BÀI 3: MA TÚY, TÁC HẠI CỦA MA
TÚY
- Yêu cầu cần đạt
- Nêu được quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy;
- Phân tích được tác hại của ma túy và những hình thức, con
đường gây nghiện;
- Chủ động, tích cực vận động người thân, cộng đồng trong
việc đấu tranh phòng, chống ma túy.

I. Quy định của pháp luật về phòng, chống
ma túy
1. Quy định tại Luật Phòng, chống ma túy

- Luật Phòng, chống ma túy gồm 8 chương, 55 điều
quy định về phòng, chống ma tuý; quản lí người sử
dụng trái phép chất ma tuý: cai nghiện ma tuý; trách
nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trong
phòng, chống ma tuý; quản lí nhà nước và hợp tác
quốc tế về phòng, chống ma tuý.

a. Chất ma túy, cây có chứa chất ma túy và người
nghiện ma túy

- Chất ma túy: chất gây nghiện, chất hướng
thần, được quy định trong danh mục chất ma tuý
do Chính phủ ban hành.

+ Chất gây nghiện: chất kích thích hoặc ức chế thần
kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử
dụng.

+ Chất hướng thần: chất kích thích hoặc ức chế thần
kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể
dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng.

- Cây có chứa chất ma túy: cây thuốc phiện, côca,
cần sa,… và các cây khác có chứa chất ma túy do
Chính phủ quy định.
- Người nghiện ma túy là người sử dụng chất ma
túy, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và bị lệ
thuộc vào các chất này.

b. Các hành vi bị nghiêm cấm

- Trồng cây có chứa chất ma tuý, hướng dẫn trồng cây có chứa chất
ma tuý; sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán, trao đổi trái phép
chất ma tuý, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần; sử dụng, tổ chức
sử dụng trái phép chất ma tuý; cưỡng bức, lôi kéo người khác sử
dụng trái phép chất ma tuý; chứa chấp, hỗ trợ việc sử dụng trái
phép chất ma tuy.

- Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán phương tiện,
dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép
chất ma tuý; hướng dẫn sản xuất, hướng dẫn sử dụng
trái phép chất ma tuý; quảng cáo, tiếp thị chất ma tuý.

- Chống lại hoặc cản trở việc xét nghiệm chất ma
túy trong cơ thể, xác định tình trạng nghiện ma
tuý; cản trở người thực thi nhiệm vụ phòng,
chống ma tuý, người tham gia phòng, chống ma
tuý.
c. Trách nhiệm của cá nhân, gia đình trong phòng,
chống ma túy
- Tuyên truyền, giáo dục thành viên trong gia đình, người
thân về tác hại của ma tuý và thực hiện quy định của
pháp luật về phòng, chống ma tuý; quản lý, ngăn chặn
thành viên trong gia đình vi phạm pháp luật về phòng,
chống ma tuý.

- Thực hiện đúng chỉ định của người có thẩm
quyền về sử dụng thuốc gây nghiện, thuốc
hướng thần, thuốc tiền chất, thuốc thú y có
chứa chất ma túy, tiền chất.

- Hợp tác với cơ quan chức năng trong đấu tranh
với tội phạm và tệ nạn ma tuý; tham gia hỗ trợ
hoạt động cai nghiện ma tuý; theo dõi, giúp đỡ
người sau cai nghiện ma tuý hoà nhập cộng
đồng: phòng, chống tái nghiện ma tuý.

- Cung cấp kịp thời thông tin về tội phạm, tệ nạn
ma tuý và việc trông cây có chứa chất ma tuý
cho cơ quan công an hoặc cơ quan nhà nước có
thẩm quyền; tham gia xóa bỏ cây có chứa chất
ma tuý do chính quyền địa phương tổ chức.
2. Quy định tại một số văn bản khác
- Bộ luật Hình sự có Chương XX gồm 13 điều (từ
Điều 247 đến Điều 259), quy định các tội phạm
về ma tuý.

- Luật Xử lí vi phạm hành chính có Phần thứ ba
gồm 5 chương, 30 điều (từ Điều 89 đến Điều
118), quy định về áp dụng các biện pháp xử lí
hành chính đối với vi phạm hành chính nói
chung và vi phạm hành chính về ma túy nói
riêng, bao gồm: giáo dục tại xã, phường, thị
trấn; đưa vào trường giáo dưỡng: đưa vào cơ sở
giáo dục bắt buộc; đưa vào cơ sở cai nghiện bắt
buộc.

- Nghị định số 167/2013/NĐ-CP có Điều
21 quy định hình thức xử phạt đối với
hành vi vi phạm hành chính về phòng,
chống và kiểm soát ma tuý.
II. Tác hại của ma túy và hình thức, con
đường gây nghiện ma túy
1. Tác hại của ma túy

a) Đối với người nghiện ma túy
- Tổn hại về sức khỏe thể chất: dễ mắc một số
bệnh về hệ tiêu hóa; bệnh về hô hấp; bệnh về
hệ tuần hoàn như loạn nhịp tim, tăng, giảm đột
ngột huyết áp, nhiễm trùng máu,...; bệnh về da
như ghẻ lở, hắc lào, viêm da,…; bệnh về hệ thần
kinh; bệnh về gan, thận như áp-xe gan, viêm
gan, suy gan, suy thận,... có thể dẫn đến tử
vong.

- Tổn hại về tinh thần: thường bị ảo giác, hoang
tưởng, kích động, rỗi loạn về nhận thức, cảm xúc
dẫn đến những hành động nguy hiểm cho bản thân,
cộng đồng và những hành vi vi phạm đạo đức xã
hội, pháp luật.
b) Đối với nền kinh tế
- Tổn hại về kinh tế, hạnh phúc gia đình: tiêu tốn tiền
bạc, làm mất mát tài sản, thiệt hại kinh tế gia đình;
có xu hướng sống “khép kín, thu mình”, ngại tiếp
xúc, hay cáu gắt, gây gổ, dễ có hành vi liều lĩnh, hung
bạo, hành hạ người thân.... dẫn đến tan vỡ hạnh
phúc gia đình.

c) Đối với an ninh quốc gia và trật tự, an
toàn xã hội

- Tình trạng xuất, nhập cảnh trái phép gia tăng
gây mất an ninh biên giới; phát sinh tội phạm
rửa tiền ảnh hưởng đến thực hiện chính sách
kinh tế - xã hội của đất nước.
- Phát sinh một số loại tội phạm như trộm cắp,
cướp giật tài sản, giết người; sản xuất, tàng trữ,
vận chuyển, mua bán, tổ chức sử dụng, chứa
chấp người sử dụng trái phép chất ma tuý,...

- Phát sinh tệ nạn xã hội và những vấn đề xã hội
phức tạp khác như cờ bạc, mại dâm, đua xe trái
phép, gây rối trật tự công cộng....

2. Hình thức, con đường gây nghiện ma túy

a. Quá trình nghiện ma túy
Quá trình nghiện ma tuý thường trải qua
các giai đoạn:
+ Sử dụng ma tuý (sử dụng lần đầu tiên, sử
dụng thỉnh thoảng, sử dụng thường xuyên);
+ Lạm dụng ma tuý (sử dụng quá mức hoặc
quá giới hạn đã được quy định);

+ Lệ thuộc ma tuý.
- Quá trình nghiện ma tuý diễn ra
nhanh hay chậm phụ thuộc vào các
yếu tố như khả năng mẫn cảm với ma
tuý và đặc điểm tâm sinh lí của người
sử dụng; loại chất, hình thức, tần suất,
liều lượng sử dụng ma tuý,...

- Học sinh nghiện ma tuý thường có
các biểu hiện: bị toát mồ hôi, ngáp vặt,
ngủ gật, da xanh tái, nổi da gà, buồn nôn,
mất ngủ; trầm cảm, lo sợ, hoang tưởng,
tính cách thay đổi thất thường dễ bị kích
động: cất giấu chất ma tuý hoặc dụng cụ
sử dụng chất ma tuý; trốn học, học lực
giảm sút; quan hệ, tiếp xúc với những đối
tượng xấu; chi tiêu tiền bạc hoang phí,...

b) Một số nguyên nhân dẫn tới nghiện ma túy

- Nguyên nhân chủ yếu: Do thiếu
hiểu biết về tác hại của ma tuý; tò mò,
thích chơi trội, thể hiện bản thân; có
lối sống buông thả, thực dụng, đua
đòi, hưởng thụ; bản lĩnh kém, bị kẻ xấu
dụ dỗ, lôi kéo, ép buộc; lười lao động.

- Do công tác tuyên truyền về tác
hại của ma tuý chưa thực sự phát huy
được tác dụng: sự phối hợp giữa gia
đình, nhà trường và xã hội trong giáo
dục phòng, chống ma tuý chưa hiệu
quả.
III. Trách nhiệm của học sinh
trong phòng, chống ma túy

1. Nghiêm túc thực hiện chương trình giáo
dục về phòng, chống ma tuý; phổ biến, giáo dục
pháp luật về phòng, chống ma túy cho học sinh
do nhà trường tổ chức.

2. Không vi phạm quy định về các
hành vi bị nghiêm cấm tại Luật Phòng,
chống ma tuý.

3. Tích cực thực hiện các biện pháp ngăn chặn
học sinh vi phạm pháp luật về phòng, chống ma tuý
do nhà trường phối hợp với gia đình, cơ quan và
chính quyền địa phương tổ chức; tuyệt đối không
sử dụng chất ma tuý, dù chỉ một lần và dưới bất kì
hình thức nào.

4. Tham gia xét nghiệm chất ma túy trong
cơ thể do nhà trường phối hợp với cơ quan, tổ
chức, cá nhân có thẩm quyền tổ chức.

5. Tích cực, chủ động tuyên truyền, vận
động người thân, gia đình, cộng đồng nơi
cư trú thực hiện nghiêm quy định của
pháp luật về phòng, chống ma tuý; chủ
động phát hiện, tố giác người thân và
những người xung quanh có hành vi vi
phạm pháp luật về phòng, chống ma tuý.