Bài 9
CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA CƠ

Câu 1: Xương dài ra và to ra là nhờ đâu?
Câu 2: Hãy giải thích tại sao xương người
già thường xốp, giòn, dễ gãy và sự phục hồi
diễn ra rất chậm, không chắc chắn.

Bài 9
CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA CƠ
I. CẤU TẠO BẮP CƠ VÀ TẾ BÀO CƠ
(Học sinh tự đọc)
II. TÍNH CHẤT CỦA CƠ
III. Ý NGHĨA CỦA HOẠT ĐỘNG CO CƠ

Loại cơ nào gắn với xương tạo ra sự vận động theo ý
muốn của cơ thể?

Cơ bám vào xương, cơ co làm xương cử động vì
vậy gọi là cơ xương. Cơ thể người có khoảng
600 cơ tạo thành hệ cơ. Tùy vị trí trên cơ thể và
tùy chức năng mà cơ có hình dạng khác nhau,
điển hình là bắp cơ có hình thoi dài.

Bắp
cơ

2đầu cơ có
gân bám vào
xương qua
khớp
Bụng cơ

I. CẤU TẠO BẮP CƠ VÀ TẾ BÀO CƠ
(Học sinh tự đọc)
II. TÍNH CHẤT CỦA CƠ
Thí nghiệm sự co cơ

Mô tả thí nghiệm sự co cơ.
Khi có kích thích
tác động vào dây
thần kinh đi tới cơ
cẳng chân ếch thì
cơ co, sau đó cơ
dãn làm cần ghi
kéo lên rồi hạ
xuống, đầu kim vẽ
ra đồ thị một nhịp
co cơ.
Cơ có tính chất gì?

Dây
thần
kinh

Cơ
cẳng
chân

Cần
ghi

Thí nghiệm sự co cơ
Tính chất của cơ là co và dãn.

Đối
trọng

Hoạt động cá nhân
- Ngồi trên ghế để thõng chân
xuống, lấy búa y tế (búa cao
su) gõ nhẹ vào gân xương
bánh chè.
+ Nêu hiện tượng xảy ra.
+ Giải thích cơ chế phản xạ
của sự co cơ.
- Gập cẳng tay vào sát
với cánh tay, em thấy
bắp cơ ở trước cánh tay
thay đổi như thế nào?
Vì sao?

Đáp án
+ Nêu hiện tượng xảy ra.
Cẳng chân hất về phía
trước, đó là phản xạ đầu
gối.
+ Giải thích cơ chế phản xạ
của sự co cơ.
Dùng búa cao su (kích thích)-> gân xương bánh chè (cơ
quan thụ cảm) tiếp nhận, làm phát sinh 1 xung thần kinh
truyền theo nơron hướng tâm về tủy sống, từ tủy sống
phát đi xung thần kinh truyền theo nơron li tâm tới cơ
đùi, làm cơ đùi co kéo cẳng chân lên phía trước.

- Cơ co khi có kích thích của môi trường
và chịu ảnh hưởng của hệ thần kinh

- Gập cẳng tay vào sát với cánh tay, em thấy bắp cơ ở
trước cánh tay thay đổi như thế nào? Vì sao?

Gập cẳng tay vào sát với cánh tay ta thấy bắp cơ
trước cánh tay to hơn bình thường do cơ cánh tay co
ngắn lại, bụng cơ phình ra.

Quan sát hình kết hợp với sách giáo khoa trả lời câu hỏi:
Tại sao khi cơ co bắp cơ ngắn lại?

Khi cơ co -> tơ cơ mảnh xuyên sâu vào vùng phân bố của tơ
cơ dày làm cho tế bào cơ co ngắn lại -> bắp cơ ngắn, to

III. Ý NGHĨA CỦA HOẠT ĐỘNG CO CƠ

Em hãy cho biết sự co cơ có tác dụng gì?
Khi cơ co làm xương cử động dẫn tới sự vận động của
cơ thể.

Thử phân tích sự phối hợp hoạt động co, dãn giữa hai đầu
(cơ gấp) và cơ ba đầu (cơ duỗi) ở cánh tay.

Cơ 2 đầu là cơ gấp phía trước xương cánh tay, khi cơ này
quay kéo xương trụ và xương quay lên làm tay co lại, đồng
thời  cơ ba đầu ở phía sau xương cánh tay dãn ra.

III. Ý NGHĨA CỦA HOẠT ĐỘNG CO CƠ

- Cơ co giúp xương cử động cơ
thể vận động, lao động, di chuyển.

Chọn câu trả lời đúng nhất cho các câu hỏi sau:
Câu 1. Cơ thể người có khoảng bao nhiêu cơ?

A. 400 cơ

B. 600 cơ

C. 800 cơ

D. 500 cơ

Câu 2. Cơ có hai tính chất cơ bản, đó là
A. co và dãn.
B. gấp và duỗi.
C. phồng và xẹp.
D. kéo và đẩy.

Câu 3. Cơ sẽ bị duỗi tối đa trong trường
hợp nào dưới đây?

A. Mỏi
cơ

B. Liệt
cơ

C. Viêm
cơ

D. Xơ
cơ

Câu 4. Trong cử động gập cánh tay, các cơ ở
hai bên cánh tay sẽ
A. co duỗi ngẫu nhiên.
B. co duỗi đối kháng.
C. cùng co.
D. cùng duỗi

Câu 5. Khi nói về cơ chế co cơ, nhận định
nào sau đây là đúng?
A. Khi cơ co, tơ cơ dày xuyên sâu vào
vùng phân bố của tơ cơ mảnh làm cho tế
bào cơ ngắn lại.
B. Khi cơ co, tơ cơ dày xuyên sâu vào
vùng phân bố của tơ cơ mảnh làm cho tế
bào cơ dài ra.
C. Khi cơ co, tơ cơ mảnh xuyên sâu vào
vùng phân bố của tơ cơ dày làm cho tế
bào cơ dài ra.
D. Khi cơ co, tơ cơ mảnh xuyên sâu vào
vùng phân bố của tơ cơ dày làm cho tế
bào cơ ngắn lại.

Hướng dẫn về nhà
* Đối với bài học tiết này:
Học bài, trả lời câu hỏi 1,2 SGK/ 33
* Đối với bài học tiết sau:
+ Nghiên cứu trước Bài 10: Hoạt động của cơ.
+ Tìm hiểu nguyên nhân của sự mỏi cơ và các biện pháp
luyện tập để rèn luyện cơ

- Chọn câu trả lời đúng nhất: Khi cơ co bắp cơ ngắn
lại là do?
a. Cả 2 loại tơ cơ trượt làm 2 khoảng sáng, tối đều
ngắn lại.
b. Tơ cơ dày trượt làm khoảng sáng ngắn lại.
c. Tơ cơ mảnh trượt làm khoảng sáng ngắn lại.
d. Tơ cơ dày trượt làm khoảng tối ngắn lại.

TỔNG KẾT

Câu 1 : Khi các em đi hoặc đứng, hãy để ý tìm hiểu xem có
lúc nào cả cơ gấp và cơ duỗi cùng co? Giải thích hiện tượng
đó?
TL: Khi đứng cả cơ gấp và cơ duỗi cẳng chân cùng co,
nhưng không co tối đa. Cả 2 cơ đối kháng đều co tạo ra thế
cân bằng giữ cho hệ thống xương chân thẳng đứng trọng tâm
cơ thể rơi vào chân đế.

Caâu 2: Coù khi naøo cô gaáp vaø cô duoãi cuûa cuøng moät boä
phaän cô theå cuøng co toái ña hoaëc duoãi toái ña? Vì sao?

TL: - Không khi nào cả cơ gấp và cơ duỗi của một bộ phận cơ
thể cùng co tối đa.
- Cơ gấp và cơ duỗi của một bộ phận cơ thể cùng duỗi tối
đa khi các cơ này mất khả năng tiếp nhận kích thích do đó mất
trương lực cơ ( trường hợp người bị liệt).

Bài tập:
Chọn các cụm từ thích hợp: Môi trường, sự co cơ, hệ thần
kinh, vùng phân bố, dày, mảnh, tế bào cơ, xương cử động,
cơ thể, giãn, hai xương, co. Điền vào chỗ trống để hoàn
thiện các câu sau:
- Tính chất của cơ là …(1)…và…(2)…Cơ thường bám
vào…(3)…qua khớp nên khi cơ co làm…(4)…cử động dẫn
tới sự vận động của…(5)…Mỗi bắp cơ gồm nhiều bó cơ,
mỗi bó cơ gồm nhiều …(6)…Tế bào cơ được cấu tạo từ các
tơ cơ gồm có các tơ … (7)…và tơ …(8)…Khi tơ cơ mảnh
xuyên sâu vào … (9)…của tơ cơ dày làm tê bào cơ ngắn
lại, đó là …(10)…
- Cơ co khi có kích thích của …(11)…và chịu ảnh hưởng
của …(12)…

Đáp án: (1) co, (2) giãn, (3) hai xương, (4) xương, (5) cơ thể,
(6) tế bào cơ, (7) mảnh, (8) dày, (9) vùng phân bố, (10) sự co
cơ, (11) môi trường, (12) hệ thần kinh