ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ TÂN AN
TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN TRUNG TRỰC

THUYẾT TRÌNH THI GIÁO VIÊN GIỎI

GIẢI PHÁP:

GIÚP HỌC SINH LỚP 3 VIẾT ĐÚNG CHÍNH TẢ


THỰC HIỆN: PHẠM MNH TOÀN
CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VỀ CHẤM THI HỘI THI GIÁO VIÊN GIỎI. NĂM HỌC 2021 - 2022

GIÚP HỌC SINH LỚP 3 VIẾT ĐÚNG CHÍNH TẢ
NỘI DUNG
I. LÍ DO CHỌN GIẢI PHÁP
II. NỘI DUNG THỰC HIỆN
IV. KẾT QUẢ
III. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
I. LÍ DO CHỌN GIẢI PHÁP
Tiếng Việt là một trong những môn học quan trọng của cấp Tiểu học nói riêng và các bậc học khác nói chung. Mục đích của việc dạy môn Tiếng Việt ở Tiểu học là: “Hình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi, góp phần rèn luyện các thao tác tư duy và hình thành nhân cách con người Việt Nam; bồi dưỡng tình yêu tiếng Việt, hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt”. Các yêu cầu đó được thể hiện hoá qua các phân môn như: Chính tả, Luyện từ và câu, Tập đọc, Kể chuyện, Tập làm văn … Trong đó phân môn Chính tả có vị trí quan trọng trong cơ cấu chương trình của môn Tiếng Việt ở trường phổ thông, nhất là trường Tiểu học. Mặc dù được học tập chính tả dưới hình thức thực hành là chủ yếu, nhưng nhiều năm qua chất lượng học tập phân môn Chính tả vẫn còn thấp.
Trong thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy có một số học sinh viết chậm, viết sai nhiều lỗi, chưa nắm vững các luật chính tả. Nhiều học sinh nhàm chán, không có hứng thú với phân môn Chính tả. Việc học chưa tốt ở phân môn Chính tả gây ảnh hưởng đến các môn học khác của môn Tiếng Việt như: Tập đọc (học sinh viết sai nhiều lỗi chính tả thường có kỹ năng đọc hạn chế: đọc chậm, đọc sai,...), phân môn Tập làm văn, Luyện từ và câu (các lỗi chính tả khiến cho câu, từ không rõ nghĩa, lủng củng,…) Còn với môn Toán thì chính tả có tầm quan trọng trong việc viết lời giải trong các bài giải toán có lời văn ... Khi học sinh học tốt phân môn Chính tả, các em đọc thông, viết thạo Tiếng Việt, đó là cơ sở vững chắc giúp các em viết đúng chính tả ở những cấp học sau và viết chính xác Tiếng Việt trong suốt cuộc đời.
Vậy làm thế nào để các em viết đúng chính tả? Với mong muốn đó tôi đã mạnh dạn chọn và thực hiện giải pháp “Giúp học sinh lớp 3 viết đúng chính tả” nhằm khắc phục các lỗi trên góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh.
Rèn kĩ năng viết đúng chính tả cho học sinh là một quá trình lâu dài, phức tạp và đòi hỏi sự nỗ lực cố gắng của cả giáo viên và học sinh. Đây là một kĩ năng không phải tự nhiên mà có, đòi hỏi sự rèn luyện thường xuyên của giáo viên cho các em, phải dạy cho các em một cách có định hướng và có kế hoạch. Có nhiều biện pháp rèn kĩ năng viết chính tả cho học sinh nhưng nội dung mà tôi trình bày là giúp học sinh hệ thống lại một số phụ âm, vần, thanh, tiếng, từ dễ lẫn lộn, củng cố một số kiến thức cơ bản về quy tắc chính tả để ghi nhớ. Hướng dẫn học sinh nghe xác định âm, vần, thanh chính xác và hiểu nghĩa từ. Bên cạnh đó việc phối hợp với phụ huynh, hướng dẫn học sinh, học tốt ở nhà cũng là một trong những khâu rất quan trọng hỗ trợ cho các em viết đúng chính tả.
II. NỘI DUNG THỰC HIỆN
III. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
* Giúp học sinh hệ thống lại một số phụ âm, vần, thanh, tiếng, từ dễ lẫn lộn để ghi nhớ:
Đây là yếu tố quan trọng giúp học sinh viết đúng chính tả. Trong các tiết học chính tả hay tiết phụ đạo luyện viết, tập đọc tôi cho các em tự tìm các phụ âm, vần, thanh dễ lẫn rồi ghi lên bảng lớp, cả lớp quan sát, nhận xét rồi tôi chốt lại. Sau đó cho các em đọc để cả lớp cùng nghe và nhận xét sự phát âm khác nhau. Tất cả các em đều đọc được, những học sinh đọc chậm thì đọc nhiều hơn. Tiếp theo, tôi mở rộng hơn yêu cầu là cho học sinh tìm những tiếng, từ có phụ âm, vần, thanh dễ lẫn. Tôi chọn một số tiếng, từ cơ bản ghi lên bảng. Sau đó yêu cầu học sinh về nhà phát âm lại và tìm thêm nhiều tiếng, từ dễ lẫn lộn khác.
Ví dụ: + Đọc phân biệt “tr - ch”. Tìm tiếng, từ có phụ âm “tr - ch” rồi đọc lên.
Ngoài việc đọc phân biệt các tiếng có âm vần dễ lẫn thì phần đọc của giáo viên cho học sinh viết là một vấn đề rất quan trọng. Trong giờ chính tả hay tất cả các môn học khác, giáo viên cũng cần phải đọc và phát âm chuẩn. Bởi vì chính tả Tiếng việt được ghi theo phát âm nên phát âm đúng là con đường ngắn nhất giúp các em viết đúng. Từ đó sẽ giúp cho học sinh bắt chước luyện đọc theo giáo viên. Bên cạnh đó giáo viên cũng cần chú trọng luyện đọc cho học sinh ở các tiết luyện đọc nhiều hơn.
Việc làm này tôi luôn tiến hành thường xuyên liên tục dần dần thành thói quen và việc các em phân biệt qua việc đọc phát âm chuẩn nên việc viết đúng cũng được cải thiện rõ rệt.
* Giúp học sinh hiểu nghĩa từ:
Khi  dạy chính tả giúp học sinh hiểu nghĩa của từ là rất quan trọng. Các em hiểu nghĩa từ thì sẽ viết  đúng. Vì vậy đối với các từ mới, từ khó, từ nhiều nghĩa, ... giáo viên cần phải giải nghĩa từ để học sinh hiểu được nghĩa của từ viết đúng chính tả. Cách tốt nhất là cung cấp và giúp học sinh phát hiện từ trong ngữ cảnh.
Mỗi tiết học có thể cung cấp nhiều từ trong một hoặc nhiều ngữ cảnh. Ngữ cảnh có ý nghĩa đặc biệt giúp học sinh nắm được nghĩa của từ một cách dễ dàng và làm điểm tựa để ghi nhớ.
Ví dụ: Trong bài chính tả “Người liên lạc nhỏ” trong phần tìm tiếng khó viết, học sinh tìm được từ “chống gậy”, tôi yêu cầu:
+ Đọc lại câu văn có chứa từ “chống gậy”.
+ Tiếng nào là tiếng khó? (chống)
+ Tìm tiếng thích hợp ghép với tiếng “chống” (chống đỡ, chống tay,…)
+ Đặt câu có từ “chống”.
Mở rộng: Tìm từ khác nhau giữa “chống” và “chóng”.
Khi nào viết “chóng”? (chóng mặt, chong chóng,…).
Từ việc phân biệt được nghĩa đã giúp cho các em viết chính tả được tốt hơn.
* Giúp học sinh củng cố một số kiến thức cơ bản về quy tắc chính tả:
Sở dĩ các em thường viết sai là do không nắm vững quy tắc viết chính tả. Do đó giúp học sinh củng cố một số kiến thức cơ bản về quy tắc chính tả là một yêu cầu hết sức cơ bản để giúp học sinh viết đúng chính tả. Các quy tắc chính tả như: luật chính tả e, ê, i; luật chính tả về âm đệm; luật chính tả về phiên âm; luật chính tả về viết hoa.
Ví dụ: + Khi đứng trước các nguyên âm: i, iê, ê, e âm “cờ” viết là k (kỉ, kiểm, kiệm, kể, kê, kẻ, kiểng, ...)
+  Khi đứng trước các nguyên âm còn lại o, ô, ơ, a, u, ư âm “cờ” viết là c (co, cô, ca, cá, cù, cứ, cự, ...)
+  Khi đứng trước các nguyên âm: i, ê, e âm “gờ” viết là gh (ghi, ghé, ghe, ...)
+ Khi đứng trước các nguyên âm còn lại o, ô, ơ, a, u, ư  âm “gờ” viết là g (gà, gô, gỗ, gò, gù, gừ,...)
+ Khi đứng trước các nguyên âm: i, iê, ê, e âm “ngờ” viết là ngh (nghi, nghe, nghề, nghiêm, nghiêng, ...)
+ Khi đứng trước các nguyên âm còn lại o, ô, ơ, a, u, ư âm “ngờ” viết là ng (ngã, ngõ, ngô, ngư, ngủ, …)
+ Khi đứng trước âm đệm u thì âm “cu” viết là q (qua, quả, quá, quyết, quét, …)
Các dấu thanh thường đi với nhau:
- Ngang - hỏi - sắc; huyền - ngã - nặng
Ví dụ: thư thả, buổi sáng, mẻ cá,…rành mạch, sạch sẽ, rõ ràng, thần tượng,... Do đó, tùy từng bài chính tả, tôi sẽ đưa ra những quy tắc viết chính tả, luật chính tả để cung cấp dần kiến thức, kĩ năng chính tả cho học sinh. Ở từng bài tập hay bài học có liên quan đến luật chính tả tôi đều hỏi để các em nhắc lại. Những quy tắc đó thường xuyên được các em lặp lại trong từng bài học cụ thể, dần dần nó sẽ khắc sâu vào trí nhớ giúp các em nhớ lâu và viết tốt hơn.
Học sinh viết sai chính tả một phần cũng do lỗi phát âm của giáo viên và là những em đọc yếu. Do đó, việc nói và phát âm của giáo viên cũng không kém phần quan trọng đối với bài viết của các em.
Để giúp học sinh viết đúng thì trước hết giáo viên phải giúp cho học sinh nghe xác định âm, vần, thanh chính xác. Vì thế, khi đọc mẫu bài cho học sinh nghe, hay trong các tiết chính tả tôi chú ý nhấn mạnh những tiếng khó có những vấn đề về chính tả và những tiếng mà địa phương phát âm sai như: r - d; tr - ch, x - s; v - d – gi. Khi giảng bài cho học sinh, tôi luôn cố gắng phát âm rõ ràng, chính xác nhằm giúp cho học sinh bắt chước theo cách phát âm đúng khi nói để viết đúng.
* Tạo điều kiện cho học sinh nghe xác định âm, vần, thanh chính xác:
Luyện phát âm cho học sinh cũng rất quan trọng. Cách phát âm địa phương có ảnh hưởng trực tiếp đến việc viết chính tả của học sinh. Chính vì vậy, giáo viên cần phát hiện ra lỗi sai của các em, không chỉ riêng trong giờ chính tả mà các giờ học khác tôi luôn giúp cho các em nhận ra lỗi sai của mình. Từ đó, giáo viên tập trung vào lỗi phát âm sai của học sinh để chỉnh sửa, nhắc nhở các em lưu ý đọc cho đúng. Để việc rèn phát âm có hiệu quả, giáo viên cho học sinh luyện đọc theo nhóm để các em đọc, phát hiện lỗi sai của bạn. Qua việc phát hiện và tự phát hiện lỗi sai giúp cho các em nhận biết nhanh chóng những lỗi mà mình hay mắc, lưu ý và khắc phục những lỗi sai đó.
Trong bất kỳ giờ học của môn học nào tôi cũng tạo điều kiện cho học sinh được đọc bài. Đặc biệt là trong giờ Tập đọc vì các em viết sai chính tả thường là những em đọc yếu. Trường hợp này, chúng ta chỉ cần rèn luyện kỹ năng đọc cho học sinh. Tổ chức cho các em phát âm chuẩn khi đọc bài, phát biểu, tuyên dương kịp thời những học sinh đọc tốt nhằm khích lệ tinh thần học tập của các em. Tôi thường tổ chức cho các em đọc theo nhóm, mỗi em đọc một đoạn, khi phát hiện bạn phát âm sai thì sửa sai cho bạn và yêu cầu bạn đọc lại. Sau đó cho các em thi đua giữa các nhóm. Nhóm nào đọc hay, phát âm chính xác thì sẽ được tuyên dương. Vì thế, các em rất phấn khởi và cố gắng luyện đọc nhiều hơn để viết tốt bài chính tả. Dần dần cả thầy và trò luôn phát âm đúng và chuẩn. Từ đó việc nghe viết của các em được chính xác hơn.
Ngoài ra, tôi cũng thường xuyên phối kết hợp với phụ huynh học sinh để theo dõi và giúp các em học ở nhà như: kiểm tra tập vở của các em thường xuyên hơn, nhắc nhở các em học bài, làm bài và đặc biệt là nghe các em đọc bài chính tả rồi đọc cho học sinh viết trước ở nhà để học sinh vừa được luyện viết chữ đẹp, vừa luyện viết đúng chính tả. Khuyến khích học sinh tìm đọc thêm các bài văn, bài thơ, sách, báo,…để các em có thể đọc ngày càng tốt hơn. Vì chỉ khi các em đọc tốt, thông thạo thì chắc chắn một điều chữ viết của các em sẽ đúng.
Với việc luyện đọc giúp học sinh xác định âm, vần chính xác. Kết quả các bài viết chính tả có sự tiến bộ rõ rệt qua từng tuần. Số lỗi các em viết sai âm đầu, âm cuối và dấu thanh đã giảm hẳn.
* Cải tiến cách chữa lỗi cho học sinh:
Trong tiết chính tả khâu chấm và chữa lỗi cho học sinh cũng là bước không thể thiếu được. Ở mỗi lỗi mà học sinh mắc phải giáo viên cần làm thế nào để học sinh có thể nhanh chóng khắc phục ở các lần sau. Để giúp các em sửa lỗi sau khi chấm bài xong, tôi thường yêu cầu học sinh chép lại mỗi từ viết sai cho đúng một dòng ở dưới bài để các em thấy được lỗi sai mà không mắc lỗi khi viết từ đó. Tôi nhận thấy các em chỉ chép lại cho có, chưa khắc sâu hiện tượng chính tả nên vẫn tiếp tục viết sai khi gặp từ viết sai cũ. Do đó tôi cải tiến cách chữa lỗi cho học sinh như sau:
Sau khi viết bài chính tả xong, giáo viên đọc bài chính tả cho học sinh tự soát lại bài. Sau đó, dùng viết chì gạch dưới những chữ viết sai, học sinh tự kiểm tra bài của mình rồi báo cáo số lỗi cho giáo viên.
Tôi yêu cầu học sinh nêu trong bài viết em đã mắc những lỗi nào? Những lỗi đó ở bộ phận nào của tiếng,…? Tùy thuộc lỗi sai cụ thể giáo viên sẽ phân tích, phân biệt hoặc giải nghĩa từ hay so sánh để giúp các em nhận ra chỗ sai sau đó các em mới sửa lại một hàng bên dưới bài chính tả. Từ đó học sinh có ý thức được những lỗi mà mình thường mắc phải nên khi gặp chữ có hiện tượng chính tả, học sinh sẽ thận trọng hơn khi viết chữ.
Thông qua cách chữa lỗi trên, giúp học sinh tự phát hiện, thấy được những lỗi mà mình đã mắc để tự khắc phục và tự giác sửa lỗi.
IV. KẾT QUẢ CHUYỂN BIẾN:
Sau khi áp dụng giải pháp trên vào việc giảng dạy thực tế học sinh lớp 34 ở trường Tiểu học Nguyễn Trung Trực là lớp tôi chủ nhiệm, tôi nhận thấy các em bắt đầu hứng thú và say mê với phân môn Chính tả. Giờ học diễn ra nhẹ nhàng thoải mái. Các em đã nắm vững và nhớ khá tốt các quy tắc chính tả, phần đọc bài của các em to rõ, trôi chảy, lưu loát và đặc biệt là phát âm rất chuẩn. Bài viết của các em rất ít mắc lỗi phần trình bày cũng sạch đẹp hẳn ra.
Điều này đã chứng minh qua kết quả bài kiểm tra giai đoạn cuối học kì I:
Kết quả trên cho thấy giải pháp mà tôi đã áp dụng chỉ trong giai đoạn HKI rất khả quan, so với giai đoạn đầu năm học sinh đã có sự tiến bộ rõ rệt. Số lượng học sinh mắc 5 lỗi và trên 5 lỗi đã giảm rất nhiều. Tỉ lệ học sinh đạt 0 lỗi cũng tăng cao. Tiếp tục áp dụng giải pháp trên trong giảng dạy, tôi tin rằng đến cuối HKII học sinh viết đúng chính tả sẽ đạt cao hơn./.
CHÂN THÀNH CẢM ƠN
BAN TỔ CHỨC
BAN GIÁM KHẢO
CHÚC HỘI THI THÀNH CÔNG TỐT ĐẸP!
Chúc sức khỏe ban giám khảo
cùng quý thầy cô