UBND TỈNH ĐIỆN BIÊN
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Cuộc thi thiết kế bài giảng diện tử e-learning

BÀI GIẢNG
TIẾT 28 - 29: ĐẤT NƯỚC

Chương trình Ngữ Văn lớp 12
Giáo Viên: Đặng Quang Tân
tandq.dtnt@gmail.com
Mobile: 01687.442.470

TRƯỜNG PHỔ THÔNG DTNT THPT
HUYỆN MƯỜNG ẢNG, TỈNH ĐIỆN BIÊN

Mường Ảng, tháng 10 năm 2014

Video minh họa
về đề tài Đất nước

MỤC ĐÍCH YÊU CẦU BÀI HỌC

1. Kiến thức:
- Cái nhìn mới mẻ, sâu sắc về đất nước; đất nước là
của nhân dân, do nhân dân sáng tao, gìn giữ.
- Chất chính luận hòa quyện cùng chất trữ tình và
khả năng vận dụng một cách sáng tạo nguồn chất liệu văn
hóa, văn học dân gian.
2. Kĩ năng:
- Đọc – hiểu tác phẩm thơ trữ tình theo đặc trưng
thể loại.
- Làm quen với giọng thơ giàu chất trí tuệ, suy tư.
3. Thái độ:
- Thể hiện được tính tương tác và tự giác học tập
của học sinh
- Bồi đắp tình yêu quê hương đất nước cho thế hệ
trẻ.

CẤU TRÚC, NỘI DUNG BÀI GiẢNG

Phần A: Kiểm tra bài cũ, giới
thiệu bài mới
Phần B: Tìm hiểu Trích
đoạn Đất Nước “ trích trường
Ca…”
Hoạt động 1:
I. Đọc – tiếp xúc văn bản
- Đọc phần tiểu dẫn tìm hiểu
về tác giả, đặc điểm phong
cách nghệ thuật NKĐ và hoàn
cảnh ra đời, Của Trường ca và
trích đoạn Đất nước
- Đọc văn bản tìm hiểu bố cục
và thể loại
Hoạt động 2:

II. Đọc – hiểu văn bản
Cảm nhận chung về Đất nước
2. Tư tưởng Đất nước của nhân
dân
Hoạt động 3:
III. Tổng kết bài học
- Đánh giá lại ý nghĩa giá trị của
tác phẩm ở 2 mặt: giá trị nội
dung tư tưởng và những đặc
sắc về nghệ thuật
- Ghi nhớ bài học
Hoạt động 4:
Luyện tập củng cố bài học
Hoạt động 5:
Dặn dò chuẩn bị bài mới

Trước khi vào bài học mới, các em cùng ôn
tập lại kiến thức đã học thông qua việc làm
bài tập trắc nghiệm ngắn dưới đây

Đáp án nào sau đây nói đúng giọng
điệu, phong cách thơ Tố Hữu
A) Thơ Tố Hữu là thơ lãng mạn
B) Thơ Tố Hữu là thơ trữ tình - chính
trị
C) Phong cách thơ giàu tính triết lý
D) Thơ Tố Hữu giàu cảm hứng thế sự

Đúng - click để tiếp tục

Không đúng- click để tiếp tục

Bạn phải trảlời câu hỏi trước
khi đi tiếp

chính xác
hãy làm
làm lại
chính
xác hãy
lại

nối thông tin giữa 2 cột cho đúng
Cột A
C 1. Từ Ấy

Cột B
A. 1955-1961

D 2. Việt Bắc

B. 1999

A 3. Gió Lộng

C. 1937-1946

B 4. Ta với ta

D. 1946-1954

Đúng - click để tiếp tục
Your answer:

Không đúng- click để tiếp tục

You did not answer this
You answered this correctly!
The
correct
question
completely
is: hỏi trước
Bạn
phải answer
trảlời
câu
khi đi tiếp

chính xác
hãy làm
làm lại
chính
xác hãy
lại

Điền vào chỗ trống để hoàn thành bài
tập
Tập thơ
đánh dấu đỉnh cao
trong sự nghiệp sáng tác thơ Tố Hữu

Đúng - click để tiếp tục

Your answer:

Không đúng- click để tiếp tục

You did not answer this
You answered this correctly!
The
correct
question
completely
is: hỏi trước
Bạn
phải answer
trảlời
câu
khi đi tiếp

chính xác
hãy làm
làm lại
chính
xác hãy
lại

Quiz
Your Score {score}
Max Score {max-score}
Number of Quiz {total-attempts}
Attempts

Question Feedback/Review Information Will
Appear Here
Continue

Review Quiz

Cùng xem

Video minh họa về phong cảnh quê hương, đất nước Việt Nam

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:
1. Tìm hiểu chung về
tác giả:

Nguyễn Khoa Điềm là một
trong những nhà thơ tiêu biểu
của thế hệ thơ trẻ những năm
chống Mĩ cứu nước (Bằng
Việt, Phạm Tiến Duật, Xuân
Quỳnh,...).
Ngoài lĩnh vực sáng tác, Nguyễn Khoa Điềm còn giữ nhiều trọng trách và
nhiệm vụ khác nhau
Tổng thư kí hội nhà văn khóa V
Bộ trưởng bộ văn hóa thông tin
Bí thư TW Đảng-Trưởng Ban tư tưởng văn hóa Trung ương

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:
1. Tìm hiểu chung về
tác giả:
2. Tác phẩm

+ Thơ Nguyễn Khoa Điềm giàu chất
suy tư và cảm hứng lắng đọng, thực
hiện tâm tư của người trí thức tham gia
tích cực vào cuộc chiến đấu.

Dựa vào phần Tiểu dẫn
SGK, em hãy nêu những
phẩm
chính:
đặc điểmTác
trong
phong
cách
thơ Nguyễn
Khoa
Điềmô ?(Tập thơ, 1972)
+ Đất
ngoại

Nêu một số tác phẩm
+ Mặt đường khát vọng (trường ca,
của Nguyễn Khoa 1974)
Điềm
+ Ngôi nhà có ngọn lửa ấm (thơ,
1986)
+ Thơ Nguyễn Khoa Điềm (tuyển
chọn, 1990)
+ Cõi lặng (thơ, 2007)

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:
1. Tìm hiểu chung về
tác giả:
2. Tác phẩm
a. Trường ca: Mặt
đường khát vọng

* Hoàn cảnh ra đời:

Được viết trong những ngày tháng nóng
bỏng của chiến trường Bình - Trị - Thiên.
Năm 1971, là năm mà cuộc chiến tranh
chống Mĩ ở Miền Nam đang vào thời kì ác
liệt nhất.

*MMục
ặt ”đích sáng tác
“
a vọng ng
c
ng hát c tro ục
ờ
k
á ?M
Trư ờng ng tTác
ngviếtì trường ca này nhằm thức
ào giả
á
á
ư
n
s
s
g
đ ợc
h giả
à
l
n
cthế nhệ
ày trẻ thành thị Miền Nam ở
đư n cảtỉnh
á
t
à
a
hi g ctạm
ho h kvùng
chiếm: nhận rõ bộ mặt xâm
n
c
ờ
í
đ
rư
tlược
c
của đế quốc Mĩ, hướng về nhân dân,
tá
? ý thức được sứ mệnh của mình đối với

dân tộc trong cuộc chiến tranh thiêng
liêng bảo vệ đất nước.

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:
1. Tìm hiểu chung về
tác giả:
2. Tác phẩm
a. Trường ca: Mặt
đường khát vọng

Trường ca: Mặt đường khát vọng gồm
9 chương
Chương I: Lời chào
Chương II: Báo động
Chương III: Giặc mỹ
Chương IV: Tuổi trẻ không yên
Chương V: Đất Nước
Chương VI: Áo trắng và mặt đường
Chương VII: Xuống đường
Chương VIII: Khoảng lớn âm vang
Chương IX: Báo bão

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:
1. Tìm hiểu chung về
tác giả:
2. Tác phẩm
a. Trường ca: Mặt
đường khát vọng
b. Trích đoạn:
“Đất nước

Đoạn trích nằm ở phần đầu của chương V chương trụ cột của trường ca Mặt đường
khát vọng, được hoàn thành năm 1971 và
in lần đầu năm 1974.

Nêu xuất xứ và
bố cục trích
đoạn “Đất
Nước”?

 Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm trong
kháng chiến chống Mỹ

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:
1. Tìm hiểu chung về
tác giả:
2. Tác phẩm
a. Trường ca Mặt
đường khát vọng
b. Trích đoạn:
“Đất nước
3. Đọc và tìm hiểu
bố cục trích đoạn

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:
1. Tìm hiểu chung về
tác giả:
2. Tác phẩm
a. Trường ca: Mặt
đường khát vọng
b. Trích đoạn:
“Đất nước
3. Đọc và tìm hiểu
bố cục trích đoạn

Đoạn trích có thể chia làm 2 phần:
- Từ đầu → Làm nên Đất nước muôn đời:
Những cảm nhận chung về đất nước của
tác giả
- Còn lại: tư tưởng Đất Nước của Nhân
dân.

Đoạn trích có thể
chia làm mấy
phần ? Hãy nêu nội
dung chính của
từng phần ?

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU
VĂN BẢN

Phần I

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước

1

1. Từ câu 1 đến câu 9

2

2. Từ câu 10 đến câu 29

3

3. Từ câu 30 đến câu 42

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước

1. Từ câu 1 đến câu 9

“Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có trong những cái "ngày xửa
ngày xưa.." mẹ thường hay kể
Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà
ăn
Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre
mà đánh giặc.
Tóc mẹ thì bới sau đầu
Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối
mặn
Cái kèo, cái cột thành tên
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã,
giần, sàng
Đất Nước có từ ngày đó…”

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

Khi ta lớn lên Đất Nước
Nước đã
đã có
có rồi
rồi
II. ĐỌC – HIỂU
Đất Nước có trong những cái "ngày
"ngày xửa
xửa
VĂN BẢN
ngày xưa.."
xưa.."mẹ thường hay kể
Phần I : Cảm nhận
Đất Nước bắt đầu với miếng
miếng trầu
trầu bây giờ bà
chung về Đất
ăn
Nước
Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng
tre mà đánh
đánh giặc.
giặc
Tóc mẹ thì bới sau đầu
Tác giả cảm nhận Đất
Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối
nước từ những hình ảnh
mặn
nào. Những hình
ảnh ấy
Cái gì?
kèo, cái cột thành tên
gợi trong em điều
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã,
giần, sàng
Đất Nước có từ ngày đó..”

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước

“Đất Nước đã
có rồi”

Đất nước bắt đầu
bằng thời gian rất xa
xưa

"ngày xửa
ngày xưa.."

Đất nước bắt đầu
bằng câu chuyện
cổ tích

“Miếng trầu”

“Trồng tre mà
đánh giặc”
“Cha mẹ
thương
nhau…gừng
cay..”

Đất nước gắn
với sống và
phong tục Việt
Truyền thống
dựng nước và
giữ nước
Tình cảm nền
tảng truyền
thống gia đình

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước

Các Hình ảnh chi tiết khác như:
-“Cái kéo cái cột thành tên” : cách đặt tên
người và địa danh rất giản dị gần gũi
Hoặc các chi tiết
-“Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã,
giần, sàng”
rất giàu ý nghĩa:
=> Hạt gạo và vật chất đơn giản trong sinh
hoạt hàng ngày nhưng bản thân nó cũng
phải trải qua nhiều công đoạn khác nhau. từ
đó giúp ta suy ngẫm ra việc hình thành ra
việc hình thành và phát triển của một đất
nước rộng lớn với biển trời đất đai

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Đến đây chúng ta có thể đưa ra nhận xét
khái quát về nhận thức của nhà thơ về”Đất
nước” trong những câu thơ đầu

 Tác giả đã cảm nhận về sự sinh thành và
tồn tại của Đất nước. Nhà thơ dùng một
loạt hình ảnh và ngôn từ đậm màu sắc dân
gian:
miếng
Từ những cảm
nhận
ấy cótrầu, các truyện kể dân gian,
ngữ về
"gừng cay muối mặn", "một
thể nhận xét thành
khái quát
nắngnhà
haithơ
sương"
nhận thức của
về”Đất nước” trong những
câu thơĐất
đầunước bắt nguồn từ những gì gần
gũi, giản dị, thiêng liêng trong đời sống
tâm hồn của mỗi con người

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước

ĐẤT NƯỚC
(Trích :Trường ca mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

Đất nước bắt nguồn từ chiều sâu trong quá
II. ĐỌC – HIỂU
khứ nhưng được diễn đạt bằng những hình
VĂN BẢN
ảnh gần gũi, giản dị trên các phương diện
Phần I : Cảm nhận
khác nhau trong đời sống đặc biệt là ngôn
chung về Đất Nước
ngữ và văn hoá dân gian. Chất liệu ấy được
sử dụng nhuần nhị và sáng tạo kết hợp với
thể thơ tự do hiện đại giúp cho người đọc tư
Tác giả đã sử dụng
duychất
sâu hơn sự hình thành và phát triển đất
liệu ngôn ngữ nào nước
trong
đoạn thơ này? Cách sử
dụng hình ảnh của nhà
thơ về đất nước có gì mới
lạ, sâu sắc ?

ĐẤT NƯỚC
(Trích :Trường ca mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước
2. Từ câu 10 đến câu 29

Đất là nơi anh đến trường
Nước là nơi em tắm
Đất
Đất Nước
Nước là
lànơi ta hò hẹn
Đất Nước là nơi em đánh rơi chiếc
khăn trong nỗi nhớ thầm
Tác giả chia tách khái niệm Đất
Nước thành hai yếu tố Đất và Nước
để cảm nhận và suy tư về đất nước
một cách sâu sắc:
+ Đất Nước là không gian gần gũi,
gắn bó với mỗi người

. Đất nước là nơi gắn với cuộc sống sinh hoạt hàng ngày:
Đất là nơi anh đến trường
Nước là nơi em tắm

. Đất nước là nơi gắn với kỉ niệm tình yêu đôi lứa:

Đất Nước là nơi ta hò hẹn
Đất Nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước

Đất Nước vừa lớn lao nhưng lại thật
giản dị và gần gũi, hiện hữu, cụ thể và
sinh động. Đất Nước vừa là nơi chung
sống của cộng đồng lại vừa gắn với
những kỷ niệm riêng tư trong tình yêu
đôi lứa
Em hiểu như thế nào về
cách cảm nhận của tác
giả về đất nước trong
đoạn thơ?

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Đất nước từ bình diện không gian địa lý
+ Đất Nước bao gồm cả núi sông, rừng bể:
Đất là nơi "con chim phượng hoàng bay về hòn
núi bạc"
Nước là nơi "con cá ngư ông móng nước biển
khơi“

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước
Tác giả cảm nhận đất nước
trên những bình diện nào ở
câu thơ:” Đất là nơi "con
Hình ảnh này đều là những hình ảnh mượn từ câu hò Bình trị thiên: “
chim phượng hoàng ….
Con chim phượng hoàng bay ngang hòn núi bạc-con cá ngư ông
“Đẻ ra đồng bào ta trong bọc
móng nước ngoài khơi- Gặp nhau đây xin phân tỏ đôi lời- Kẻo mai
trứng”.
kia con cá về sông vịnh, con chim nọ đổi dời về non xanh”
Cách cảm nhận ấy có ý nghĩa
như thế nào?

 Những hình ảnh ca dao gợi không gian mênh mông của Đất nước
 Niềm tự hào về đất nước trù phú, giàu đẹp, tài nguyên vô tận

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước

+ Đất Nước còn là không gian sinh tồn, nơi
phát sinh và phát triển của cộng đồng
người Việt qua biết bao thế hệ:
Từ trong quá khứ (Những ai đã
khuất),cho đến hiện tại (Những ai bây
giờ)và chuyến tiếp đến các thế hệ tương lai
(Dặn dò con cháu chuyện mai sau)
Về phương diện thời gian lịch sử:
+ Gợi ra hình ảnh đất nước gắn liền với
câu chuyện huyền thoại xa xưa Lạc Long
Quân và Âu Cơ, những truyền thuyết về
các vua Hùng dựng nước và giữ nước

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước

+ Đất nước luôn gắn với đạo lý tốt đẹp của dân tộc
- đó là đạo lí hướng về cội nguồn của người Việt
Nam:
Hằng năm ăn đâu làm đâu
Cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ Tổ
Nhớ ngày giỗ Tổ, một nét đẹp tâm hồn người Việt
Nam - truyền thống văn hóa vững bền, ấy tạo nên
mạch ngầm chảy từ quá khứ nối liền với hiện tại và
tương lai

“Dù ai đi ngược về xuôi - nhớ ngày giỗ tổ mùng mười tháng ba”

ĐẤT NƯỚC
(Trích :Trường ca mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước

3.Từ câu 30 đến 42
Trong anh và em hôm nay
Đều có một phần Đất Nước
Khi hai đứa cầm tay
Đất Nước trong chúng ta hài hòa nồng thắm
Khi chúng ta cầm tay mọi người
Đất nước vẹn tròn, to lớn
Mai này con ta lớn lên
Con sẽ mang đất nước đi xa
Đến những tháng ngày mơ mộng
Em ơi em Đất Nước là máu xương của mình
Phải biết gắn bó san sẻ
Phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở
Làm nên Đất Nước muôn đời…

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước

Chi tiết
trong chữ
màu xanh có
ýTìn
nghĩa
n k ết
h đoàgì.
Chỉ
á nh ân
a cnghĩa
giữra
ộng đồng
biểu
với ctượng
của chúng

3.Từ câu 30 đến 42
Trong anh và em hôm nay Tình cảm yêu
Đều có một phần Đất Nước thương, riêng tư
Khi hai đứa
đứa cầm
cầmtay
tay
Đất Nước trong chúng mình hài hòa nồng thắm
Khi
cầm tay
tay mọi
mọi người
người
Khi chúng
chúng ta
ta cầm
Đất nước vẹn tròn, to lớn
-Lời
Mai này con ta lớn
lêntâm tình da diết, dặn dò
Con sẽ mang đất nước đi xathân mật
-Vừa là mệnh đề xác định
Đến những thángtrách
ngàynhiệm
mơ mộng
của mỗi cá nhân
Em ơi
ơi em
em Đất Nước là máu
của mình
với xương
Đất nước
Phải biết gắn bó san sẻ
Phải
Phải biết
Phải
biết hóa thân cho dáng hình xứ sở
Làm nên Đất Nước muôn đời…

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

Đất Nước không ở đâu xa mà kết tinh,
II. ĐỌC – HIỂU
hóa thân trong mỗi con người:
VĂN BẢN
“Trong anh và em hôm nay,
nội dung chính của
Phần I : Cảm nhận Hãy nêu
Đều có một phần Đất Nước”
chung về Đất Nước đoạn thơ trên và chỉ ra mối
quan hệ biện chứng trong nội
dung của
những
 Sự
sốngcâu
củathơ
mỗiđócá nhân không

phải chỉ là riêng của cá nhân, mà là của
đất nước. Bởi mỗi người Việt Nam đều
được thừa hưởng một phần vật chất và
tinh thần của đất nước, hưởng thành
quả mà lớp người đi trước đã để lại

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước

Đất nước là một thể thống nhất biện
chứng giữa cái riêng và cái chung giữa
mỗi cá nhân với cộng đồng; giữa cái cụ
thể - vật chất, giữa cái trừu tượng – tinh
thần
Kết thúc phần 1 của trích
Điệp ngữ “phải biết”, những từ ngữ “máu
đoạn nhà thơ muốn nhắn nhủ
xương”, “gắn bó”, “san sẻ”, “hoá thân”,
thế hệ mai sau điều gì
cách xưng hô thân mật “Em ơi em”, giọng
thơ ngọt ngào tha thiết như lời tâm sự, nhắn
gửi chân thành dành cho thế hệ trẻ cũng như
bản thân: Cần có trách nhiệm giữ gìn, xây
đắp, làm cho đất nước sống mãi muôn đời.

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)

II. ĐỌC – HIỂU
VĂN BẢN
Phần II : Tư tưởng
Đất nước của nhân dân,
“Những người vợ nhớ chồng còn góp cho Đất Nước những núi Vọng
Phu
Cặp
vợ chồng
yêu nhau
gópđinên
Gót ngựa
của Thánh
Gióng
quahòn
cònTrống
trăm Mái
ao đầm để lại
Chín mươi chín con voi góp mình dựng Đất tổ Hùng Vương
Những con rồng nằm im góp dòng sông xanh thẳm
Người học trò nghèo giúp cho Đất Nước mình núi Bút, non
Nghiên.
Con cóc, con gà quê hương cùng góp cho Hạ Long thành thắng cảnh
Những người dân nào đã góp tên Ông Đốc, Ông Trang, Bà Đen, Bà Điểm
Và ở đâu trên khắp ruộng đồng gò bãi
Chẳng mang một dáng hình, một ao ước, một lối sống ông cha
Ôi Đất Nước sau bốn ngàn năm đi đâu ta cũng thấy
Những cuộc đời đã hoá núi sông ta...”

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước
Phần II : Tư tưởng
Đất nước của nhân dân,

- Đất nước là những địa danh, những danh lam
thắng : Núi Bút, non Nghiên, hòn Trống Mái, núi
Vọng Phu, vịnh Hạ Long, sông Cửu Long, Ông
Đốc, Ông Trang, Bà Đen, Bà Điểm,… Đó là những
danh lam thắng cảnh khắp mọi miền tổ quốc, mỗi
địa danh không phải là một cái tên vô nghĩa mà sau
mỗi tên đất, tên núi, tên sông là mỗi cuộc đời, gắn
với những kì tích, huyền thoại.

Tại sao nói
Đất nước là
→ Tất cả những dáng hình núicủa
sôngnhân
trên đất nước ta đều do nhân dân làm ra.
dân
Tác giả đã thể hiện tư tưởng này qua
động từ góp. Mọi người đều góp phần xây
dựng đất nước. Chủ thể của động từ là: những người vợ nhớ chồng, cặp vợ
chồng yêu nhau, gót ngựa Thánh Gióng, người học trò nghèo và cả những
người dân thường không tên tuổi,... Chính những con người này là hồn cốt hoá
thân vào đất nước.

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước
Phần II : Tư tưởng
Đất nước của nhân dân,

- Địa danh cũng chính là dấu ấn sinh tồn của dân

tộc. Lần theo những địa danh, Nguyễn Khoa Điềm đã
tạo dựng lại được cả diện mạo non sông đất nước:
Và ở đâu trên khắp ruộng đồng gò bãi
Chẳng mang một dáng hình, một ao ước, một lối
sống ông cha
Ôi Đất Nước sau bốn nghìn năm đi đâu ta cũng
thấy
Những cuộc đời đã hóa núi sông ta...
- Nhà thơ có phát hiện mới mẻ, những danh lam
thắng cảnh, di tích lịch sử trở nên thiêng liêng khi nó
gắn với phẩm chất, tâm hồn, số phận của nhân dân:

- Đoạn thơ quy nạp hàng loạt những hiện tượng cụ thể để đưa đến
một khái quát sâu sắc :” Và ở đâu trên khắp ruộng đồng gò bãi- Chẳng mang
một dáng hình, một ao ước, một lối sống ông cha - Ôi Đất Nước sau bốn nghìn
năm đi đâu ta cũng thấy- Những cuộc đời đã hóa núi sông ta...Những cảnh vật

và con người cụ thể đã hóa thân để làm nên Đất Nước.

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)

Hòn vọng phu

Núi bút (Thiên bút phê vân)

Hòn trống mái

Hòn con cóc (vịnh Hạ long)

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước
Phần II : Tư tưởng
Đất nước của nhân dân,
Theo em trong
những câu thơ của
Nguyễn Khoa Điềm,
dân ở đây là ai. họ
đã làm gì cho đất
nước?

Em ơi em
Hãy nhìn rất xa
Vào bốn ngàn năm Đất Nước
Năm tháng nào cũng người người lớp lớp
Con gái, con trai bằng tuổi chúng ta
Cần cù làm lụng
Khi có giặc người con trai ra trận
Người con gái trở về nuôi cái cùng con
Ngày giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh
Nhiều người đã trở thành anh hùng
Nhiều anh hùng cả anh và em đều nhớ
Những em biết không
Có biết bao người con gái, con trai
Trong bốn ngàn lớp người giống ta lứa tuổi
Họ đã sống và chết
Giản dị và bình tâm
Không ai nhớ mặt đặt tên
Nhưng họ đã làm ra Đất Nước

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước
Phần II : Tư tưởng
Đất nước của nhân dân,

Những con người làm nên đất nước chính là
những con người góp phần bảo vệ đất nước. Họ là
những con người bình dị vô danh ; họ là những con
người lao động cần cù chăm chỉ nhưng khi đất nước
có giặc ngoại xâm thì chính họ đã trở thành những
anh hùng cứu nước:
Con gái, con trai bằng tuổi chúng ta...
....Nhưng họ đã làm ra Đất Nước
+ Khi có giặc người con trai ra trận - Người con
gái trở về nuôi cái cùng con: cùng nhau chung sức,
chung lòng để đánh giặc cứu nước.
+ Khi cần thì giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh.
→ Nhà thơ đã khẳng định truyền thống đánh giặc
ngoại xâm của dân tộc Việt Nam. Đó là truyền
thống được phát huy từ đời này sang đời khác.

=> Đất nước do nhân dân chiến đấu và bảo vệ

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước
Phần II : Tư tưởng
Đất nước của nhân dân,

Trong suốt bốn nghìn năm lịch sử, không ai nhớ mặt,
nhớ tên những người anh hùng vô danh.Họ đã làm
nên, lưu giữ và truyền lại cho chúng ta những gì họ
có:
Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng
Họ chuyền lửa qua mỗi nhà, từ hòn than qua con cúi
Họ truyền giọng điệu mình cho con tập nói
Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân
Họ đắp đập, be bờ cho người sau trồng cây hái trái
Bốn nghìn lớp người ấy đã làm nên tất cả: với nền văn
minh lúa nước, ngọn lửa tạo nên bước tiến của loài
người, đến những của cải tinh thần quý báu như phong
tục tập quán, giọng nói cha ông, tên làng, tên xã. Họ
đã truyền lại tất cả, để đất nước này mãi là đất nước
của nhân dân.

=> Đất nước do nhân dân giữ gìn và lưu truyền cho các
thế hệ người Việt những giá trị văn hóa vật chất cũng
như tinh thần to lớn

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước
Phần II : Tư tưởng
Đất nước của nhân dân,

Mạch cảm xúc, suy tưởng của đoạn thơ cứ tụ
dần để cuối cùng dẫn tới cao trào, làm bật lên
tư tưởng cốt lõi của cả bài thơ vừa bất ngờ,
vừa giản dị và độc đáo:
Để Đất Nước này là Đất Nước Nhân dân
Đất Nước của Nhân dân, Đất Nước của ca
dao thần thoại
+ Tác giả nói Đất Nước của ca dao thần
thoại cũng chính là nói đến Đất Nước của
nhân dân,.
+ Tác giả đã khái quát: Đất Nước của Nhân
dân, Đất Nước của ca dao thần thoại.
Đất nước do nhân dân sáng tạo nên

ĐẤT NƯỚC
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)

Đất Nước của Nhân dân, Đất Nước của ca dao thần thoại.

Phát triển thành tư tưởng

1
Đất nước do
nhân dân sáng
tạo nên

2
Đất nước do
nhân dân chiến
đấu và bảo vệ

3
ĐN do nhân dân
giữ gìn và lưu
truyền cho các
thế hệ người
Việt giá trị văn
hóa vật chất,
tinh thần to lớn

ĐẤT NƯỚC
(Trích :Trường ca mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

- Khi khẳng định “Đất Nước của Nhân
II. ĐỌC – HIỂU
dân”, tác giả đã trở về với ngọn nguồn
VĂN BẢN
phong phú, đẹp đẽ của văn hóa, văn học
Phần I : Cảm nhận
dân gian mà tiêu biểu là ca dao “ Đất nước
+của
Saycađắm
yêu”CaDạy
biếtlà
chung về Đất Nước
daotrong
thần tình
thoại”. 
daoanh
chính
yêutinh
em từ
thuở
nôi”
diện mạo
thần,
là trong
nơi lưu
giữ đời sống
Phần II : Tư tưởng
+ Quý
tình
nghĩa
 “Biết
Yêu
emtrọng
từ
thuở
trong
- Em
nằm
Đất nước của nhân dân,
tâm
hồn
tình
cảm
của nôi
nhân
dânquý
qua em
bao
công
cầm
vàng
những
ngày đã
lặn
khóc
anh
ngồi
anh Điềm
ru.(ca
dao)
thế
hệ.
- Nguyễn
Khoa
chọn ra từ
lội”trong
mànét
lội đẹp
quatiêu
kho tàngcâu:
thơ “Cầm
ca dân vàng
gian ba
+ Kiên
trì, bền
bỉ trongtiếc
đấutiếc
tranh”
sông/
Vàng
rơitâm
không
công
biểu nhất
của
hồn Việt,
của
bản sắc
Biết trồng
tre….dài lâu”
văn hóacầm
Đấtvàng”.(
Nước: ca dao)
trong câu :”Thù này ắt hẳn còn lâu/
Trồng tre thành gậy gặp đâu đánh
què”. (ca dao)

ĐẤT NƯỚC
(Trích :Trường ca mặt đường khát vọng)
I. ĐỌC TIẾP XÚC VĂN

BẢN:

II. ĐỌC – HIỂU

VĂN BẢN

Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước
Phần II : Tư tưởng
Đất nước của nhân dân,

Như vậy theo mạch chính luận và suy
tưởng, tác giả đã dẫn dắt đến chiều sâu
chủ đề trường ca. Nhưng tác giả không
dừng ở phát hiện “Đất Nước này là Đất
Nước Nhân Dân” mà còn muốn cho khái
niệm này ngân vang lên trong thần thoại,
trong cổ tích, trong ca dao, dân ca; Khúc
trường ca không bị khô khốc trong triết lí
mà trở nên hồn nhiên, tươi mát, huyền ảogiản dị nhất, gần gũi nhất, nhưng cũng bền
vững muôn đời.

VIDEO phỏng vấn nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm về trường ca Mặt đường khát vọng

I. ĐỌC TIẾP XÚC
VĂN BẢN:
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
Phần I : Cảm nhận
chung về Đất Nước
Phần II : Tư tưởng
Đất nước của nhân dân,
III. TỔNG KẾT
1. Về nghệ thuật

+ Chất liệu văn hóa, văn học dân gian đậm đà
đã tạo nên một không gian nghệ thuật riêng của
đoạn trích, ngôn ngữ dân gian đã thấm sâu vào
tư tưởng và cảm xúc của tác giả, tạo nên một
đặc điểm trong tư duy nghệ thuật ở đoạn trích
này.
+ Ngoài ra đoạn trích còn có chất hiện đại.
Điều đó được thể hiện ở các yếu tố suy
tưởng, triết lí và ở thể thơ tự do với những
câu thơ co duỗi linh hoạt.
+ Đoạn trích cũng vân dụng lối đối đáp, tâm
tình quen thuộc của nam nữ trong ca dao giúp
cho mạch thơ vận động tự nhiên, tạo sự đồng
cảm gần gũi