TRƯỜNG THCS ĐẮC SƠN
VẬT LÍ 9
Kiểm tra bài cũ
1. Em hãy phân loại các Nguồn phát ra ánh sáng trắng và nguồn phát ra ánh sáng màu sau đây:
Các nguồn phát ánh sáng trắng:
2. Các nguồn phát ánh sáng màu:
a. Bỳt laze khi ho?t d?ng bỡnh thu?ng phỏt ra ỏnh sỏng.
b. Chi?u ỏnh sỏng tr?ng qua t?m l?c m�u xanh thu du?c ỏnh sỏng.
c. �nh sỏng do dốn ph ụ tụ phỏt ra l� ỏnh sỏng..
d. Cú th? t?o ra ỏnh sỏng v�ng b?ng cỏch chi?u ỏnh sỏng v�ng qua t?m l?c m�u..
1. tr?ng
2. xanh
3. D?
4. v�ng
Câu 2: Hãy ghép mỗi phần 1,2,3,4 với các phần a, b, c,d để câu có nội dung đúng ?

1
Hình 1
nguồn sáng trắng
2
Hình 2
nguồn sáng trắng
3
Hình 3
nguồn sáng trắng
3. Hãy cho biết màu của chùm sáng mà ta thu được sau tấm lọc màu trong các thí nghiệm biểu diễn bằng các hình vẽ sau:
T?m l?c m�u
�nh sỏng m�u thu du?c
1
Nguồn sáng trắng
2
Nguồn sáng trắng
3
Nguồn sáng trắng
Chùm sáng mà ta thu được sau các tấm lọc màu theo thứ tự là:
T?m l?c m�u
�nh sỏng m�u thu du?c

Trong bài trước các em đã chiếu ánh sáng trắng trắng qua tấm lọc màu nào thì thu được màu của tấm lọc màu đó.
Phải trăng chum sáng trắng có chứa chum sáng màu?
Để tìm hiểu vấn đề này chúng ta nghiên cứu bài hôm nay.
BÀI 53 :
TIẾT 61. SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
- Lăng kính là một khối trong suốt có 3 gờ song song.
Vậy: Dùng lăng kính có thể phân tích được một chùm sáng trắng hay không?
I. Phân tích một chùm sáng trắng bằng lăng kính:
1. Thí nghiệm 1: (Sgk.139)
1. Thí nghiệm 1: (Sgk.139)
Mục đích thí nghiệm: Quan sát một chùm sáng hẹp chiếu qua lăng kính.
Bố trí thí nghiệm:
-Đặt một khe hẹp trước nguồn sáng trắng để được 1 khe sáng hẹp.
- Đặt một lăng kính sao cho cạnh của nó song song với khe sáng trắng hẹp đó.
- Đặt màn chắn sau lăng kính để thu được chùm tia sáng ló.
A
B
Nguồn sáng trắng
Tấm chắn khe sáng
Lăng kính
Màn
Thí nghiệm 1:
Ánh sáng chiếu đến lăng kính là ánh sáng gì?
Ánh sáng thấy được sau lăng kính là những ánh sáng gì?
A
B
Nguồn sáng trắng
Tấm chắn khe sáng
Lăng kính
Màn
- Ánh sáng chiếu đến lăng kính là ánh sáng trắng
- Ánh sáng thấy được sau lăng kính là một dải nhiều màu
C1: Dải màu có nhiều màu nằm sát cạnh nhau. Ở bờ này là màu đỏ, rồi đến màu da cam, vàng… ở bờ kia là màu tím.
C1: Hãy mô tả màu sắc của dải
nhiều màu đã quan sát?
2. Thí nghiệm 2: (SGK.139)
a. Thí nghiệm 2a :
a. Lần lượt chắn trước khe sáng K một tấm lọc màu đỏ, rồi tấm lọc màu xanh và quan sát. Trước khi quan sát, hãy dự đoán hình ảnh sẽ quan sát được.
CHẮN TRƯỚC KHE SÁNG BẰNG TẤM LỌC MÀU ĐỎ
A
B
Đỏ
Nguồn sáng trắng
Tấm chắn khe sáng
Lăng kính
Màn
Tấm lọc đỏ
Xanh
A
B
Nguồn sáng trắng
Tấm chắn khe sáng
Lăng kính
Màn
Tấm lọc xanh
CHẮN TRƯỚC KHE SÁNG BẰNG TẤM LỌC MÀU XANH
Vàng
A
B
Nguồn sáng trắng
Tấm chắn khe sáng
Lăng kính
Màn
Tấm lọc vàng
CHẮN TRƯỚC KHE SÁNG BẰNG TẤM LỌC MÀU VÀNG
C2 a: Hãy mô tả hình ảnh mà em quan sát được?
C2 a: Khi chắn khe bằng tấm lọc màu đỏ thì ta thấy có vạch đỏ, bằng tấm lọc màu xanh có vạch xanh.
b. Thí nghiệm 2b :
C2 b: Chắn khe sáng bằng tấm lọc nửa trên màu đỏ, nửa dưới màu xanh. Dự đoán hiện tượng xảy ra. Tiến hành quan sát.
CHẮN TRƯỚC KHE SÁNG BẰNG TẤM LỌC
NỬA TRÊN MÀU ĐỎ, NỬA DƯỚI MÀU XANH
A
B
Đỏ
Nguồn sáng trắng
Tấm chắn khe sáng
Lăng kính
Màn
Tấm lọc nửa trên đỏ, nửa dưới xanh
Xanh
Trả lời: Ta thấy đồng thời cả hai vạch đỏ và xanh nằm lệch nhau.
C2b: Hãy mô tả hình ảnh quan sát được.
C3: Hãy dựa vào các kết quả quan sát được ở trên để nhận định sự đúng, sai của hai ý kiến sau:
Ý KIẾN 1: Lăng kính đã nhuộm các màu khác nhau cho chùm sáng trắng.
Ý KIẾN 2: Trong chùm sáng trắng có chứa sẵn các ánh sáng màu. Lăng kính chỉ có tác dụng tách các chùm sáng màu đó ra, cho mỗi chùm đi theo một phương vào mắt.
Ý kiến 1: Lăng kính đã nhuộm các màu khác nhau cho chùm sáng trắng?
Lăng kính là một khối chất trong suốt, không màu, nên nó không thể đóng vai trò như một tấm lọc màu.
Nếu lăng kính có tác dụng nhuộm màu cho chùm tia sáng thì tại sao chỗ này chỉ nhuộm màu xanh, chỗ kia chỉ nhuộm màu đỏ? Trong khi đó các vùng mà các tia sáng đi qua trong lăng kính có tính chất hoàn toàn như nhau.
TRẢ LỜI :
C3:Ý kiến thứ hai là đúng.
C4: Tại sao có thể nói thí nghiệm 1 là thí nghiệm phân tích ánh sáng trắng?
TRẢ LỜI:
Vì ánh sáng trắng qua lăng kính được phân tích thành dải màu, do đó thí nghiệm 1 là thí nghiệm phân tích ánh sáng trắng .
C4: Vì lăng kính đã phân tích từ dải sáng trắng ra nhiều dải sáng màu …
Qua thí nghiệm 1 và thí nghiệm 2 em có thể rút ra kết luận gì về sự phân tích ánh sáng trắng?
3. Kết luận:(SGK-140
Khi chiếu một chùm sáng trắng hẹp đi qua một lăng kính thì ta sẽ thu được nhiều chùm sáng màu khác nhau nằm sát cạnh nhau tạo thành một dải màu như cầu vồng. Màu của dải này biến thiên liên tục từ đỏ đến tím.
Lăng kính có tác dụng tách riêng các chùm sáng màu có sẵn trong chùm sáng trắng cho mỗi chùm đi theo một phương khác nhau.
II. Phân tích một chùm sáng trắng bằng sự phản xạ trên đĩa CD:
Quan sát mặt ghi cuả một đĩa CD (hình 52.3) dưới ánh sáng trắng.
1. Thí nghiệm 3:
C5: Hãy mô tả hiện tượng quan sát được.
Trả lời: Khi chiếu ánh sáng trắng vào mặt ghi đĩa CD và quan sát ánh sáng phản xạ, ta thấy nhìn theo phương này có ánh sáng màu này, theo phương khác có ánh sáng màu khác.
C6 a. Ánh sáng chiếu đến đĩa CD là ánh sáng màu gì?
Trả lời: Ánh sáng chiếu đến đĩa CD là ánh sáng trắng .
Trả lời: Tuỳ theo phương nhìn ta có thể thấy ánh sáng từ đĩa CD đến mắt ta có màu này hay màu kia .
C6 b. Ánh sáng từ đĩa CD đến mắt ta có những màu nào?
C6 c. Tại sao có thể nói thí nghiệm 3 cũng là thí nghiệm phân tích ánh sáng trắng?
Trả lời: Vì chùm sáng chiếu đến đĩa CD là chùm sáng trắng, sau khi phản xạ ta thu được nhiều chùm sáng màu khác nhau truyền theo các phương khác nhau.
Ta có thể kết luận gì qua kết quả thí nghiệm 3 ?
2. Kết luận(SGK-141)
Có thể phân tích một chùm sáng trắng thành những chùm sáng màu bằng cách cho nó phản xạ trên mặt ghi cuả một đĩa CD.
Hãy nêu những cách phân tích một chùm ánh sáng trắng?
Có thể có nhiều cách phân tích một chùm sáng thành những chùm sáng màu khác nhau.
Phân tích bằng lăng kính
Phản xạ trên đĩa CD
III. Kết luận chung:
GHI NHỚ
Có thể phân tích một chum sáng trắng thành những chùm sáng màu khác nhau bằng lăng kính và phản xạ trên đĩa CD

Trong chùm sáng trắng có nhiều chù m sáng màu khác nhau.
C7: Có thể coi cách dùng các tấm lọc màu như một cách phân tích ánh sáng trắng thành ánh sáng màu được không?
Nguồn sáng trắng
Tấm chắn khe sáng
Tấm lọc đỏ
IV. Vận dụng
C7: Được.
Trả lời:Theo kết quả kiểm tra thì đây cũng chính là một cách phân tích ánh sáng trắng thành ánh sáng màu.
Nguồn sáng trắng
Tấm chắn khe sáng
Tấm lọc xanh
C9: Hãy nêu thêm một vài hiện tượng thực tế về sự phân tích ánh sáng trắng.
Trả lời: Hiện tượng cầu vồng trong tự nhiên. Quan sát bong bóng xà phòng, váng dầu, mỡ ở ngoài trời nắng …
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC :

 Học thuộc ghi nhớ ( sgk/141 )
 Đọc mục “ CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT”.
 Làm bài 53-54.1; 53 -54.4 trang 61 SBT.
HÌNH 53.3
 Thực hiện lệnh C8 hình 53.3 SGK-41: Hãy nhìn ảnh của vạch đen qua phần gương ở trong nước. Mô tả và giải thích hiện tượng quan sát được.