù hợp với sự triển khai chủ đề và sự tiếp nhận của người đọc.
III- Luyện tập
Bài 1: (SGK- trang 26)Phân tích cách trình bày ý trong đoạn trích
a/ Theo không gian: từ xa tới gần.
Miêu tả đàn chim bằng những quan sát mắt thấy, tai nghe.
Xen với miêu tả là cảm xúc và những liên tưởng, so sánh.
=> Trình tự ấn tượng về đàn chim từ gần đến xa
b/ Theo thời gian: buổi chiều
Theo không gian hẹp: miêu tả trực tiếp núi Ba Vì.
Theo không gian rộng: miêu tả Ba Vì trong mối quan hệ hài hòa với các sự vật xung quanh nó.
c/ Bàn về mối quan hệ giữa sự thật lịch sử và truyền thuyết (Cách lí giải mang đậm màu sắc huyền thoại dân gian về những đoạn kết bi tráng của một số anh hùng dân tộc được nhân dân ta tôn vinh, ngưỡng mộ.)
- Luận cứ về lời bàn trên.
- Phát triển lời bàn bằng luận chứng.
Bài 2: Trình bày ý về lòng thương mẹ của
bé Hồng.
a) Mở bài: Giới thiệu cảnh ngộ của bé Hồng và tình thương mẹ.
b) Thân bài:
- Tình thương mẹ của Hồng trong cuộc đối thoại với người cô.
- Tình yêu thương mẹ biểu hiện qua thái độ căm giận những hủ tục phong kiến.
Tâm trạng của Hồng khi ở trong lòng mẹ.
c) Kết bài: Kết luận chung về tình thương mẹ
của Hồng
Bài 3: Gợi ý:
+ Nhận xét: Các ý a,b còn sắp xếp lộn xộn và chưa hợp lý trong ý b.
+ Sửa chữa:
a)Giải thích câu tục ngữ: Đi một ngày đàng học một sàng khôn
- Nghĩa bóng của câu tục ngữ: Đi một ngày đàng học một sàng khôn
b) Chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ:
Những người thường xuyên chịu khó hoà mình vào
đời sống sẽ nắm chắc tình hình, học hỏi được nhiều bổ ích.
- Các vị lãnh tụ bôn ba tìm đường cứu nước
- Trong thời kỳ đổi mới, nhờ giao lưu với nước ngoài, ta học tập được công nghệ tiên tiến của thế giới.
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
Học thuộc ghi nhớ trong SGK trang 25
Xem lại các bài tập
Xây dựng bố cục cho đề văn tự sự sau: Kể lại những ấn tượng của em về một trong những buổi tựu trường mà em đã trải qua.
Đọc kĩ và trả lời các câu hỏi chuẩn bị bài: Trường từ vựng.
Buổi học kết thúc, cảm ơn các em!
Chúc các em học tốt !