NGỮ VĂN 9

§oµn kÕt - Ch¨m ngoan - Häc giái

TRƯỜNG THCS CHU VĂN AN

PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH
KHỞI ĐỘNG

CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH - NGỌN ĐUỐC SOI ĐƯỜNG CHO DÂN TỘC VIỆT NAM

_Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn sống mãi cùng non song, đất nước và dân tộc Việt Nam. Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng vĩ đại của Người mãi mãi là tấm gương sáng ngời cho lớp lớp thế hệ người Việt Nam học tập và noi theo._

_Nhiệt liệt chào mừng 131 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại _

_(19/5/1890 - 19/5/2021)_
_Bài 1_
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

_ Lê Anh Trà _

_Văn bản_

I. Đọc-tìm hiểu chú thích:

1. Đọc:

2. Chú thích:

a. Tác giả:

- Lê Anh Trà là nhà văn, nhà quân sự, nhà hoạt động văn hóa tiêu biểu.

b. Tác phẩm:

- Loại văn bản: nhật dụng.

_Tuần 1. _

_Tiết 1_
_Bài 1_
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

_ Lê Anh Trà _

_Văn bản_

I. Đọc-tìm hiểu chú thích:

1. Đọc:

2. Chú thích:

a. Tác giả:

- Lê Anh Trà là nhà văn, nhà quân sự, nhà hoạt động văn hóa tiêu biểu.

b. Tác phẩm:

- Loại văn bản: nhật dụng

Bản sắc văn hóa dân tộc kết tinh những giá trị tinh thần mang tính truyền thống của dân tộc. Trong thời kì hội nhập hiện nay, vấn đề giữ gìn, bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc ngày càng trở nên có ý nghĩa.

- Kiểu văn bản: Nghị luận

- Phương thức biểu đạt: Nghị luận kết hợp thuyết minh, tự sự.

_sự hội nhập thế giới và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
_Bài 1_
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

_ Lê Anh Trà _

_Văn bản_

b. Tác phẩm:

- Hoàn cảnh sáng tác văn bản: Năm 1990, kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tìm được văn bản gốc Nghị quyết của UNESCO về kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
+ “Phong cách Hồ Chí Minh” là một phần trong bài viết “Phong cách Hồ Chí Minh, cái vĩ đại gắn với cái giản dị” in trong tập “Hồ Chí Minh và văn hóa Việt Nam” (Viện Văn hóa xuất bản, Hà Nội 1990)
_Bài 1_
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

_ Lê Anh Trà _

_Văn bản_

I. Đọc-tìm hiểu chú thích:

1. Đọc:

2. Chú thích:

a. Tác giả:

b. Tác phẩm:

c. Từ khó:

II. Đọc-tìm hiểu văn bản:
Bố cục

Phần 1

Từ đầu đến “rất hiện đại”_Vốn tri thức văn hóa nhân loại sâu rộng của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Phần 2

Đoạn còn lại _ Lối sống giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh

 Vẻ đẹp trong phong cách văn hóa.

 Vẻ đẹp trong phong cách sinh hoạt, lối sống của Bác.
_Bài 1_
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

_ Lê Anh Trà _

_Văn bản_

II. Đọc-tìm hiểu văn bản:

1. Vẻ đẹp trong phong cách văn hóa của Bác.

- Vốn tri thức văn hóa nhân loại sâu rộng, nền tảng văn hóa dân tộc vững chắc.

+ Bác đi nhiều nơi, tiếp xúc với nhiều nền văn hoá.

+ Bác nói và viết thạo nhiều thứ tiếng.

+ Học hỏi qua công việc, qua lao động.
_ Đời bồi tàu lênh đênh sóng bể_

_ Người đi hỏi khắp bóng cờ Châu Mĩ, Châu Phi_

_ Những đất tự do, những trời nô lệ_

_ Những con đường cách mạng đang tìm đi._

(Chế Lan Viên)

_Có nhớ chăng, hỡi gió rét thành Ba Lê?_

_Một viên gạch hồng, Bác chống lại cả một mùa băng giá_

_Và sương mù thành Luân Đôn, ngươi có nhớ_

_Giọt mồ hôi Người nhỏ giữa đêm khuya? _

(Trích _Người đi tìm hình của nước _– Chế Lan Viên)
Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp.

_Bài 1_
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

_ Lê Anh Trà _

_Văn bản_

II. Đọc-tìm hiểu văn bản:

1. Vẻ đẹp trong phong cách văn hóa của Bác.

- Vốn tri thức văn hóa nhân loại sâu rộng, nền tảng văn hóa dân tộc vững chắc.

+ Bác đi nhiều nơi, tiếp xúc với nhiều nền văn hoá.

+ Bác nói và viết thạo nhiều thứ tiếng.

+ Học hỏi qua công việc, qua lao động.

+ Luôn học hỏi, tìm hiểu đến mức sâu sắc, thấu đáo, uyên thâm.

+ Chủ động tiếp thu cái đẹp, cái hay. Không chịu ảnh hưởng một cách thụ động.

+ Giữ vững giá trị văn hóa dân tộc.

* Nghệ thuật:

 Liệt kê nhằm khẳng định sự miệt mài học hỏi của Bác.

 Ngôn ngữ trang trọng.

 Lập luận chặt chẽ, nhấn mạnh ý đầy ấn tượng.

_ Sự hiểu biết sâu rộng về các dân tộc và văn hóa thế giới nhào nặn nên cốt cách văn hóa dân tộc Hồ Chí Minh rất Việt Nam, rất bình dị, rất Phương Đông, rất hiện đại._
CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP CỦNG CỐ

_Câu hỏi: _Vốn tri thức nhân loại của Chủ tịch Hồ Chí Minh sâu rộng như thế nào? Vì sao Người lại có vốn tri thức sâu rộng như vậy?

+ Bác nói và viết thạo nhiều thứ tiếng _Anh, Pháp, Nga, Hoa,…_

+ Học hỏi và tìm hiểu văn hóa nghệ thuật đến mức khá uyên thâm.

- Vốn tri thức văn hóa nhân loại sâu rộng, nền tảng văn hóa dân tộc vững chắc.

+ Bác đi nhiều nơi, tiếp xúc nhiều nền văn hóa.

+ Người tiếp thu những tinh hoa văn hóa nhân loại (tiếp thu mọi cái đẹp, cái hay; phê phán những hạn chế, tiêu cực).

+ Tiếp thu ảnh hường nước ngoài trên nền tảng văn hóa dân tộc.
NGỮ VĂN 9

PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH (tt)
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH (tt)

_ Lê Anh Trà _

II. Đọc-tìm hiểu văn bản:

_Tuần 1. _

_Tiết 2_

1. Vẻ đẹp trong phong cách văn hóa của Bác.

2. Vẻ đẹp trong phong cách sinh hoạt của Bác.

- Lối sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương Đông.

_ _Lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và có lẽ cả thế giới, có một vị Chủ tịch nước lấy chiếc nhà sàn nhỏ làm bằng gỗ bên cạnh chiếc ao làm “cung điện” của mình. Quả như một câu chuyện thần thoại, như câu chuyện về một vị tiên, một con người siêu phàm nào đó trong cổ tích. Chiếc nhà sàn đó cũng chỉ vẻn vẹn có vài phòng tiếp khách, họp bộ chính trị, làm việc và ngủ, với những đồ đạc rất mộc mạc đơn sơ. Và chủ nhân chiếc nhà sàn này cũng trang phục hết sức giản dị, với bộ quần áo bà ba nâu, chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốp thô sơ như của các chiến sĩ Trường Sơn đã được một tác giả phương Tây ca ngợi như một vật thần kì. Hằng ngày, việc ăn uống của Người cũng rất đạm bạc, với những món ăn dân tộc không chút cầu kì, như cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối, cháo hoa.
_“Nhà gác đơn sơ một góc vườn_

_Gỗ thường mộc mạc chẳng mùi sơn_

_Giường mây chiếu cói đơn chăn gối_

_Tủ nhò vừa treo mấy áo sờn”_

(Tố Hữu)
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH (tt)

_ Lê Anh Trà _

II. Đọc-tìm hiểu văn bản:

_Tuần 1. _

_Tiết 2_

1. Vẻ đẹp trong phong cách văn hóa của Bác.

2. Vẻ đẹp trong phong cách sinh hoạt của Bác.

- Lối sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương Đông.

_ _

_  Chiếc nhà sàn nhỏ bên cạnh chiếc ao, chỉ vẻn vẹn có vài ba phòng phòng tiếp khách, họp bộ chính trị, làm việc và ngủ, với những đồ vật rất mộc mạc, đơn sơ._

+ Nơi ở và làm việc đơn sơ.

_ _

_  Bộ quần áo bà ba nâu, chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốp thô sơ. _

+ Trang phục hết sức giản dị.

_ _

_  Một chiếc va li con với vài ba bộ quần áo, vài vật kỉ niệm._

+ Tư trang ít ỏi.

_ _

_  Cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối, cháo hoa._

+ Món ăn đạm bạc.

- Không phải là lối sống khổ hạnh hay lập dị mà là lối sống có văn hóa _ một quan niệm thẩm mĩ về cái đẹp.

* Nghệ thuật:

- Liệt kê các biểu hiện, chi tiết tiêu biểu, chọn lọc.

- Đan xen thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm. Dùng từ Hán Việt.

- Nghệ thuật đối lập.
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH (tt)

_ Lê Anh Trà _

II. Đọc-tìm hiểu văn bản:

_Tuần 1. _

_Tiết 2_

1. Vẻ đẹp trong phong cách văn hóa của Bác.

2. Vẻ đẹp trong phong cách sinh hoạt của Bác.

- Lối sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương Đông.

+ Nơi ở và làm việc đơn sơ.

+ Trang phục hết sức giản dị.

+ Tư trang ít ỏi

+ Món ăn đạm bạc.

- Không phải là lối sống khổ hạnh hay lập dị mà là lối sống có văn hóa _ một quan niệm thẩm mĩ về cái đẹp.

_ Lối sống vô cùng thanh cao, giản dị là cách sống có văn hoá theo quan niệm thẩm mĩ cái đẹp là sự giản dị, tự nhiên, là cách di dưỡng tinh thần của chủ tịch Hồ Chí Minh._
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH (tt)

_ Lê Anh Trà _

_Tuần 1. _

_Tiết 2_

I. Đọc-tìm hiểu chú thích:

II. Đọc-tìm hiểu văn bản:

1. Vẻ đẹp trong phong cách văn hóa của Bác.

2. Vẻ đẹp trong phong cách sinh hoạt của Bác.

3. Nghệ thuật:

- Đan xen giữa tự sự và bình luận

- Dẫn chứng chọn lọc tiêu biểu, có sức thuyết phục cao

- Nghệ thuật đối lập, sử dụng nhiều từ ngữ Hán Việt, thơ cổ.

4. Ý nghĩa:

Bằng lập luận chặt chẽ, chứng cứ xác thực, tác giả Lê Anh Trà đã cho thấy cốt cách văn hóa Hồ Chí Minh trong nhận thức và trong hành động. Từ đó đặt ra vấn đề của thời kì hội nhập: tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, đồng thời giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

II. Luyện tập:

1. Kể một số câu chuyện về lối sống giản dị của Bác Hồ:

2. Theo em, giá trị cốt lõi :
_Giá trị cốt lõi và cao đẹp nhất trong phong cách Hồ Chí Minh: _

Đó là vẻ đẹp hài hòa giữa nhân loại và dân tộc của Người. Dù đi nhiều, tiếp xúc nhiều với đủ mọi nền văn hóa trên thế giới, song Bác tiếp thu và học hỏi có định hướng, có chọn lọc. Bác vừa tiếp thu những tinh hoa của nhân loại, vừa giữ vững các giá trị văn hóa nước nhà. “Tất cả những ảnh hưởng quốc tế đã được nhào nặn với cái gốc văn hóa dân tộc không gì lay chuyển được”. Phong cách Hồ Chí Minh chính là sự đan xen, kết hợp thống nhất hài hòa của hai nguồn văn hóa quốc tế và dân tộc. Qua đây, ta có thể thấy một giá trị cốt lõi hình thành nên phong cách Hồ Chí Minh đó là tình yêu, lòng tự hào, tự tôn đối với dân tộc mình.
- Em hãy nêu một số bài học sau khi đọc văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh”.

+ Bài học về lối sống giản dị, không xa hoa, phung phí.

+ Bài học về ý thức gìn giữ, bảo tồn những giá trị văn hóa cốt lõi của dân tộc khi giao lưu văn hóa với quốc tế, nhất là trong thời đại hội nhập hiện nay.
_ Bác mong các cháu chăm ngoan_

_ Mai sau gìn giữ non sông Lạc Hồng_

_ Sao cho nổi tiếng Tiên Rồng_

_ Sao cho tỏ mặt nhi đồng Việt Nam _

(Ngày 10/04/1946)
VẬN DỤNG

- Hãy viết đoạn văn thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của em về nếp sống thanh cao và giản dị của Bác Hồ gợi ra từ văn bản.

Nếp sống thanh cao và giản dị là một trong những vẻ đẹp cao cả, đáng quý trong phong cách của Hồ Chí Minh. Là lãnh tụ của cả một đất nước, một dân tộc nhưng Bác chẳng yêu cầu, ham muốn những thứ cao sang, bóng bẩy. Từ nơi ăn chốn ở, trang phục hay ăn uống, Bác đều thực hiện đơn sơ, đạm bạc và giản dị hết mức. Tuy Bác sống giản dị là vậy nhưng lại không hề kham khổ. Trái lại, cách sống giản dị, đạm bạc của Chu tịch Hồ Chí Minh lại vô cùng thanh cao, sang trọng. Đây không phải là lối sống khắc khổ của những con người tự vui trong cảnh nghèo khó, lại càng không phải là “cách tự thần thánh hóa, tự làm cho khác đời, hơn đời”, mà là một cách sống có văn hóa đã trở thành một quan niệm thẩm mĩ: cái đẹp là sự giản dị, tự nhiên. Phong cách sống của Bác có nét gần gũi với các vị hiền triết ngày xưa như Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm,… - thanh cao từ trong tâm hồn đến thể xác.
NHẬN XÉT, DẶN DÒ

1. Đối với bài học ở tiết học này:

2. Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:

- Tập phân tích luận điểm về lối sống giản dị của Bác Hồ.

+ Học những chi tiết biểu hiện lối sống của Bác.

+ Xác định các nghệ thuật lập luận trong phần II của văn bản.

- Nắm bắt nội dung văn bản nhật dụng thuộc chủ đề hội nhập ví thế giới và bảo vệ bản sắc dân tộc.

- Đọc trước văn bản: “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình”.

+ Một số hiểu biết về tình hình thế giới những năm 1980 liên quan đến văn bản.

+ Hệ thống luận điểm, luận cứ, cách lập luận trong văn bản.
THÂN ÁI CHÀO CÁC EM ! CHÚC CÁC EM SỨC KHỎE !
+ “Phong cách Hồ Chí Minh” là một phần trong bài viết “Phong cách Hồ Chí Minh, cái vĩ đại gắn với cái giản dị” in trong tập “Hồ Chí Minh và văn hóa Việt Nam” (Viện Văn hóa xuất bản, Hà Nội 1990)