_Xem clip sau và nêu cảm nhận_
À ƠI TAY MẸ
Tiết 16 - 17:

GIÁO VIÊN: NGUYỄN THỊ THU PHƯƠNG

_(BÌNH NGUYÊN)_

I. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
_Em hãy nhắc lại những phương diện cần lưu ý khi tìm hiểu chung một bài thơ?_
- Tác giả bài thơ là ai? Giới thiệu một vài thông tin chính về tác giả.

- Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Đặc điểm hình thức nổi bật của thể thơ được thể hiện trong bài thơ đó như thế nào?

- Người bộc lộ cảm xúc trong bài thơ là ai? Nội dung cảm xúc hướng về ai, về điều gì?

- Có thể chia bài thơ làm mấy phần? Nội dung chính của từng phần là gì? (bố cục).

TÌM HIỂU CHUNG

MỘT BÀI THƠ
1. Tác giả

- Tên thật: Nguyễn Đăng Hào (25/1/1959)

- Quê: xã Ninh Phúc, TP Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình.

- Ông vừa là nhà thơ vừa là nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam.

- Các tác phẩm thơ: Hoa thảo mộc (2001), Trăng đợi (2004), Đi về nơi không chữ (2006), Lang thang trên giấy (2009).
2. Tác phẩm
a. Đọc văn bản

_Bàn tay mẹ thức một đời_

_À ơi này cái Mặt Trời bé con_

_Mai sau bể cạn non mòn_

_À ơi tay mẹ vẫn còn hát ru_
_Ru cho mềm ngọn gió thu_

_Ru cho tan đám sương mù lá cây_

_Ru cho cái khuyết tròn đầy_

_Cái thương cái nhớ nặng ngày xa nhau._
_Bàn tay mang phép nhiệm mầu_

_Chắt chiu từ những dãi dầu đấy thôi._
_Ru cho sóng lặng bãi bồi_

_Mưa không chỗ dột ngoại ngồi vá khâu_

_Ru cho đời nín cái đau_

_À ơi… mẹ chẳng một câu ru mình._

_Bàn tay mẹ chắn mưa sa_

_Bàn tay mẹ chắn bão qua mùa màng_
_Vẫn bàn tay mẹ dịu dàng_

_À ơi này cái trăng vàng ngủ ngon_

_À ơi này cái trăng tròn_

_À ơi này cái trăng còn nằm nôi…_
b. Thể loại
Thể thơ

Thơ lục bát
Số khổ thơ

7 khổ
Số dòng trong mỗi khổ

2 dòng hoặc 4 dòng
Vần

- Tiếng thứ 6 của dòng lục gieo vần xuống tiếng thứ 6 của dòng bát (sa -qua, dàng – vàng, tròn – còn).

- Tiếng thứ 8 của dòng bát gieo vần xuống tiếng thứ 6 của dòng lục tiếp theo (ngọn – tròn, mòn – còn).
Nhịp

Ngắt nhịp chẵn 2/2/2 hoặc 4/4
c. Bố cục

P1 (từ đầu – vẫn còn hát ru): Hình ảnh đôi bàn tay mẹ.

P2 (còn lại): Lời ru của người mẹ hiền II. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHI TIẾT BÀI THƠ
_Tìm hình ảnh, chi tiết thể hiện “phép nhiệm mầu” của bàn tay mẹ. Những dòng thơ nào nói lên đức hi sinh của người mẹ? Dòng thơ thể hiện tập trung nhất đức hi sinh của mẹ là dòng thơ nào?_

01

02

03

_Em nhỏ trong bài thơ được gọi bằng những từ ngữ nào? Cách gọi đó nói lên điều gì về tình cảm mẹ dành cho con?_

_Biện pháp nghệ thuật nổi bật nhất trong bài thơ là biện pháp gì? Hãy phân tích tác dụng của biện pháp nghệ thuật ấy. _

THẢO LUẬN NHÓM

04

_Hình ảnh “bàn tay mẹ” trong bài thơ tượng trưng cho điều gì? Nêu 1 số câu thơ khác cũng sử dụng hình ảnh bàn tay mẹ. _
Hình ảnh đôi bàn tay mẹ

1
a. Phép nhiệm màu của bàn tay mẹ

- Chi tiết: _chắn mưa sa, chặn bão qua mùa màng, hát ru_ (bài hát ru từ tay mẹ có thể làm được điều kì diệu:_ mềm ngọn gió thu, tan đám sương mù lá cây,…)_

*Mẹ mạnh mẽ, kiên cường trước mọi gian nan, khó khăn để bảo vệ cho con, cho con được hạnh phúc, bình yên.

b. Đức hi sinh của người mẹ

_“À ơi…mẹ chẳng một câu ru mình”_
Tình cảm

mẹ dành cho con

2
- Những từ ngữ được dùng để chỉ em nhỏ:_ cái trăng vàng, cái trăng tròn, cái trăng còn nằm nôi, cái Mặt Trời bé con, cái khuyết._

→ Cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh trên cho thấy tình cảm yêu thương vô bờ, sự nâng niu, trìu mến người mẹ dành cho con.

→ Trong cảm nhận của mẹ, con là cả vũ trụ bé bỏng mẹ muốn nâng niu, nâng giấc trong vòng tay.
Biện pháp nghệ thuật

điệp ngữ

3
Điệp ngữ “À ơi”

*Tạo nên âm hưởng lời ru êm đềm, nhịp nhàng, đều đặn, ru vỗ của tình mẹ dành cho con. *Điệp ngữ cũng gợi ra hình ảnh đôi bàn tay mẹ cần mẫn, dịu dàng, mềm mại tựa cánh võng yêu thương nâng giấc cho con.

 Tình cảm yêu thương mẹ dành cho con.
Ý nghĩa tượng trưng

4
Hình ảnh đôi bàn tay biết hát ru của mẹ trở thành biểu tượng tuyệt đẹp về sức mạnh kì diệu, màu nhiệm của tình yêu thương, đức hi sinh lặng thầm của mẹ. III. TỔNG KẾT
Nội dung

Nghệ thuật

01

02

Bài thơ thể hiện cảm xúc trân trọng, biết ơn, sự xúc động sâu sắc trước tình yêu thương hết mực, đức hi sinh lặng thầm của người mẹ.

*Sử dụng thành công thể thơ lục bát mang âm hưởng ngọt ngào của lời ru từ ca dao. *Hình ảnh phong phú, giàu sắc gợi. *Biện pháp điệp ngữ

LUYỆN TẬP
_“Bàn tay mang phép nhiệm màu / Chắt chiu từ những dãi dầu đấy thôi”. Em có đồng ý với tác giả không? Vì sao? _ VẬN DỤNG
_“Điều con muốn nói với mẹ…” _

*HS viết điều muốn nói với mẹ vào 1 chiếc bưu thiếp nhỏ *GV in “Cây yêu thương” (khổ lớn) dán ở góc lớp *HS treo lên Cây yêu thương.
DẶN DÒ_ _

*Nắm vững nội dung bài học *Chuẩn bị bài “Về thăm mẹ” (Đinh Nam Khương) theo phiếu học tập GV phát cuối tiết.
Chúc các con học tốt nhé! Tạm biệt