CHÀO MỪNG NGÀY NHÀ GIÁO VIỆT NAM 20/11

Tiết dạy minh họa chuyên đề

Kiểm tra bài cũ

1/ Thể dị bội là gì? Hãy nêu hậu quả của thể dị bội?

2/ Sự biến đổi số lượng NST ở 1 cặp NST
thường thấy những dạng nào?
- Thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng
có một hoặc một số cặp NST bị thay đổi về số
lượng.
- Hậu quả : gây nên biến đổi về kiểu hình ở sinh
vật và bệnh di truyền ở người.
- Các dạng : Thể tam nhiễm : 2n + 1, thể một
nhiễm 2n – 1, thể không nhiễm 2n – 2

Đột biến số
lượng NST có
những dạng
nào?
Gồm các dạng: Thể dị bội và thể đa bội

Tiết 25 đã học về thể dị bội với các nội dung:

I/ Thể dị bội
II/ Sự phát sinh thể dị bội
III/ Thể đa bội
IV/ Sự hình thành thể đa bội:
Giảm tải, không học

• Nội dung bài học được thể hiện bằng
bản đồ tư duy. Vậy hãy xác định chủ đề
chính hay vị trí trung tâm trong bản đồ!

?
Thế nào
Các cơ thể có bộ
là thể
NST 3n, 4n, 5n, ...
bội
Cólưỡng
phải là bội
số
của
?n không? Có
hệ số n khác thể
lưỡng bội như
thế nào?

Thể lưỡng bội là cơ thể
có bộ NST chứa các cặp
NST tương đồng, kí hiệu
cơ thể đó có bộ
là Các
2n NST
NST đều là bội số
của n, có hệ số của n
lớn hơn 2 (nhiều hơn
2n).
Bộ NST là bội số của
n (nhiều hơn 2n).

4n

3n

3n

6n

9n

12n

?
Các cơ thể
có bộ NST
3n,4n,5n,..
gọi là thể đa
bội. Vậy thể
đa bội là gì?

Cây cà độc dược đa bội thể

Củ cải tứ bội

Trả lời: Thể đa bội là cơ thể mà
trong tế bào sinh dưỡng có số
NST là bội số của n nhưng nhiều
hơn 2n (hay > 2n).
Câu trả lời trên chính là khái niệm về thể
đa bội. Vậy nhánh đầu tiên trong bản
đồ tư duy là gì?

?

Thể đa bội 3n, 4n, 6n,..., 9n, 12n ... Gọi là
gì?

Trả lời
3n : thể tam bội
6n : thể lục bội

4n : thể tứ bội
9n : thể cửu bội

12n : thể thập nhị bội
Lưu ý : Thể tam bội khác thể tam nhiễm

Tế bào cây rêu

n

2n

4n

3n

2n

cà độc dược

Táo
2n

3n

6n

9n

12n
4n

Củ cải

4n

?
Kích
thước là
cơ
Đó chính
quan sinh
đặc điểm của
dưỡng, sinh
thể đa bội?
sản của thể đa
Vậy
thứ
bộinhánh
như thế
2nào
trong
bảnthể
đồ
so với
tư
duy là
gì?
lưỡng
bội?
CóGiải
mấy
nhánh
thích

con?

- Kích thước cơ quan sinh
dưỡng, sinh sản của thể đa
bội lớn hơn so với thể lưỡng
bội.
Giải thích: Do thể đa bội có số
lượng NST, ADN tăng gấp bội > quá trình tổng hợp chất hữu
cơ diễn ra mạnh mẽ, làm tăng
kích thước tế bào, cơ quan.

Đồng thời thể đa bội sinh trưởng, phát
triển mạnh, chống chịu tốt.

Quan s¸t H.24.1 -> H24.4 SGK th¶o luËn vµ hoµn thµnh b¶ng sau
( trong phiếu học tập): 5 phút

HẾT
GIỜ
Đặc điểm

Đối tượng quan sát

1. Tế bào cây rêu

2.Cây cà độc dược
3.Củ cải
4.Quả táo

Mức bội thể

Kích thước tế bào, cơ
quan

n; 2n; 3n; 4n

Tăng dần theo chỉ số n

3n; 6n; 9n; 12n

Tăng dần theo chỉ số n

2n; 4n

Tăng dần theo chỉ số n

2n; 4n

Tăng dần theo chỉ số n

n

2n

3n

4n

2n

4n

2n
3n

6n

?

9n

12n

4n

•Sự tương quan giữa mức bội thể (số n) và kích thước của cơ
quan sinh dưỡng và cơ quan sinh sản ở các cây nói trên như
thế nào?

- Mức bội thể càng tăng, kích thước tế bào, cơ quan
càng lớn…(Theo tỉ lệ thuận)

?
Hãy cho biết
nhánh tiếp theo
( nhánh thứ 3)
trong bản đồ tư
duy là gì ?

n

2n

3n

4n

2n

4n

2n
3n

?

6n

9n

12n

4n

- Có thể nhận biết cây đa bội bằng mắt thường qua những dấu hiệu
nào?

-Kích thước cơ quan sinh dưỡng ( thân, lá, củ...), cơ quan sinh sản
( hoa, quả...) lớn hơn so với thể lưỡng bội.

?
Hãy cho biết
nhánh tiếp theo
( nhánh thứ 4)
trong bản đồ tư
duy là gì ?

Quan sát các hình ảnh về thể đa bội - > thảo luận các câu hỏi
và hoàn thành bảng sau(trong phiếu học tập): 5 phút
stt
1
2
3

HẾT
GIỜ

Tên thể đa bội

Cơ quan có kích
thước lớn

Bộ phận mà con
người sử dụng

4
.....

?

1/ Bộ phận mà con người sử dụng của các thể đa bội
trên có kích thước như thế nào?
2/ Có thể khai thác những đặc điểm nào ở cây đa bội
trong chọn giống cây trồng?

III. Thể đa bội :
VD:Một số dạng đa bội
thể(hay thể đa bội )

Dưa hấu không hạt ngon ghê!

Dưa leo đa bội

III. Thể đa bội :
VD:Một số dạng đa bội thể

ít TAM BỘI (3n)

CẢI CÚC TAM BỘI (3n)

Chuối lưỡng bội

Chuối tam bội

Bí đỏ đa bội khổng lồ

Bắp cải và khoai tây quá cỡ....... !

Súp lơ và nấm đa bội to quá trời...... !

Xoài lớn quá nhỉ...!

Bắp cải và hành to quá ! ... !...

Nho lưỡng bội (trái) và nho tứ bội (phải)

n

2n

3n

4n
2n

2n
3n

6n

9n

12n

4n

4n

stt

Tên thể đa bội

1

Dưa hấu
Dưa leo
Ớt
Chuối
Bí đỏ
Bắp cải
Khoai tây
Súp lơ
Nấm
Hành
Nho

2
3
4
5
6
7
8
9
10
11

THỂ ĐA BỘI
Cơ quan có kích
thước lớn

Bộ phận mà con
người sử dụng

Quả
Quả
Quả

Quả
Quả
Quả

Quả
Quả
Lá
Củ

Quả
Quả
Lá
Củ

Hoa
Mũ nấm
Lá
Quả

Hoa
Mũ nấm
Lá
Quả

?

1/ Bộ phận mà con người sử dụng của các thể đa bội trên
có kích thước như thế nào?
- Bộ phận mà con người sử dụng của các thể đa bội trên có
kích thước lớn.
2/ Có thể khai thác những đặc điểm nào ở cây đa bội trong chọn
giống cây trồng?

-Có thể khai thác những đặc điểm “tăng kích thước của thân, lá, củ,
quả...” để tăng năng suất của những cây trồng cần sử dụng các bộ
phận này.

Đó chính là ứng dụng của thể đa
bội.
Vậy nhánh cuối cùng
( nhánh thứ 5) trong
bản đồ tư duy sẽ là
nhánh nào ?

CỦNG CỐ

1/ Thể đa bội là gì? Cho ví dụ

1/ Thể đa bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có
số NST là bội số của n, nhưng nhiều hơn 2 n. Ví dụ :
dưa hấu đa bội, bí đỏ đa bội...
2/ Dấu hiệu để nhận biết thể đa bội là gì?
2/ Dấu hiệu để nhận biết thể đa bội là có cơ quan sinh
dưỡng, sinh sản lớn hơn so với thể lưỡng bội.
3 / Có thể ứng dụng các đặc điểm của thể đa bội trong
chọn giống cây trồng như thể nào?
3 / Ứng dụng: tăng kích thước các cơ quan sinh
dưỡng
( thân, lá,... ), cơ quan sinh sản( hoa, quả,...) để tăng
năng suất cây trồng cần sử dụng các bộ phận đó .

TRÒ CHƠI Ô CHỮ
D

I

B

T

T

R

U

Y

Ề

N

M

Ấ

T

Đ

O

Ạ

N

I

Ế

N

D

Ị

T

Ổ

T

H

Ể

D

Ị

B Ộ

N

S

T

A

B Ộ

I

B

I

N

H

TỪ CHÌA
KHÓA

Ể

I
Đ

Đ

N
Ộ B
T

Ế
Ộ
B

TI

H

D

Đ
Ế Ế
N

1

I

2
3
4
5
6

Ị

7

Ợ P

H­íng dÉn vÒ nhµ
-Học theo nội dung bản đồ tư duy và SGK.
- Trả lời câu hỏi cuối bài ( bỏ câu 2)
- Làm câu 3 vào vở bài tập.
- Sưu tầm tranh ảnh sự biến đổi kiểu hình
theo môi trường
-Soạn trước bài: Thường biến.
-Tìm hiểu:
+ Thường biến là gì?
+ Mức phản ứng là gì?
+ Phân biệt thường biến với đột biến.

Tiết học đến đây kết thúc.
Kính chúc quý thầy cô,
chúc các em mạnh khoẻ, học giỏi ...