CHUYÊN ĐỀ
XÂY DỰNG TRƯỜNG MẦM NON
LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM

1

Ths. Trần Xuân Hoàng
Laichau Community College

XÂY DỰNG TRƯỜNG MẦM NON
LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM

2

MỤC TIÊU CỦA CHUYÊN ĐỀ

KIẾN THỨC

•Phân tích được
khái niệm: việc học,
sự khác biệt cá nhân,
giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm và lập kế
hoạch giáo dục dựa
trên quan điểm tiếp
cận này nghĩa là gì

3

KỸ NĂNG

•Hướng dẫn và hỗ trợ
giáo viện thực hiện
chương trình giáo dục
mầm non dựa trên quan
điểm giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm một cách hiệu
quả, đảm bảo chất lượng
và sự phát triển toàn diện
phù hợp với từng cá nhân
trẻ

• Ý thức được tầm
quan trọng của giáo dục
lấy trẻ làm trung tâm
• Tôn trọng sự khác
biệt của giáo viên và
của trẻ
• Tích cực thực hiện
giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm

NHỮNG NỘI DUNG CHÍNH
1. Giới thiệu

2. Học tập
3. Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
4. Thiết kế môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
5. Lập kế hoạch trên quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
6. Kết luận
7. Kế hoạch hành động cá nhân

4

1. HỌC TẬP
Học là gì?

Làm thế nào để chúng ta biết được khi nào

thì việc học diễn ra?

5

HỌC TẬP
Học nghĩa là sự thay đổi tương đối thường xuyên của những gì mà
người ta biết, hiểu hoặc làm.
Việc học diễn ra như một kết quả của sự trải nghiệm.
Việc học sẽ thuận lợi hơn khi chúng ta xây dựng nó trên cơ sở những

gì chúng ta đã biết hoặc có thể làm.

Việc học có thể diễn ra khi chúng ta tự làm việc gì đó và có thể diễn

ra khi chúng ta tương tác với người khác.

Tất cả trẻ em sinh ra đều có khả năng học tập

Học là một mặt của sự phát triển
6

NHỮNG CƠ HỘI CHO TRẺ HỌC TẬP

Hãy hoàn thiện câu sau:
“ Trẻ có thể học khi trẻ đang.....
Hãy thảo luận với người khác và liệt kê ra các thời điểm hoặc
các cách khác nhau mà trẻ em có thể học, xem anh/chị có thể
xác định được bao nhiêu cách.
Ví dụ: Trẻ em có thể học khi chúng chơi

7

VIỆC HỌC CỦA TRẺ DIỄN RA KHI...
Trẻ tương tác với người lớn, với bạn bè và với thế giới xung quanh
Trẻ khám phá và tìm tòi
Khi trẻ khám phá, sử dụng các giác quan (sờ, ngửi, nếm…)
Khi trẻ với trẻ giao tiếp, tương tác với nhau
Quan sát và lắng nghe
Khi bắt chước và thực hành
Khi được chỉ bảo hay hướng dẫn
Khi tiếp nhận sự giúp đỡ vật chất
Khi trẻ suy nghĩ, tưởng tượng, liên tưởng
Khi nói chuyện
Khi nhớ mọi thứ
Khi liên hệ với những hiểu biết đang có hoặc
với cách thức đang thực hiện điều gì đó
Khi giải quyết một vấn đề nào đó
Khi trẻ khỏe mạnh và được chăm sóc
8

Trẻ nhỏ có mong muốn tự nhiên được cảm nhận và khám phá
một cách tích cực về thế giới.
Vui chơi là một hoạt động có ý nghĩa như vậy.

9

VUI CHƠI
Khi xem băng hình về vui chơi của trẻ, các anh/chị hãy
xác định xem trong băng hình đó:
Có những loại trò chơi nào?
Trẻ có thể có cơ hội học được gì khi chơi trò chơi đó?

10

Lợi ích của hoạt động vui chơi đối với trẻ nhỏ?

11

TẤT CẢ CÁC TRÒ CHƠI ĐỀU CÓ TIỀM NĂNG
HỖ TRỢ CHO VIỆC HỌC CỦA TRẺ
 Khám phá, trải nghiệm và thử sức với những điều mới lạ
 Mắc lỗi, thất bại và luyện tập
 Phát triển tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề
 Tham gia vào việc tổ chức, ra quyết định, lựa chọn các vấn đề
 Phát triển trí tưởng tượng và sáng tạo
 Phát triển ngôn ngữ và các kỹ năng giao tiếp
 Hợp tác, thương thuyết và học các kỹ năng xã hội
 Nhận ra những xúc cảm và tình cảm của bản thân cũng như của người

khác
 Rèn luyện tính kiên trì, nhẫn nại và quyết tâm thực hiện đến cùng
 Phát triển các kỹ năng vận động và tăng cường sức khỏe
 Trẻ học nhiều thứ theo nhiều cách khác nhau
12

HỌC TẬP và VUI CHƠI

Từ phần thảo luận về học tập và vui chơi trên đây,
theo anh/chị thông điệp quan trọng gửi tới chúng ta
là gì?

13

HỌC TẬP và VUI CHƠI
Học là mang lại sự thay đổi đối với những gì trẻ biết và có

thể làm

 Trẻ có thể học theo nhiều cách khác nhau
 Vui chơi là cách thức quan trọng để trẻ học
 Trẻ học qua tương tác với bạn bè

14

2. GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM

15

BẢN THÂN TÔI
Khi tôi còn nhỏ (dưới 6 tuổi)
Thứ mà tôi thích học là ...
Tôi không thích học về...
Điều mà tôi thích làm nhất là....
Người có ảnh hưởng nhất đến tôi là......
Khi tôi lớn:
Tôi giỏi ....
Tôi không giỏi.....
Tôi thích học về…
Tôi không hứng thú học về....
Tôi thường học tốt nhất bằng cách......
16

MỖI CHÚNG TA LÀ SỰ KHÁC BIỆT
 Có những thứ chúng ta thích làm và có những thứ nhiều

người chúng ta không thích làm.

 Có những thứ chúng ta làm tốt và có những thứ chúng ta lại

thấy rất khó .

Với trẻ em cũng vậy

17

ĐÁNH GIÁ CAO TỪNG TRẺ

Hãy tin tưởng rằng mỗi đứa trẻ đều có thể thành công.
Trải nghiệm trong những năm tháng đầu đời cần phải phù
hợp với mức độ phát triển của trẻ và phải được xây dựng trên
cơ sở những gì trẻ đã biết và có thể làm.

18

TRẺ EM VÀ VIỆC HỌC TẬP

Từ những nội dung chúng ta vừa đề cập, theo các
anh/chị những thông điệp chính về trẻ em và việc
học của trẻ gửi đến chúng ta là gì?

19

TRẺ EM VÀ VIỆC HỌC TẬP
Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt
Khác nhau về thể chất, tình cảm, xã hội, trí tuệ, tâm lý

Trẻ em có hoàn cảnh gia đình và văn hóa khác nhau:
Văn hóa và tôn giáo
Hoàn cảnh gia đình: điều kiện vật chất, kinh tế
Môi trường sống (thành phố hay nông thôn, đồng bằng hay

miền núi...)
Dân tộc

Mỗi trẻ em có hứng thú, cách học và tốc độ học tập riêng
Mỗi đứa trẻ đều có thể thành công

20

Những gì xảy ra trong thời thơ ấu sẽ có ảnh hưởng sâu sắc
và lâu dài đến cuộc đời sau này của trẻ

HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CẦN PHÙ HỢP VỚI TRẺ
Những trải nghiệm trong những năm đầu đời nên phù hợp với
mức độ phát triển của trẻ và phải được xây dựng trên cơ sở những
gì trẻ đã biết và có thể làm
Điều này có nghĩa là chúng ta phải cẩn trọng để không cố gắng
dạy cho trẻ những gì quá khó đối với trẻ để có thể hiểu hoặc làm
Ví dụ:
cố gắng dạy trẻ thêm 2 chữ số trước khi trẻ hiểu về số lượng và ý nghĩa của

con số
cố gắng dạy một đứa trẻ viết trước khi trẻ có thể tạo được các nét thẳng, nét
xiên, trước khi trẻ biết cầm và sử dụng bút chì, và nhận ra được các con chữ
trong bảng chữ cái
mong đợi một đứa trẻ hợp tác tốt với trẻ khác khi trẻ đó vẫn còn hạn chế về
kỹ năng ngôn ngữ tiếng Việt
21

HỖ TRỢ TRẺ HỌC TẬP
Nếu chúng ta định nâng cao chất lượng học tập kết
quả giáo dục trẻ thì những vấn đề quan trọng mà nhà
quản lý và giáo viên cần phải hiểu và làm là gì?

22

ĐỂ HỖ TRỢ TRẺ HỌC TẬP, CHÚNG TA CẦN
 Hiểu cách nào trẻ học tốt nhất
 Phải hiểu năng lực, sở thích và nhu cầu của từng trẻ
 Tôn trọng sự đa dạng của từng trẻ và gia đình trẻ

“Một bí quyết trong giáo dục là tôn trọng trẻ”
(Ralph Waldo Emerson)

 Chấp nhận sự khác biệt
 Hỗ trợ cho mỗi trẻ để học tập và thành công
 Biết cách cá thể hóa việc dạy và học

“Con đường duy nhất để dạy một đứa trẻ là phải hiểu rõ về trẻ. Chỉ bằng
cách hiểu rõ trẻ thì ta mới có được sự tác động thích hợp đối với chúng”

23

GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM
CẦN ĐẢM BẢO
 hứng thú, nhu cầu, khả năng, thế mạnh của mỗi đứa trẻ đều

được hiểu , đánh giá đúng và được tôn trong.

 mỗi đứa trẻ đều có cơ hội tốt nhất có thể để thành công
 mỗi đứa trẻ đều có các cơ hội để học bằng nhiều cách khác

nhau kể cả thông qua vui chơi.

24

VAI TRÒ CỦA GIÁO VIÊN KHI TRẺ HOẠT ĐỘNG
Trong khi trẻ hoạt động, vai trò của giáo viên vô cùng
quan trọng.
Giáo viên cần di chuyển xung quanh các góc hoạt động
của trẻ thật hợp lý để:
quan sát,
lắng nghe,
trò chuyện với trẻ
đôi khi tham gia hoạt động cùng trẻ

25

HỌC BẰNG CHƠI, CHƠI MÀ HỌC
Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng
những gì trẻ đang hứng thú và đang thực hiện, bằng cách:
đặt những câu hỏi mang tính tư duy
lắng nghe trẻ
trò chuyện và giao tiếp với trẻ
chỉ dẫn
đưa ra gợi ý
khuyến khích, động viên trẻ
chơi cùng trẻ
củng cố kiến thức và các kĩ năng khác
26

HỖ TRỢ VÀ MỞ RỘNG VIỆC HỌC
CỦA TRẺ
Giáo viên nên suy nghĩ thận trọng về những gì mình nói và làm
Một số thì có thể đã được lập kế hoạch trước nhưng phần lớn sự tương tác
mà giáo viên thực hiện với trẻ sẽ mang tính tình thế và trong khi đáp lại
những gì trẻ đang nói hoặc đang làm.

Xem đoạn video sau đây và hãy xác định những cách
khác nhau mà giáo viên đang hỗ trợ trẻ học và giúp trẻ thành
công.

27

HƯỚNG DẪN TRẺ VÀ GIÚP ĐỠ

28

TRẺ CHƠI VỚI NƯỚC

Đây là một ví dụ khác về cách hỗ trợ trẻ học của giáo viên
Xem băng hình và hãy xác định, trong hoạt động này:
trẻ học được những gì
giáo viên đã hỗ trợ việc học của trẻ như thế nào

29

TÌM HIỂU
VỐN KINH NGHIỆM CỦA TRẺ
Giáo viên có thể đặt câu hỏi để tìm hiểu xem trẻ đã biết
những gì và mở rộng việc học cho trẻ
Bây giờ chúng ta hãy xem lại đoạn clip, về một bé
trai đang chơi trò câu cá
Và suy nghĩ xem nếu Anh/chị là giáo viên của trẻ trong đoạn
phim này, Anh/chị sẽ nói gì với trẻ để tìm hiểu những gì trẻ
đã biết và để mở rộng việc học cho trẻ?

30

TÌM HIỂU VỐN KINH NGHIỆM CỦA TRẺ
Con thấy con cá này thế nào?
Làm sao con cá bơi được?
Làm thế nào con câu được con cá?
Con cá nào to hơn?....
Con có con cá nào giống con cá này không?
Làm thế nào con cá bắt được vào dây câu
Con có nhiều cá trong giỏ thế. Cái giỏ có nặng không?

31

PHÁT TRIỂN TƯ DUY VÀ VIỆC HỌC CỦA
TRẺ
Chuyện gì sẽ xảy ra nếu tất cả các con cá đều bơi ở giữa
bể. Làm thế nào để con có thể bắt được chúng?
Cô cứ băn khoăn là khi trời tối thì liệu con cá nó có đi ngủ
không nhỉ. Con nghĩ sao?
Làm thế nào để chúng ta tìm ra ai đã là người bắt hết các
con cua?

32

KHI TRẺ VUI CHƠI, GIÁO VIÊN CÓ THỂ
PHÁT TRIỂN TƯ DUY VÀ VIỆC HỌC CỦA TRẺ BẰNG CÁCH
 Khuyến khích trẻ thiết lập mỗi quan hệ với những gì trẻ đã

biết và có thể làm hoặc với những kinh nghiệm có sự tương
đồng
 Sử dụng các từ ngữ để miêu tả những gì trẻ đang làm
 Khuyến khích trẻ mở rộng và phát triển các trò chơi tưởng
tượng
 Sử dụng các tình huống có vấn đề và các thách thức nảy sinh
trong quá trình chơi để khuyến khích trẻ thảo luận và tìm
cách giải quyết
 Tập trung vào sự tham gia của trẻ, nội dung học tập và kết
quả mong đợi
 Giúp đỡ trẻ
 Đôi lúc cần duy trì hội thoại và thảo luận giữa cô và trẻ, cả
cô và trẻ cùng đưa ra các ý kiến và lắng nghe lẫn nhau
33

VỊ TRÍ CỦA GIÁO VIÊN
 Một điều rất quan trọng là vị trí của giáo viên cần ngang bằng

với trẻ khi chúng ta tương tác với trẻ.

 Điều này bao gồm cả việc chúng ta ngồi trên sàn hoặc trên

những đồ dùng thấp hoặc là quỳ xuống....sao cho dễ dàng tạo ra
sự giao tiếp bằng mắt với trẻ.

Điều đó cũng thuận lợi hơn cho giáo viên khi tham gia vào
chơi cùng với trẻ
34

KHI NÀO GIÁO VIÊN TÁC ĐỘNG
Giáo viên cần suy nghĩ cẩn trọng về quyết định khi nào thì
tham gia vào hoạt động của trẻ khi nào thì không nên quấy
rầy trẻ

Xem đoạn clip sau đây và xác định xem giáo viên
có cần can thiệp hay không?
Giải thích vì sao?
Thảo luận trong nhóm của các anh/chị về điều này
35

VAI TRÒ CỦA GIÁO VIÊN

Thảo luận và liệt kê ra những cách khác mà giáo viên có thể
phát triển tư duy và việc học của trẻ khi trẻ chơi.
Các anh/chị hãy lưu ý, một số từ chúng ta sử dụng lúc nãy chỉ
là miêu tả việc học

36

CHIẾN LƯỢC GIÚP TRẺ PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG
VÀ THÀNH CÔNG TRONG HỌC TẬP
 Tìm hiểu năng lực, hứng thú và nhu cầu của trẻ. VD: Quan sát, tương tác với trẻ, sử

dụng hội thoại và đặt câu hỏi để tìm thông tin và giúp trẻ thể hiện và phân loại những
gì chúng biết và hiểu

 Thiết kế hoạt động mang tính thiết thực, phù hợp với vốn kinh nghiệm của trẻ.
o Điều chỉnh nội dụng cho phù hợp với mức độ phát triển và nhu cầu khác nhau của trẻ.
o Giáo viên cần phải hiểu biết các nội dung học tập và các thuật ngữ chính xác để hướng

dẫn

 Kích thích trẻ thử nghiệm và khám phá thông qua các hoạt động trải nghiệm.
o Đưa trẻ đến các góc học tập, hướng dẫn và khuyến khích trẻ thực hành, vui chơi, tìm

tòi, khám phá.
o Cung cấp nhiều cơ hội để trẻ được lựa chọn và tham gia các hoạt động mang tính
tưởng tượng và sáng tạo
o Dành thời gian cho trẻ chơi, suy nghĩ và giải quyết vấn đề, quan sát và đưa ra các ý
kiến
o Tạo cơ hội cho trẻ học tập qua chơi tự do, chơi có sự hướng dẫn của giáo viên và qua
các giờ học chung theo kế hoạch
37

CHIẾN LƯỢC GIÚP TRẺ......
 Cung cấp cho trẻ địa điểm hoạt động và đầy đủ phương tiện hoạt động.
o Cần tận dụng nguồn vật liệu có sẵn ở địa phương
 Linh họat trong cách sử dụng các phương pháp, hoạt động học tập, như:
o Lời nói và chỉ dẫn của giáo viên cần rõ ràng, ngắn gọn, dễ hiểu, chính xác,

giúp trẻ thực hiện thao tác, hành động tự lực và sáng tạo.
o Điều chỉnh sự hỗ trợ của mình phù hợp đối với các đối tượng trẻ khác
nhau.
o Giáo viên cần tham gia, tương tác với trẻ, đưa ra những gợi ý, đề xuất, yêu
cầu, hướng dẫn trẻ chơi.
o Sử dụng cách động viên, khuyến khích và khen trẻ phù hợp với tình huống
và tính cách của trẻ
 Vận dụng các hình thức hoạt động một cách linh hoạt, tùy thuộc vào nội
dung giáo dục cụ thể, tạo cơ hội cho trẻ được chơi một mình và chơi cùng
các bạn khác
38

GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM
 Dựa trên nhu cầu, hứng thú, khả năng và thế mạnh của từng

trẻ - tin tưởng rằng mỗi trẻ đều có thể thành công và tiến bộ
 Tạo nhiều cơ hội cho trẻ học bằng nhiều cách khác nhau gồm

cả hoạt động vui chơi
 Phản ánh được mức độ phát triển của từng cá nhân trẻ và xây

dựng dựa trên những gì trẻ đã biết và có thẻ làm

39

ĐẶC ĐIỂM CHÍNH CỦA GIÁO DỤC
LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM
Với tư cách là nhà quản lý, anh/chị muốn trẻ sẽ được

làm gì và muốn giáo viên sẽ làm gì khi thực hiện
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm?

Mỗi nhóm hãy thảo luận và liệt kê những đặc điểm

quan trọng này của giáo dục lấy trẻ làm trung tâm?

40

ĐẶC ĐIỂM CHÍNH CỦA GIÁO DỤC
LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM
Với trẻ
Trẻ nào cũng được hỗ trợ để tham gia vào các hoạt động khác
nhau
Trẻ được khuyến khích để tạo ra sự lựa chọn
Trẻ được khuyến khích để giải quyết vấn đề
Trẻ được khuyến khích và hỗ trợ để hợp tác và làm việc cùng

nhau

Cho trẻ thời gian để học
Trẻ được vui chơi và có nhiều cơ hội để học tập như khám

phá, sáng tạo, giả vờ, tưởng tượng và tương tác với bạn bè
41

ĐẶC ĐIỂM CHÍNH
Với giáo viên
Giáo viên xác định được và thỏa mãn những hứng thú, hiểu
biết, ý kiến và kỹ năng của trẻ, mở rộng việc học cho từng trẻ
Giáo viên cung cấp cho trẻ nhiều cơ hội khác nhau để học và

diễn đạt những gì trẻ biết và hiểu
Giáo viên trò chuyện với trẻ và lôi cuốn trẻ vào các hoạt động
và giao tiếp có ý nghĩa
Giáo viên sử dụng các câu hỏi để tìm hiểu thông tin và để
giúp trẻ diễn đạt và bộc lộ những gì trẻ biết và hiểu.
Giáo viên có tri thức, kinh nghiệm, luôn luôn tư duy linh hoạt
và học tập không ngừng.
Sự tương tác tích cực giữa Nhà trường- Gia đình- Cộng đồng
42

Những khó khăn mà anh/chị có thể sẽ phải đối mặt
khi đưa quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
vào trường của anh/chị

43

Một số cách mà anh/chị có làm để khắc phục những khó
khăn vừa nêu

44

VAI TRÒ CỦA NHÀ QUẢN LÝ

Nhà quản lý có thể làm gì để hỗ trợ giáo viên thực hiện

chương trình giáo dục lấy trẻ làm trung tâm?

Vai trò của các nhà quản lý cấp Bộ và Phòng Giáo dục

có giống hay khác với các Hiệu trưởng? Hãy giải thích

Thảo luận trong nhóm lựa chọn một người đại diện cho nhóm để cùng chia sẻ
một vài quan điểm của các anh/chị với chúng tôi
45

VAI TRÒ CỦA NHÀ QUẢN LÝ
- Nhà quản lí cần hiểu rõ quan niệm giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm, từ đó
+ thay đổi về mặt nhận thức của bản thân và của giáo viên
+ nhìn nhận đúng, sâu sắc chương trình giáo dục theo quan điểm
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
- Nhà quản lí cần hỗ trợ giáo viên:
+ Về tinh thần
Lắng nghe ý kiến của giáo viên, tư vấn, cho lời khuyên kịp thời
Dành thời gian trò chuyên, chia sẻ với giáo viên
Không áp đặt, ra lệnh
Tạo môi trường làm việc thuận lợi, thoải mái, được đánh giá, được

chia sẻ
Khuyến khích sự sáng tạo, tích cực, chủ động của giáo viên
46

VAI TRÒ CỦA NHÀ QUẢN LÝ
Nhà quản lí cần hỗ trợ giáo viên....
 Về chuyên môn
o Lên kế hoạch và tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyên môn, với
tinh thần “lấy người học làm trung tâm”
o Tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn để giáo viên thảo
luận, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm
o Kiểm tra, dự giờ, trao đổi, tư vấn, ra quyết định
o Cung cấp tài liệu, thông tin liên quan
o Thay đổi cách đánh giá giáo viên
 Quan tâm chế độ, chính sách, đời sống của giáo viên; có chế
độ khuyến khích, động viên , khen thưởng kịp thời
47

KẾT LUẬN
GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM
 Hứng thú, nhu cầu, khả năng, thế

mạnh của mỗi đứa trẻ đều được hiểu,
đánh giá đúng và được tôn trọng

 Mỗi đứa trẻ đều có cơ hội tốt nhất để

thành công

 Mỗi đứa trẻ đều có các cơ hội để học

bằng nhiều cách khác nhau kể cả
thông qua vui chơi

48

THIẾT KẾ
MÔI TRƯỜNG

LẬP KẾ HOẠCH
GIÁO DỤC

LẤY TRẺ LÀM
TRUNG TÂM

49

3. THIẾT KẾ MÔI TRƯỜNG
GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM
Môi trường xã hội & Môi trường vật chất
Môi trường bên Trong & Ngoài lớp học

50