hân trời sáng tạo

Dấu tích bãi cọc
Bạch Đằng

Kim tự tháp Ai
Cập

Hãy cho biết điểm giống nhau và
khác nhau của những hình ảnh
trên?

Tượng đài bà mẹ
VNAH Nguyễn Thị
Thứ

Chương 1

LỊCH SỬ VÀ SỬ HỌC VAI TRÒ CỦA SỬ HỌ
Bài 1

HIỆN THỰC LỊCH SỬ VÀ NHẬN THỨC
LỊCH SỬ

I. LỊCH SỬ

Quan sát những
hình ảnh sau và
cho biết lịch sử là
gì?

CHÙA DÂU

Thuộc tỉnh Bắc Ninh, là trung tâm phật
giáo cổ xưa nhất Việt Nam

CỐ ĐÔ HUẾ

Di tích của một vương triều phong kiến
Việt Nam (triều Nguyễn)

VẠN LÍ TRƯỜNG THÀNH
Di sản lịch sử văn hóa của Trung
Quốc thời trung đại

KIM TỰ THÁP AI CẬP

Công trình kiến trúc cổ đại gần như
nguyên vẹn

LỊCH SỬ
Lịch sử Là những
gì diễn ra trong quá
khứ gắn với con
người và xã hội loài
người

Hiện thực lịch sử
là những gì diễn ra
trong quá khứ, tồn
tại khách quan

Nhận thức lịch sử
là hiểu biết của con
người về lịch sử,
được tái hiện theo
nhiều cách khác
nhau

SỰ KIỆN LỊCH
SỬ ĐÃ DIỄN
RA

GHI CHÉP QUÁ
KHỨ

NGHIÊN CỨU
QUÁ KHỨ

06 – 08 - 1945

HIỆN THỰC LỊCH SỬ
Là những gì đã diễn ra
trong quá khứ, tồn tại
khách quan

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên
ngôn Độc lập (2 – 9 – 1945)

NHẬN THỨC LỊCH SỬ
Là những nhận thức của
con người về những gì đã
xảy ra

Cuốn sách viết về Cách
mạng tháng Tám 1945

HIỆN THỰC LỊCH SỬ

NHẬN THỨC LỊCH SỬ

Tượng Trần Hưng Đạo
Trần Hưng Đạo viết Hịch Tướng Sĩ

HIỆN THỰC LỊCH SỬ

NHẬN THỨC LỊCH SỬ

Trống đồng Đông Sơn (Bảo tàng lịch sử quốc gia)

Sách viết về Trống đồng Đông Sơn

HIỆN THỰC LỊCH SỬ

NHẬN THỨC LỊCH SỬ

DẤU TÍCH TRẬN BẠCH ĐẰNG

SÁCH VIẾT VỀ TRẬN BẠCH ĐẰNG

II. SỬ HỌC

1. Khái niệm Sử học

Là khoa học nghiên cứu
quá khứ của loài người
nói chung hoặc của một
quốc gia, dân tộc, địa
phương, cá nhân con
người nói riêng

2. Đối tượng nghiên cứu của Sử học

Quan sát những hình
ảnh sau và cho biết
đối tượng nghiên cứu
của Sử học là gì?

2. Đối tượng nghiên cứu của Sử học

2. Đối tượng nghiên cứu của Sử học

2. Đối tượng nghiên cứu của Sử học

2. Đối tượng nghiên cứu của Sử học

2. Đối tượng nghiên cứu của Sử học
Những hoạt động trong
quá khứ của con người
Cá nhân, tổ chức, cộng
đồng
Quốc gia, khu vực, và
trên thế giới
Kinh tế, chính trị, xã hội
Văn hóa, quân sự, đối
ngoại

3. chức năng và nhiệm vụ của Sử học

Lịch sử là
thầy dạy
của cuộc
sống.

Qua câu danh ngôn “Lịch sử là thầy dạy của cuộc sống” của Xixê-rông, em hiểu thế nào về chức năng, nhiệm vụ của Sử học?

Chức năng khoa học

(Khôi phục hiện thực lịch sử)

Chức năng xã hội

(phục vụ cuộc sống con người)

CHỨC NĂNG
SỬ HỌC
NHIỆM VỤ
Trang bị tri thức khoa học
(Giúp con người rút ra
bài học từ lịch sử)

Giáo dục, nêu gương

(Hướng tới những giá trị tốt
đẹp, tiến bộ và nhân văn)

3. chức năng và nhiệm vụ của Sử học

“Vì sao phải viết quốc sử? Vì sử chủ yếu ghi chép công việc. Có
chính trị của một đời tất phải có sử của một đời. Mà sự ghi chép
của sử giữ nghị luận rất nghiêm, tô điểm việc trí trị thì sáng tỏ
ngang với mặt trời mặt trăng, răn đe kẻ loạn tặc thì ráo riết như
sương thu lạnh buốt, người thiện biết thì có thể bắt chước, người ác
biết thì có thể tự răn, quan hệ với chính trị không phải là ít. Cho
nên mới làm ra quốc
sử”.
(Bài
tựa sách Đại Việt sử kí tục biên, Phạm Công
Trứ)

4. Nguyên tắc cơ bản của Sử học

Khách quan
Trình bày lịch
sử không định
kiến,
không
thiên vị.

Trung thực
Tôn trọng sự
thật lịch sử.

Tiến bộ
Góp phần xây
dựng giá trị tốt
đẹp

Toàn diện và
cụ thể
Phản ánh đầy
đủ, gắn với
hoàn cảnh cụ
thể

5. Khái quát về các nguồn sử liệu
Sử liệu là gì?

Các loại sử liệu

Các nhóm sử liệu

5. Khái quát về các nguồn sử liệu
Sử liệu là những thông tin của con người
trong quá khứ được lưu giữ ở nhiều dạng khác
nhau

Hai loại sử liệu
Sử liệu trực tiếp

Sử liệu gián tiếp

Là sử liệu ra đời cùng thời
điểm diễn ra sự kiện, hiện
tượng được nghiên cứu, còn
gọi là sử liệu gốc

Là sử liệu xuất hiện sau các
sự kiện, hiện tượng như: các
công trình, tác phẩm, bài
báo nghiên cứu về hiện
tượng lịch sử, hồi kí,…

Sử liệu trực tiếp

Sử liệu gián tiếp

Một trang Châu bản triều Nguyễn về thực thi
chủ quyền tại quần đảo Hoàng Sa (Việt
Nam), năm Minh Mạng thứ 18 (1837)

Trang bìa cuốn sách Lịch Sử Việt Nam từ
nguồn gốc đến thế kỉ XIX

Sử liệu trực tiếp

Sử liệu gián tiếp

Hóa thạch vượn người Lucy

Bìa cuốn sách Lược sử loài người bằng tranh

1

2

Các loại hình
sử liệu

3

4

Sử liệu thành văn

Sử liệu truyền miệng

Sử liệu hiện vật

Sử liệu kĩ thuật đa
phương tiện

Sử liệu thành văn
Điện mật của Đại tướng,
Tổng tư lệnh Võ Nguyên
Giáp gửi các đơn vị tham
gia chiến dịch giải phóng
Sài Gòn – Gia Định ngày
7 – 4 – 1975 (Bảo tàng
Lịch sử Quốc gia)

Sử liệu truyền miệng
Bấy giờ, dân trên núi xuống nước
đánh bắt cá thường bị thuồng
luồng gây thương tổn, bèn cùng
nhau tâu việc ấy với (Lạc Long
Quân).
Vua nói: Các giống ở trên núi khác
với các loài ở dưới nước. Các loài ở
dưới nước chỉ ưa những gì giống
với mình và ghét những gì khác
mình, vì vậy, ta mới bị gây hại...
vua bèn ra lệnh cho ai nấy cũng
phải lấy màu xăm hình thủy quái
vào người. Từ đó, dân không bị
thuồng luồng gây thương tích

Sử liệu hiện vật

THẠP ĐỒNG ĐẠO
(Văn hóa THỊNH
Đông Sơn) có niên

đại cách ngày nay 2500 – 2000
năm

Sử liệu kĩ thuật đa phương tiện

Ga-li-lê bị đưa ra xét xử trước tòa án Giáo hội năm
1633 (tranh vẽ)

6, Một số phương pháp cơ bản của Sử học

PHƯƠNG Xem xét trình bày hiện
PHÁP
tượng, sự vật qua các giai
LỊCH SỬ đoạn lịch sử cụ thể

PP NGHIÊN CỨU
PHƯƠNG Tìm ra các đặc điểm
PHÁP LÔ- chung, bản chất, quy luật,
mối quan hệ nhân quả của
GIC
lịch sử

PHƯƠNG Trình bày lịch sử theo
PHÁP
thời gian trước – sau
LỊCH ĐẠI (mối liên hệ dọc)

PP TRÌNH BÀY
PHƯƠNG
PHÁP
ĐỒNG
ĐẠI

Trình bày lịch sử theo
không gian ở cùng giai
đoạn
(mối
liên
hệ
ngang)

PP TIẾP CẬN
Sử học khai thác các thông
TIẾP CẬN tin của nhiều ngành khoa
LIÊN
học để làm sáng tỏ các sự
NGÀNH kiện, hiện tượng lịch sử liên
quan

PHƯƠNG PHÁP
LỊCH SỬ

PP NGHIÊN CỨU
PHƯƠNG PHÁP
LÔ-GIC

LÀ
PHƯƠN
G PHÁP
CHỦ
ĐẠO

PHƯƠNG PHÁP LỊCH ĐẠI
Thành lập Đảng
cộng sản Việt Nam

Kháng chiến chống
Pháp kết thúc

1945
1930

Việt Nam bắt đầu
công cuộc đổi mới

1975
1954

Cách mạng tháng
Tám thành công

1986
Kháng chiến chống
Mĩ kết thúc

“K
h
kh ông
ô
ph ng đ thiê
ản
nv
ị
n
tắc ánh h ki ị,
nà
ng ến”
o c uy
họ ủa ên
Sử
c?

KH
ÁC
QU H
AN

Kh
oa
cứ
u v học
lo à
ng
ề
i n qu hiê
ák n
g
ư
gọ
ờ
i là i đư hứ
g ì? ợ c