KHỞI ĐỘNG
Ai nhanh hơn
Sông Hồng
Sông gì tên một loài hoa
Ngàn năm đỏ sắc phù sa sớm chiều ?
Sông Hương
Sông gì đẹp tựa bức tranh
Cố đô soi bóng tên thành nhạc, thơ ?
Sông Cửu Long
Sông gì thường gọi chín rồng?
Sông Bạch Đằng
Sông nào danh tiếng lẫy lừng
Ba lần giặc đến, ba lần thây phơi
Sông nào nổi sóng bạc đầu
Ba phen cọc gỗ đâm tàu giặc tan?
Sông Đà
Sông gì nổi tiếng thác bờ
Ngày xưa hung dữ bây giờ hiền ngoan
Biết làm ra điện thay than
Ai về thăm cũng ngập tràn niềm vui ?
BÀI 26: SÔNG NGÒI VIỆT NAM
NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Đặc điểm chung của sông ngòi nước ta
2. Khai thác kinh tế và bảo vệ trong sạch của các dòng sông
3. Các hệ thống sông lớn của nước ta
1. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA SÔNG NGÒI NƯỚC TA
1. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA SÔNG NGÒI NƯỚC TA
Nước ta có mạng lưới sông ngòi dày đặc, phân bố rộng khắp:
Có tới 2360 con sông, trong đó 93% là các sông nhỏ và ngắn.
Sông ngòi nước ta chảy theo 2 hướng chính là TB- ĐN và vòng cung.
Sông ngòi nước ta có 2 mùa nước: mùa lũ và mùa cạn khác nhau rõ rệt.
Sông ngòi nước ta có lượng phù sa lớn:
Tổng lượng phù sa > 200 triệu tấn/năm.
a
b
c
d
2. KHAI THÁC KINH TẾ VÀ BẢO VỆ SỰ TRONG SẠCH CỦA CÁC DÒNG SÔNG
a. GIÁ TRỊ CỦA SÔNG NGÒI
a. GIÁ TRỊ CỦA SÔNG NGÒI
NHỚ CON SÔNG QUÊ HƯƠNG
Tế Hanh
Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Toả nắng xuống lòng sông lấp loáng
Chẳng biết nước có giữ ngày, giữ tháng
Giữ bao nhiêu kỷ niệm giữa dòng trôi?
Hỡi con sông đã tắm cả đời tôi!
Tôi giữ mãi mối tình mới mẻ
Sông của quê hương, sông của tuổi trẻ
Sông của miền Nam nước Việt thân yêu…
2. Khai thác kinh tế và bảo vệ sự trong sạch của các dòng sông
a. Giá trị của sông ngòi: Sông ngòi nước ta có những giá trị kinh tế: cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, thủy điện, nuôi trồng đánh bắt thủy sản, giao thông vận tải, du lịch....
b. SÔNG NGÒI NƯỚC TA ĐANG BỊ Ô NHIỄM
VẤN ĐỀ BẠN QUAN TÂM
Việt Nam ngày càng nhiều dòng sông chết
Hệ thống sông ngòi nước ta dày đặc với 2360 con sông, suối có chiều dài trên 10km, trung bình 20-25 km có một cửa sông. Đây là nơi trú ngụ của nhiều loài  động, thực vật, là nguồn sống của triệu người và các loài sinh vật. Hiện tượng các con sông đổi màu nước ngày càng nhiều gây ảnh hưởng đến đời sống của con người và các loài sinh vật dưới nước.
Mạng lưới sông ngòi Việt Nam hầu hết bị ô nhiễm, đặc biệt là những nơi có phát triển trọng điểm. Nhiều dòng sông trước kia là nơi giặt giũ tắm rữa, và nước sông được sử dụng như nước sinh hoạt gia đình. Nay tình trạng hoàn toàn khác hẳn. Người dân ở nhiều nơi không thể dùng những nguồn nước sông này nữa. Có thể nói rằng tình trạng ô nhiễm trên những dòng sông ở Việt Nam đã tăng cường độ kinh khủng và không còn phương cách nào cữu chữa được nữa.
Nguồn: https://thanhnien.vn/toi-viet
2. Khai thác kinh tế và bảo vệ sự trong sạch của các dòng sông
a. Giá trị của sông ngòi: Sông ngòi nước ta có những giá trị kinh tế: cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, thủy điện, nuôi trồng đánh bắt thủy sản, giao thông vận tải, du lịch....
b. Sông ngòi nước ta đang bị ô nhiễm
- Nguồn nước sông đang bị ô nhiễm, nhất là sông ở các thành phố, các khu công nghiệp, các khu tập trung đông dân cư
- Nguyên nhân: mất rừng, chất thải công nghiệp, chất thải sinh hoạt,…
TÔI LÀ CHUYÊN GIA
Nếu là một chuyên gia, em sẽ có giải pháp gì nhằm giảm thiểu tình trạng ô nhiễm của một số dòng sông ở Việt Nam?
2. Khai thác kinh tế và bảo vệ sự trong sạch của các dòng sông
a. Giá trị của sông ngòi: Sông ngòi nước ta có những giá trị kinh tế: cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, thủy điện, nuôi trồng đánh bắt thủy sản, giao thông vận tải, du lịch....
b. Sông ngòi nước ta đang bị ô nhiễm
- Nguồn nước sông đang bị ô nhiễm, nhất là sông ở các thành phố, các khu công nghiệp, các khu tập trung đông dân cư
- Nguyên nhân: mất rừng, chất thải công nghiệp, chất thải sinh hoạt,…
c. Biện pháp:
- Bảo vệ rừng đầu nguồn
- Xử lí tốt các nguồn rác, chất thải công nghiệp, dịch vụ
- Bảo vệ khai thác hợp lí các nguồn lợi từ sông
3. CÁC HỆ THỐNG SÔNG LỚN Ở NƯỚC TA
Câu hỏi: Em hãy quan sát bảng 1/74, cho biết nước ta có bao nhiêu hệ thống sông lớn? Kể tên?
- Qua bảng 1/74, quan sát chúng ta thấy diện tích lưu vực tối thiểu của các hệ thống sông đều trên 10.000 km2.
Câu hỏi: Ở địa phương em có con sông tên gì? Thuộc hệ thống sông nào?
3. CÁC HỆ THỐNG SÔNG LỚN Ở NƯỚC TA.
Câu hỏi: Em hãy lên xác định trên lược đồ các hệ thống sông ngòi vừa nêu trong bảng 1?
Lược đồ các hệ thống sông lớn ở Việt Nam
Lược đồ các hệ thống sông lớn ở Việt Nam
3. CÁC HỆ THỐNG SÔNG LỚN Ở NƯỚC TA.
Hệ thống sông ngòi Bắc Bộ.
S. Hồng, S. Thái Bình, S. Bằng Giang - Kì Cùng.
Hệ thống sông ngòi Trung Bộ.
Sông Mã, Sông Cả, Sông Thu Bồn, Sông Ba (Đà Rằng).
Hệ thống sông ngòi Nam Bộ.
S Đồng Nai, S Mê Công.
Nhóm 1: Em hãy trình bày sông ngòi Bắc Bộ, kể tên: Các hệ thống sông chính, chế độ nước, đặc điểm mạng lưới sông?
Nhóm 2: Em hãy trình bày sông ngòi Trung Bộ, kể tên: Các hệ thống sông chính, chế độ nước, đặc điểm mạng lưới sông?
Nhóm 3: Em hãy trình bày sông ngòi Nam Bộ, kể tên: Các hệ thống sông chính, chế độ nước, đặc điểm mạng lưới sông?
*. Thảo luận nhóm: chia làm 3 nhóm (Thời gian: 3 phút)
3. CÁC HỆ THỐNG SÔNG LỚN Ở NƯỚC TA.
a. Sông ngòi Bắc Bộ:
b. Sông ngòi Trung Bộ:
c. Sông ngòi Nam Bộ:
- Nhóm 1:
- Nhóm 2:
- Nhóm 3:
- Nhóm 1:
Câu hỏi: Em hãy quan sát hình ảnh bên dưới và tìm vùng hợp lưu ở đâu của 3 con sông (sông Hồng, sông Đà và sông Lô)?
TP. Việt Trì (Phú Thọ)
Câu hỏi: Em hãy dựa vào kiến thức đã học và sự hiểu biết của bản thân. Hãy nêu những cách phòng chống lũ lụt đối với vùng đồng bằng sông Hồng?
- Đắp đê lớn chống lụt.
- Tiêu lũ theo sông nhánh và ô trũng. 
- Bơm nước từ đồng ruộng ra sông. 

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ HỆ THỐNG SÔNG NGÒI BẮC BỘ
Hệ thống sông Hồng
Sông Lô
Sông Hồng
Sông Đà
3. CÁC HỆ THỐNG SÔNG LỚN Ở NƯỚC TA.
Sông Hồng vào mùa lũ và mùa cạn
Sông Thái Bình vào mùa lũ và mùa cạn
SÔNG HỒNG ĐOẠN CHẢY QUA TỈNH LÀO CAI
MỘT SỐ HÌNH ẢNH TÁC HẠI CỦA LŨ LỤT VỚI ĐB SÔNG HỒNG
- Nhóm 2:
Câu hỏi: Em hãy cho biết nguyên nhân vì sao sông ngòi Trung Bộ lũ lên nhanh và đột ngột vào mùa mưa và bão lớn?

- Lãnh thổ Trung Bộ kéo dài, hẹp ngang, đồi núi ăn ra sát biển nên sông ngòi ở đây thường ngắn và dốc. Khi có mưa và bão lớn, lũ các sông lên rất nhanh và đột ngột.
- Ở Trung Bộ, mùa mưa lệch hẳn về thu đông, nên mùa lũ tập trung vào các tháng cuối năm (tháng 9 - 12).

Câu hỏi: Em hãy nêu những biện pháp quan trọng hạn chế lũ lụt ở vùng Trung Bộ?
- Trồng và bảo vệ rừng đầu nguồn, dự báo, cảnh báo lũ.
- Xây dựng các hồ chứa nước để chia cắt lũ…

3. CÁC HỆ THỐNG SÔNG LỚN Ở NƯỚC TA.
MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ HỆ THỐNG SÔNG NGÒI TRUNG BỘ
Sông Cả
Sông Ba
Sông Thu Bồn
Nét đẹp sông Hương – Huế
MỘT SỐ HÌNH ẢNH TÁC HẠI CỦA LŨ LỤT VỚI MIỀN TRUNG
- Nhóm 3:
Câu hỏi: Em hãy nêu cách phòng chống lũ lụt ở đồng bằng sông Cửu Long?
- Đắp đê bao, tiêu lũ ra vùng biển phía tây theo các kênh rạch.
- Làm nhà nổi, làng nổi trên sông.
-Xây dựng làng tại các vùng đất cao.
MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ HỆ THỐNG SÔNG NGÒI NAM BỘ
Hệ thống sông Đồng Nai
Sông Đồng Nai
Nét đẹp sông Mê Công
Hệ thống sông Mê Công
Câu hỏi: Em hãy quan sát lược đồ hình bên và cho biết đoạn sông Mê Công chảy qua phần Nam Bộ nước ta có tên là gì? Chia làm mấy nhánh, tên của mấy nhánh sông đó, đổ ra biển mấy cửa nào, kể tên?
- Đoạn sông Mê Công chảy qua nước ta có tên gọi là sông Cửu Long, chia làm 2 nhánh sông Tiền và sông Hậu.
- Đổ ra biển bằng 9 cửa: cửa Tiểu, cửa Đại, Ba Lai, Hàm Luông, Cổ Chiên, Cung Hầu, Bát Xắc (Ba Thắc) đã bị lấp phù sa, Định An và Tranh Đề.
Lược đồ: Đồng bằng sông Cửu Long
3. CÁC HỆ THỐNG SÔNG LỚN Ở NƯỚC TA.
MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Tháo chua, rửa mặn
Du lịch sinh thái rừng tràm Trà Sư
Câu hỏi: Em hãy nêu những thuận lợi và khó khăn do lũ gây ra ở đồng bằng sông Cửu Long? Biện pháp phòng lũ?
MỘT SỐ HÌNH ẢNH TÁC HẠI, BIỆN PHÁP PHÒNG LŨ ĐB S. CỬU LONG
Lũ lụt trên diện rộng
Vệ sinh sau lũ
Nhà nổi Long Xuyên, xây nhà nơi đất cao
Đắp đê bao hạn chế lũ
Câu hỏi: Em hãy nêu những thuận lợi và khó khăn do lũ gây ra ở đồng bằng sông Cửu Long? Biện pháp phòng lũ?
- Thuận lợi: Tháo chua, rửa mặn đất đồng bằng. Bồi đắp phù sa tự nhiên, mở rộng diện tích, du lịch sinh thái…giao thông trên kênh gạch…
- Biện pháp: Đắp đê bao hạn chế lũ, tiêu lũ ra các kênh gạch nhỏ, làm nhà nổi và xây dựng nơi cư trú ở vùng đất cao.
- Khó khăn: Gây ngập lụt trên diện rộng, phá hoại của cải, mùa màng, gây dịch bệnh, chết người…
Câu hỏi: Các thành phố: Hà Nội, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh và Cần Thơ nằm trên bờ những dòng sông nào?
Hà Nội – sông Hồng
Đà Nẵng – sông Hàn
Cần Thơ – sông Hậu
TP. Hồ Chí Minh – sông Sài Gòn
Câu hỏi: Là một học sinh còn ngồi trên ghế nhà trường, bản thân em cần làm gì để bảo vệ sự trong sạch các dòng sông?
- Vứt rác đúng nơi quy định, không xả rác bừa bãi xuống dòng sông.
- Hạn chế sử dụng túi nilon.
- Tiết kiệm nước trong sinh hoạt và sản xuất.
- Tích cực trồng cây xanh.
- Hăng hái tham gia các phong trào bảo vệ môi trường.
- Không tiếp tay cho hành vi tổn hại đến môi trường.