BÀI 4 : CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á
(Cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ đầu thế kỉ XX)

5/2002

Lược đồ các quốc gia Đông Nam Á

ĐNA là khu vực
rộng lớn
- DT: Khoảng 4,5
triệu km2.
 Gồm 11 nước.
 Dân số: Khoảng
569 triệu ( 2021).
 Là khu vực giàu
TNTN
 Có vị trí chiến
lược quan trọng.
 Là khu vực có
lịch sử văn hóa
lâu đời

Bài 4: CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á

(cuối thế kỉ XIX- đầu thế kỉ XX)
1. Quá trình xâm lược của chủ nghĩa thực dân vào các nước
Đông Nam Á

Cho biết vì sao
chủ nghĩa thực dân xâm lược
các nước Đông Nam Á ?

a. Nguyên nhân:
- Khách quan: Từ nửa sau thế kỉ XIX, tư bản
phương Tây hoàn thành CMTS, đua nhau, xâm
lược thuộc địa.
- Chủ quan: ĐNA là vùng chiến lược quan trọng,
giàu tài nguyên, chế độ phong kiến suy yếu.

=> Thực dân phương Tây đẩy mạnh xâm
lược ĐNA

b. Quá trình
thực dân xâm
lược Đông Nam
Á?

Miến
Điện
(A)

Hương Cảng (A)

Lào
(P)

Ma Cao
(B)
VIỆT NAM (P)

Campuchia
(P)

Phi-lip-pin
(T)

CHÚ THÍCH
A - Thuộc địa Anh
P- Thuộc địa Pháp

MÃ LAI
(A)

MÃ LAI

(A)

H- Thuộc địa Hà Lan
T- Thuộc địa Tây Ban Nha
B- Thuộc địa Bồ Đào Nha

Xiêm Là nước duy
nhất vẫn giữ được độc
lập
( trở thành vùng đệm
của Anh- Pháp)

In-đ
ô-nê
-x
(H)

Bóoc-nê-ô
(H)

i-a
Ti-mo

(B)

LƯỢC ĐỒ ĐÔNG NAM Á CUỐI THẾ KỈ XIX – ĐẦU THẾ
KỈ XX

b. Quá trình thực dân phương Tây xâm lược ĐNA
Tên các nước
Đông Nam Á

Thực dân xâm
lược
Hà Lan

Indonesia
Philippines
Miến Điện
Malaysaia
Việt Nam
Lào
Campuchia
Xiêm
( Thái Lan)

Tây Ban
Nha, Mỹ

Thời gian hoàn thành xâm lược
Giữa TK XIX, Hà Lan đã hoàn thành quá
trình xâm lược và đặt ách thống trị
- Giữa thế kỉ XVI, bị Tây Ban Nha thống trị
- Sau chiến tranh Mỹ - TBN (1899 -1902)
Philipines trở thành thuộc địa của Mỹ
1885 Anh thôn tính Miến Điện

Anh

Đầu TK XX

Pháp

Cuối thế kỉ XIX

Anh – Pháp
tranh chấp

Là nước duy nhất vẫn giữ được độc lập
( trở thành vùng đệm của Anh- Pháp)

2. Phong trào chống thực dân Pháp của nhân dân
Campuchia và Lào cuối thế kỉ XIX đầu XX
Nội dung
Thời gian Pháp
xâm lược
Các cuộc KN
tiêu biểu

Kết quả

Campuchia

Lào

4. Phong trào chống thực dân Pháp của nhân dân
Campuchia và Lào cuối thế kỉ XIX đầu XX
Nội dung

Campuchia

Lào

Thời gian
Pháp xâm
lược

1884 CPC trở thành thuộc
địa của Pháp

1893 Lào trở thành thuộc
địa của Pháp

Các cuộc KN
tiêu biểu

Kết quả

- 1861-1892 KN Si-vôtha.
- 1863-1866 KN A-cha
Xoa.
- 1866- 1867 KN Pu-cômbô
Thất bại

-1901-1903 KN Pha-cađuốc.
- 1901-1907 KN Ong
Kẹo và Com-ma-đam

* Nhận xét :

- Quy mô: Diễn ra …liên tục, sôi nổi, rộng lớn nhưng còn mang tính
Nhận
xét
về
phong
tự phát

trào đấu tranh
- Hình thức đấu tranh : …khởi nghĩa
vũ trang,
hút được đông
chống
Phápthu
của
đảo tầng lớp nhân dân tham gia
nhân
dân Lào và
- Lãnh đạo: Các sĩ phu yêu nước,
nông dân.
Cam
puchia
- Lực lượng: Nông dân, đồng bào các
dân tộc
thiểu số.
- Kết quả: thất bại…do tự phát thiếu đường lối đúng đắn, thiếu tổ
chức vững vàng.
+ Lực lượng chênh lệch.
- Ý nghĩa: Thể hiện tinh thần yêu nước và tinh thần đoàn kết.. của
nhân dân 3 nước Đông Dương.

Bài 4: CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á
3. Xiêm giữa thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
* Bối cảnh lịch sử
- Đến giữa thế kỉ XIX Xiêm thực hiện chính sách đóng cửa
đối với phương Tây.
- Trước sự đe doạ xâm lược của phương Tây, Ra ma IV
điểm
(Mông-kút ở ngôi từ 1851-1868) đãĐặc
thực hiện
mởnổi
cửabật
buôn
bán với nước ngoài.
của Thái Lan giữa

thế kỉ XIX?

- Năm 1868 Ra-ma V lên ngôi (trị vì từ 1868 - 1910) đã
thực hiện cải cách trên nhiều lĩnh vực.

Bài 4: CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á
3. Xiêm giữa thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
* Bối cảnh lịch sử

Chulalongcon
Vua Rama V

Ra ma V ( 1853- 1910), là
người có học vấn uyên
thâm. Ông đã đi thăm các
thuộc địa của Âu- Mĩ và
thời gian và thăm các nước
Châu Âu.
- Ông đã học được rất
nhiều chính sách về đê
cải cách đất nước mình.
- Ông được xem là một
trong những vị vua kiệt
xuất nhất của Thái Lan.
Được thần dân gọi là
“Đại vương thần kính”

Bài 4: CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á
3. Xiêm giữa thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
* Nội dung của cải cách

Nội dung chính
của cải cách

* Nội dung cải cách
Kinh tế

Chính trị

Xã hội

Đối ngoại

• Nông nghiệp: giảm nhẹ thuế ruộng, xóa bỏ chế độ lao dịch=>
nâng cao năng xuất lúa, tăng nhanh lượng gạo xuất khẩu
• Công thương nghiệp: khuyến khích tư nhân bỏ vốn kinh doanh,
xây dựng nhà máy, mở hiệu buôn, ngân hàng
•
•
•
•

Cải cách theo khuôn mẫu Phương Tây.
Đứng đầu nhà nước vẫn là vua
Giúp việc có Hội đồng nhà nước (nghị viện)
Hội đồng Chính phủ có 12 bộ trưởng

• Xóa bỏ chế độ nô lệ, giải phóng người lao động
• Quân đội, tòa án, trường học được cải cách theo khuôn
mẫu phương Tây=> Xiêm phát triển theo hướng TBCN.
• Thực hiện chính sách ngoại giao mềm dẻo
• Lợi dụng vị trí nước đệm, cắt nhượng một số vùng đất để giữ
gìn chủ quyền

Bài 4: CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á
3. Xiêm giữa thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
* Ý nghĩa:

Cuộc cải cách đã
mang lại tác dụng
gì đối với Xiêm

* Ý nghĩa
- Đưa nền kinh tế của Xiêm phát triển theo con
đường tư bản chủ nghĩa
- Giúp Xiêm giữ vững chủ quyền đất nước, thoát
khỏi số phận trở thành thuộc địa như các nước
khác.
*Tính chất: Là cuộc CMTS không triệt để.
Không xóa bỏ được phong kiến, không giải
quyết được vấn đề ruộng đất và dân chủ cho
nhân dân.

Chủ trương: mở cửa buôn bán với bên
ngoài, dùng thế lực của các nước tư bản
để kiềm chế lẫn nhau, thực hiện đổi đất để
lấy hòa bình.
- Những cải cách của Ra Ma V trên các
lĩnh vực.
Giúp Xiêm giữ được độc lập

Bài tập trắc nghiệm.
Câu 1. Giữa thế kỉ XIX các nước ĐNA tồn tại
chế độ xã hội nào?
A. Chiếm hữu nô lệ.

C. Tư bản

B. Phong kiến
D. Xã hội chủ nghĩa

Câu 2. Trước tình hình ĐNA cuối thế kỉ XIX
các nước thực dân phương Tây đã có những
hành động gì?
A. Thăm dò xâm lược.    
B. Giúp đỡ các nước ĐNA.
C. Đầu tư vào ĐNA.      
D. Mở rộng và hoàn thành xâm lược.

Câu 3. Từ nửa sau thế kỉ XIX, các nước
Đông Dương trở thành thuộc địa của
A. Thực dân Anh       
B. Thực dân Pháp
C. Thực dân Hà Lan       
D. Thực dân Tây Ban Nha

Câu 4. Điểm chung của tình hình ĐNA

cuối thế kỉ XIX đầu XX là?

A. Hầu hết là thuộc địa của đế quốc phương
Tây.
B. Tất cả các nước đều là thuộc địa của thực
dân phương Tây.
C. Tất cả các nước đều giữ được độc lập.
D. Các nước phương Tây không xâm lược
ĐNA.

Câu 5: Xiêm là nước duy nhất ở ĐNA
thoát khỏi số phận thuộc địa là do:
A. Duy trì chế độ phong kiến      
B. Tiến hành cách mạng vô sản.
C. Tiến hành cuộc cải cách của vua Ra-ma
V.      
D. Chủ trương đóng cửa đối với phương Tây.

Câu 6. Vì sao Xiêm là nước nằm trong sự
tranh chấp giữa Anh và Pháp nhưng Xiêm
vẫn giữ được nền độc lập cơ bản?
A. Sử dụng quân đội mạnh để đe dọa Anh và
Pháp.
B. Cắt cho Anh và Pháp 50% lãnh thổ.
C. Nhờ sự trợ giúp của đế quốc Mĩ.
D. Sử dụng chính sách ngoại giao mềm dẻo,
khôn khéo.

Câu 7. Điểm giống nhau cơ bản trong
cuộc duy tân Minh Trị và cải cách của
Ra-ma V
A. Tiếp tục duy trì chế độ phong kiến.
B. Lãnh đạo nhân dân đấu tranh.
C. Tiến  hành cải cách mở cửa.
D. Trở thành nước tư bản giàu mạnh sau
cải cách.