• Buổi 14: tiết 40-41-42:
CHỦ ĐỀ: Văn học nước ngoài
Ôn tập văn bản: Đánh nhau với cối xay gió
A. Kiến thức cần nhớ:

I. Đôi nét về tác giả Xéc- van- tét
- Xéc- van- tét (1547- 1616) tên đầy đủ là Miguel de Cervantes Saavedra
- Quê quán: là nhà văn người Tây Ban Nha
- Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác:
+ Ông được sinh ra trong một gia đình quý tộc nhỏ và sa sút
+ Khi 22 tuổi, ông đến Ý, đúng vào thời kỳ Phục Hưng và làm người hầu cho một Hồng y
giáo chủ- đây là một cơ hội để ông có thể đọc sách và học tập.
+ Ông bị bắt giam ở An- giê từ năm 1575 đến năm 1580 và sống nghèo túng
+ Tác phẩm tiêu biểu: Tiểu thuyết kiểu mẫu, Hành trình đến Parnassus nhưng thành công
hơn cả là tiểu thuyết hiệp sĩ Đôn-ki-ho-te
II. Đôi nét về tác phẩm Đánh nhau với cối xay gió
1. Hoàn cảnh sáng tác
- Văn bản trích từ chương 8, 9 của tiểu thuyết Đôn Ki-hô-tê
2. Bố cục
- Phần 1: (từ đầu đến “bọn khổng lồ”): thấy và nhận định về những chhiếc cối xay gió
- Phần 2: Tiếp đến “con Rô-xi-nan-tê cũng bị toạc nửa vai”: Thái độ và hành động của mỗi
người.
- Phần 3: Còn lại: Quan niệm và cách xử sự của mỗi người khi bị đau đớn, chung quanh
chuyện ăn; chuyện ngủ. Tài liệu Thu Nguyễn

TÓM TẮT:
Chuyện kể về Đôn Ki-hô-tê và Xan-chô đi lập chiến công trên những con
đường họ trải qua. Một hôm, đi qua cánh đồng, họ thấy có nhiều chiếc cối xay gió
to khổng lồ. Đôn Ki-hô-tê nghĩ rằng đó là bọn độc ác và quyết đánh bại chúng.
Xan-chô bình tĩnh, hiểu rõ sự sai lầm của chủ mình bèn can ngăn nhưng không
được. Đôn Ki-hô-tê một mình cầm giáo xông đến những sức mạnh của những
chiếc cối xay gió khiến Đôn Ki-hô-tê ngã kềnh ra, lúc này Xan-chô mới chạy đến
để cứu chủ. Đôn Ki-hô-tê dù đau đớn nhưng không một lời kêu ca, than vãn. Hôm
sau, hai người đi tiếp cuộc  phiêu lưu của mình trên những con đường mới.
3. Giá trị nội dung
- Qua văn bản tác giả chế giễu tàn dư của lí tưởng hiệp sĩ phong kiến lỗi thời, qua
tính cách của hai nhân vật bộc lộ khi đối mặt với cối xay gió. Sự tương phản giữa
Đôn Ki-hô-tê và Xan-chô Pan- xa đã tạo nên một cặp nhân vật bất hủ. Qua đó tác
giả còn muốn báo trước sự xuất hiện của thời đại Phục Hưng với những con người
mới, những tính cách mới nghị lực mới và sáng ngời chủ nghĩa nhân văn.
4. Giá trị nghệ thuật
- Thành công khi xây dựng được cặp nhân vật tương phản
- Có giọng điệu hài hước, phê phán

B. Luyện tập:
Bài 1: Nêu sự khác nhau giữa 2 nhân vật Đôn Ki-hôtê và Xan-chô Pan-xac (Làm việc theo đơn vị bàn:
thảo luận nhóm)
- HS thảo luận nhóm, một hs đại diện trình bày
- GV nhận xét theo đáp án bảng sau:
 
Về nguồn gốc
và dung mạo

Về bản chất

ĐÔN KI-HÔ-TÊ

XAN- CHÔ PAN-XA

 

ĐÔN KI-HÔ-TÊ

XAN- CHÔ PAN-XA

Về nguồn gốc và
dung mạo

- Dòng dõi quí tộc
- Gỗy gò, cao lênh khênh, cưỡi con ngựa gầy nhom
nên càng gầy

- Nguồn gốc nông dân
- Béo lùn, đặt bên cạnh Đôn Ki-hô-tê
nên càng lùn

Về bản chất

- Có khát vọng cao cả, đánh nhau với cối xay gió vì
nhầm tưởng là kẻ ác
- Luôn muốn giúp ích cho đời, không quản ngại hi
sinh
- Bị mê muội và rơi vào hoang tưởng vì đọc quá
nhiều sách vở

- Mong ước hết sức tầm thường
 
- Chỉ lo cho bản thân
 
- Tỉnh táo và luôn chú ý quyền lợi của
chính mình

Bài 2: Đọc đoạn văn và trả lời câu hỏi sau: (Hoạt động cá nhân)
… Đêm hôm ấy, hai người ở dưới các vòm cây, và Đôn Ki-hô-tê bẻ một cành khô, rút
cái mũi sắt ở chiếc cán gãy lắp vào làm thành ngọn giáo. Đôn Ki-hô-tê suốt đêm không
ngủ để nghĩ tới nàng Đuyn-xi-nê-a của lão, bắt chước những hiệp sĩ lão từng đọc trong
sách thức trắng nhiều đêm ròng ở trong rừng hoặc nơi hoang mạc liên tưởng nhớ tới
tình nương. Xan-chô Pan-xa thì không thế, bởi vì dạ dày no căng toàn là rượu thịt, bác
ngủ một mạch, và nếu như chủ không gọi, thì dù ánh nắng chiếu thẳng vào mặt, và vô
số tiếng chim hót líu lo đón mừng một ngày mới có lẽ cũng không đủ để đánh thức bác.
Vừa ngủ dậy, bác vớ ngay lấy bầu rượu, thấy nó nhẹ hơn tối hôm trước, nên buồn rầu
vì xem chừng trên quãng đường này khó đào đâu ra ngay rượu để đổ vào cho đầy. Đôn
Ki-hô-tê không muốn ăn sáng vì, như ta thường nói, chàng nghĩ đến người yêu cũng đủ
no rồi.
(Xéc-van-tét, Đôn Ki-hô-tê, NXH Văn học. Hà Nội, 1983)
a, Đoạn văn trên sử dụng phương thức biểu đạt nào?
b, Đoạn văn sử dụng nghệ thuật chính gì để khắc họa hai nhân vật?
c, Ý nghĩa của đoạn trích “Đánh nhau với cối xay gió” của Xéc-van-tét nói lên điều gì?
d. Viết đoạn văn nêu suy nghĩ của em về nhân vật Đôn-ki-hô-tê

Gợi ý:
a, Đoạn văn trên sử dụng phương thức tự sự kết hợp miêu tả.
b, Đoạn văn sử dụng nghệ thuật đối lập để khắc họa hai nhân
vật

c, Phê phán sự u mê, ảo tưởng của tầng lớp quý tộc
phong kiến Tây Âu thời cận đại.
d, Đoạn văn đủ các ý:
+ Giới thiệu tác phẩm, tác giả, nhân vật Đôn-ki-hô-tê.
+ Cảm nhận nhân vật qua cử chỉ, hành động, suy nghĩ
+ Ta thây Đôn Ki-hô-tê vừa đáng thương vừa đáng giận, vừa
kính trọng vừa đáng phê phán. Dũng cảm, dám xả thân vì
nghĩa lớn nhưng hành động lại điên rồ, mù quáng. Qua đó
phê phán sự u mê, ảo tưởng của tầng lớp quý tộc phong

kiến Tây Âu thời cận đại.

•Đoạn văn mẫu:

Đôn Ki-hô-tê của Xéc-van-téc (1547 – 1616) là một kiệt tác văn chương
của thời đại Phục hưng. Tác phẩm đã ghi lại bao chiến tích của người hùng
Đôn Ki-hô-tê mà đỉnh cao là cuộc phiêu lưu đánh nhau với cối xay gió. Sự
ngông cuồng của hiệp sĩ Đôn Ki-hô-tê là đỉnh cao của sự mê muội. Cảnh đánh
nhau với cối xay gió thật hóm hỉnh, hài hước. Nghệ thuật dựng cảnh và kể
chuyện tài tình đã tái hiện một trận đánh thời Trung cổ. Ngôn ngữ cử chỉ, hành
động của Đôn Ki-hô-tê cho thấy sự ngông cuồng và mụ mẫm đã lên tới cực độ!
Nhà văn Xéc-van-tét đã sử dụng thủ pháp đối lập tương phản, phóng đại, trào
lộng rất thành công để châm biếm các hiệp sĩ Tây Ban Nha thời Trung cô đã
quá lỗi thời. Đằng sau nụ cười chế giễu là sự hóm hỉnh đề cao tình yêu tự do,
công lí, lòng yêu đời… mang tính nhân văn. Ta thây Đôn Ki-hô-tê vừa đáng
thương vừa đáng giận, vừa kính trọng vừa đáng phê phán. Dũng cảm, dám xả
thân vì nghĩa lớn nhưng hành động lại điên rồ, mù quáng. Qua nhân vật đã thể
hiện sự phê phán sự u mê, ảo tưởng của tầng lớp quý tộc phong kiến
Tây Âu thời cận đại. Từ câu chuyện về chàng hiệp sĩ giang hồ ấy, hẳn mỗi
chúng ta đều rút ra bài học về sự sáng suốt, suy nghĩ thực tế, chín chắn, hành
động chính xác để không trở thành Đôn Ki-hô-tê thời hiện đại.

Bài 3: Đọc đoạn văn và trả lời câu hỏi:
…Đêm hôm ấy, hai người ở dưới các vòm cây, và Đôn Ki-hô-tê
bẻ một cành khô, rút cái mũi sắt ở chiếc cán gãy lắp vào thành
ngọn giáo. Đôn Ki-hô-tê suốt đêm không ngủ để nghĩ tới nàng
Đuyn-xi-nê-a của lão, bắt chước những hiệp sĩ lão từng đọc
trong sách thức trắng nhiều đêm ròng ở trong khu rừng hoặc nơi
hoang mạc liên tưởng nhớ tới tình nương.
1.Đoạn văn trên trích từ văn bản nào? Tác giả?
2.Viết một câu nêu nội dung chính của đoạn văn.
3.Viết lại đoạn văn được trích ở trên (có sử dụng yếu tố miêu tả
và biểu cảm khi kể).
4.Viết đoạn văn ngắn (8- 10 câu) nêu nhận xét của em về nghệ
thuật tiêu biểu mà tác giả sử dụng để xây dựng cặp nhân vật
Đôn Ki-hô-tê và Xan-chô Pan-xa. Trong đoạn văn có sử dụng
trợ từ, thán từ, tình thái từ.

 Gợi ý: 1. Đoạn văn trên trích từ văn bản Đôn Ki-hô-tê đánh nhau với cối xay gió (tiểu thuyết Đôn Ki-hô-tê)
của nhà văn Tây Ban Nha Xéc-van-tét.
2. Đoạn văn kể về Đôn Ki-hô-tê trong đêm hôm đánh nhau với cối xay gió.
3. Viết lại đoạn văn được trích ở trên (có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm khi kể).
…Đêm hôm ấy, hai người ở dưới các vòm cây lấp lánh ánh trăng, và Đôn Ki-hô-tê bẻ một cành khô, rút cái
mũi sắt ở chiếc cán gãy lắp vào thành ngọn giáo. Đôn Ki-hô-tê suốt đêm không ngủ để nghĩ tới nàng Đuynxi-nê-a của lão và thì thầm: “Nàng Đuyn-xi-nê-a thân yêu hỡi, đôi mắt sâu thẳm của nàng có thấy sự dũng
cảm, oai hùng của ta khi xông vào lũ khổng lồ khốn khiếp không?Chúng đã dùng ma thuật để chế ngự sức
mạnh của ta…”.Lão bắt chước những hiệp sĩ từng đọc trong sách thức trắng nhiều đêm ròng ở trong khu
rừng hoặc nơi hoang mạc liên tưởng nhớ tới tình nương .
4. Viết đoạn văn ngắn (8- 10 câu) nêu nhận xét của em về nghệ thuật tiêu biểu mà tác giả sử dụng để xây
dựng cặp nhân vật Đôn Ki-hô-tê và Xan-chô Pan-xa. Trong đoạn văn có sử dụng trợ từ, thán từ, tình thái từ.
Đôn Ki-hô-tê: dòng dõi quí tộc, gầy gò, cao lênh khênh, cưỡi con ngựa gầy gò… có khát vọng cao cả, dũng
cảm, nhưng do đọc nhiều truyện hiệp sĩ nên bị mụ mẫm đầu óc và bị hoang tưởng.
Xan-chô Pan-xa: là một nông dân, béo lùn, cưỡi con lừa thấp lè tè, là người có đầu óc thực tế, ước muốn tầm
thường.
Tuy khác nhau nhưng họ vẫn sống hoà hợp với nhau bổ sung cho nhau.
Mong muốn bổ sung cho nhau để tạo tính cách hoàn thiện và ý đồ ấy không chỉ thể hiện qua đoạn trích mà
còn trong suốt tác phẩm.
Em rút ra bài học về 2 nhân vật:
- Làm người phải biết sống có lí tưởng, ước mơ, can đảm thực hiện ước mơ, thất bại ko nản lòng.
- Phải biết sống lạc quan.
- Yêu sách vở nhưng đừng mê muội đến mức xa rời thực tê.
- Không nên quá thực dụng như Xan-chô mà chúng ta phải sống cho cao thượng và tỉnh táo.