CHỦ ĐỀ: LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG (TIẾT 1)

9

SINH HỌC
Bài tập: Cho cây cà chua có quả tròn lai với cây cà chua có quả dài thu được đời con toàn cây có quả tròn. Cho các cây cà chua quả tròn ở đời con này giao phấn với nhau thì thu được thế hệ sau có 75% cây có quả tròn và 25% các cây có quả dài.

a. Thí nghiệm trên nghiên cứu sự di truyền của loại tính trạng nào ở cà chua?

b. Chỉ ra cặp tính trạng tương phản của các cây cà chua trong thí nghiệm trên.

c. Sử dụng thuật ngữ và kí hiệu đã học, hãy viết sơ đồ tóm tắt thí nghiệm trên.

KIỂM TRA BÀI CŨ
Hãy chọn câu trả lời đúng

Vì sao Menđen chọn cây đậu Hà Lan làm đối tượng nghiên cứu?

Câu 1

a

b

c

d

Thụ phấn nghiêm ngặt

Có nhiều tt thuần chủng tương phản

Thời gian sinh trưởng ngắn

Cả a,b,c
Hãy chọn câu trả lời đúng

Menđen đã sử dụng phương pháp nghiên cứu nào cho các thí nghiệm của mình?

Câu 2

a

b

c

d

Nuôi cấy mô

Thụ phấn chéo

Phân tích các thế hệ lai

Thủy canh
CHỦ ĐỀ: LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG (TIẾT 1)

9

SINH HỌC
NỘI DUNG TIẾT HỌC

I. Thí nghiệm của Menđen

I. Thí nghiệm của Menđen

Menđen tiến hành thí nghiệm trên cây đậu Hà Lan và ông quan sát kết quả ở 03 cặp tính trạng tương phản.

a/ Nội dung thí nghiệm

II. Giải thích thí nghiệm của Menđen
I. Thí nghiệm của Menđen

a/ Nội dung thí nghiệm

Thế nào là hiện tượng thụ phấn ở thực vật?

Dựa hình giới thiệu tóm tắt các bước thí nghiệm của Menđen.
* Bước 1: Ở cây chọn làm mẹ cắt bỏ nhị từ khi chưa chín (để ngăn tự thụ phấn)cắt*Bước 2: Trên cây chnhụy

* Bước 2: Trên cây chọn làm bố khi nhị chín lấy hạt phấn rắc lên đầu nhụy của các hoa ở cây mẹ F1 được tạo thành.

* Bước 3: Cho F1 tự thụ phấn, được F2.
I. Thí nghiệm của Menđen

1. Thí nghiệm
P

F1

F2

Tỉ lệ kiểu hình
Hoa đỏ x Hoa trắng

Thân cao x Thân lùn

Quả lục x Quả vàng

Hoa đỏ

Thân cao

Quả lục

705 hoa đỏ; 224 hoa trắng

787 thân cao; 277 thân lùn

428 quả lục; 152 quả vàng
3 hoa đỏ: 1 hoa trắng

3 thân cao: 1 thân lùn

3 quả lục: 1 quả vàng

Kết quả thí nghiệm của Menđen

- Hãy xác định tính trạng ở F1 và F2 so với P.

- Tính tỉ lệ kiểu hình và điền vào bảng kết quả thí nghiệm của Menđen. Kết quả thí nghiệm của Menđen
P

F1

F2

Tỉ lệ kiểu hình F2
Hoa đỏ x hoa trắng

Thân cao x Thân lùn

Quả lục x quả vàng

Hoa đỏ
Thân cao

Quả lục

705 hoa đỏ : 224 hoa hồng

787 thân cao : 277 thân lùn

428 quả lục : 152 quả vàng

3 hoa đỏ : 1 hoa trắng

3 thân cao : 1 thân lùn

3 quả lục : 1 quả vàng
Kiểu hình

Tính trạng trội

Nếu thay đổi vai trò của các cây bố và cây mẹ kết quả phép lai sẽ thế nào?

Không đổi
1. Thí nghiệm của Menden:

2. Một số khái niệm:

Nhận xét về tính trội, tính lặn và kiểu hình?
Tính trạng trội là tính trạng biểu hiện ngay ở F1.

Tính trạng lặn là tính trạng đến F2 mới được biểu hiện.

Kiểu hình là tổ hợp toàn bộ các tính trạng của cơ thể.
2. Một số khái niệm:

Nhận xét về tính trội, tính lặn và kiểu hình?
+ Kiểu hình trội có thể là thuần chủng hoặc không thuần chủng (thể đồng hợp trội (2 alen trội) và thể dị hợp (1 alen trội và 1 alen lặn).
+ Kiểu hình lặn là cơ thể mang 2 alen lặn (thể đồng hợp lặn)
+ Alen trội: Alen trội là alen mạnh hơn quyết định kiểu hình. Nó có thể che dấu kiểu hình của alen lặn, biểu hiện kiểu hình của nó ở cả trạng thái đồng hợp tử trội và dị hợp tử.
+Alen lặn có thể biểu hiện kiểu hình của nó chỉ khi nó hiện diện ở trạng thái đồng hợp tử lặn.
Khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tương phản thì F1………….. về tính trạng của bố hoặc mẹ, còn F2 có sự phân li tính trạng theo tỉ lệ trung bình …........

_đồng tính_

_3 trội : 1 lặn_

Dựa vào những kết quả thí nghiệm ở bảng 2 và cách gọi tên các tính trạng của Menden, hãy điền các từ hay các cụm từ: đồng tính, 3 trội: 1 lặn, vào các chỗ trống trong câu sau:
P

F1

F2

Tỉ lệ kiểu hình
Hoa đỏ x Hoa trắng

Thân cao x Thân lùn

Quả lục x Quả vàng

Hoa đỏ

Thân cao

Quả lục

705 hoa đỏ; 224 hoa trắng

787 thân cao; 277 thân lùn

428 quả lục; 152 quả vàng

3 hoa đỏ: 1 hoa trắng

3 thân cao: 1 thân lùn

3 quả lục: 1 quả vàng
3. Kết luận

Khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tương phản thì F1 đồng tính về tính trạng của bố hoặc mẹ, còn F2 có sự phân li tính trạng theo tỉ lệ trung bình 3 trội: 1 lặn.


II. Menđen giải thích kết quả thí nghiệm

Kết quả thí nghiệm cho thấy: F1 đồng tính, F2 phân tính. Từ đó Menđen giả định rằng:

Slide 05

Mỗi tính trạng do một cặp nhân tố di truyền (Cặp gen) quy định. Trong tế bào sinh dưỡng các nhân tố di truyền thường tồn tại thành từng cặp. Các nhân tố di truyền sẽ phân li độc lập với nhau trong quá trình phát sinh giao tử và sẽ tái tổ hợp ngẫu nhiên khi thụ tinh.
I. Menden giải thích kết quả thí nghiệm:
Đọc thông tin SGK, quan sát hình, và trả lời các câu hỏi sau để hoàn thành bài tập ghép đôi:
*Các nhân tố di truyền tồn tại như thế nào trong tế bào sinh dưỡng? *Các kí hiệu chữ cái in hoa và in thường có ý nghĩa như thế nào? *Các cặp nhân tố di truyền có mấy dạng? Ý nghĩa của chúng?
II. Menden giải thích kết quả thí nghiệm:
1. Trong tế bào sinh dưỡng
A. Bằng chữ cái in hoa hay in thường
2. Menden kí hiệu cho các nhân tồ di truyền
B. Các nhân tố di truyền tồn tại thành từng cặp
3. Cặp nhân tố di truyền ở thể dị hợp
C. Biểu thị cho giống thuần chủng
4. Cặp nhân tố di truyền ở thể đồng hợp
D. Biểu thị cho cơ thể lai
B

A

D

C

Hãy sắp xếp các cặp ý tương ứng trong bảng sau:
II. Menđen giải thích kết quả thí nghiệm

Trong quá trình phát sinh giao tử, kiểu gen AA cho một loại giao tử là A, kiểu gen aa cho một loại giao tử là a.

Trong thụ tinh, một giao tử của bố sẽ kết hợp ngẫu nhiên với một giao tử của mẹ để tạo ra hợp tử ở thế hệ con cháu.

Menđen dùng các chữ cái để ký hiệu cho các nhân tố di truyền.

- A quy định tính trạng hoa đỏ

- a quy định tính trạng hoa trắng

Tính trạng hoa đỏ thuần chủng P trong phép lai của Menđen có kiểu gen là AA, tính trạng hoa trắng có hiểu kiểu gen là aa.

Nên F1 sẽ có kiểu gen là Aa
II. Menđen giải thích kết quả thí nghiệm

Sơ đồ lai minh họa

A

A

a

a

A

A

a

a

A

A

a

a

A

A

a

a

Ptc:

G:

F1:

Kiểu gen: 100% Aa

Kiểu hình: 100% hoa đỏ

X

A

a

A

a

A

a

A

a

A

A

A

a

A

a

a

a

F1XF1

GF1:

F2:

X

Kiểu gen: 1AA, 2Aa, 1aa

Kiểu hình: 3 hoa đỏ, 1 hoa trắng
Kết luận

Menđen giải thích các kết quả thí nghiệm của mình bằng sự phân li và tổ hợp của cặp nhân tố di truyền quy định cặp tính trạng tương phản thông qua quá trình phát sinh giao tử và thụ tinh. Đó chính là cơ chế di truyền các tính trạng.

II. Menđen giải thích kết quả thí nghiệm



_ Qua kết quả thí nghiệm, Menđen đã phát hiện ra _quy luật phân li _với nội dung: _

_ Trong quá trình phát sinh giao tử, mỗi nhân tố di truyền trong cặp nhân tố di truyền phân li về một giao tử và giữ nguyên bản chất như ở cơ thể thuần chủng P._
Luyện tập
Kết quả phân li kiểu hình ở F2 trong phép lai một cặp tính trạng của Menđen là bao nhiêu?

a. 100%

b. 1: 1

c. 3: 1

d. 1: 2: 1

Câu 1

Hãy chọn câu trả lời đúng
Kiểu gen Aa tạo ra được những loại giao tử nào?

a. Giao tử A

b. Giao tử AA

c. Giao tử a

d.Giao tử A và a

Câu 2

Hãy chọn câu trả lời đúng
Những tổ hợp giao tử nào có thể xuất hiện từ hai loại giao tử A và a?

a.Kiểu gen AA

b.Kiểu gen Aa

c.Kiểu gen aa

d.Cả a,b và c

Câu 3

Hãy chọn câu trả lời đúng
Luyện tập

+ Bài tập: Quy ước gen và viết sơ đồ lai của 3 phép lai dưới đây:

a/ Phép lai 1: Hoa đỏ x hoa trắng F1: toàn hoa đỏ. F1xF1 F2 có tỉ lệ 3 hoa đỏ : 1 hoa trắng.

b/ Phép lai 2: Thân cao x thân thấp F1: toàn thân cao. F1xF1

F2 có tỉ lệ 3 thân cao : 1 thân thấp.

c/ Phép lai 3: Quả lục x Quả vàng F1: toàn quả lục. F1xF1

F2 có tỉ lệ 3 Quả lục : 1 Quả vàng
1. Hoàn thành câu hỏi bài tập 1 và 2 sách giáo khoa trang 10.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

2. Viết sơ đồ lai minh họa khi cho lai giống cà chua quả đỏ thuần chủng có kiểu gen AA với giống cà chua quả vàng có kiểu gen aa.

3. Xem trước bài lai một cặp tính trạng tiếp theo.

Tạm biệt lớp và hẹn gặp lại!