Chí
Phèo
(Phần 1)

Xin chào các
em học sinh!

“Những thằng điên và những thằng say rượu
không bao giờ làm những cái mà lúc ra đi chúng

Hai nhân vật trên là hai nhân
vật trong MV nào? Nguồn
cảm hứng cho MV ấy là tác
phẩm gì?

Nội dung bài học
I. Cuộc đời và con
người.
II. Sự nghiệp văn học
III. Luyện tập

Cuộc đời và con người
Nhóm 1 + 2 : Khái quát những nét
chính về tiểu sử của Nam Cao? Và
cho biết những yếu tố nào trong
cuộc đời của NC có ảnh hưởng đến
sáng tác của nhà văn sau này?
(Qua video dưới đây)
Nhóm 3: Tóm tắt quan điểm nghệ
thuật của Nam Cao? Quan điểm
nghệ thuật đó được thể hiện qua
những câu văn nào, ở những tác
phẩm nào?
Nhóm 4: Hãy nêu những nét chính

Cuộc đời và con người

Cuộc đời và con người
1. Cuộc đời
• Nam Cao (1917 – 1951), tên khai
sinh là Trần Hữu Tri.
• Quê: Làng Đại Hoàng, Tổng Cao Đà,
huyện Nam Sang, Tỉnh Hà Nam
=> Ông đã ghép hai chữ của tên tổng
và huyện làm bút danh: Nam Cao

Cuộc đời và con người
1. Cuộc đời
Xuất thân: trong một gia đình
công giáo nghèo, đông con.

Cuộc đời và con người
1. Cuộc đời
• Thuở nhỏ: học sơ học tại trường
• làng.
Học hết bậc thành trung vào Sài Gòn
kiếm sống và sáng tác

• Trở về quê, làm “Giáo khổ trường tư”
ở Hà Nội, sống chật vật bằng nghề
viết văn và làm gia sư.

Cuộc đời và con người
1. Cuộc đời
• Từ năm 1943, tham gia nhóm Văn
hoá cứu quốc, tham gia khởi nghĩa,
tận tuỵ phục vụ cho cách mạng
• 11/1951, Nam Cao hi sinh trên
đường đang công tác.

Hãy đoán tên các nhà văn nhà thơ “bộ não kiệt xuất”
trong bức ảnh, hãy đoán tên họ là những ai?

Con gái và con rể
Nam Cao
Sự tích ở rể 3 năm
mới được cưới.

Cuộc đời và con người

Nhà tưởng niệm nhà văn – Liệt sỹ Nam
Cao.

Cuộc đời và con người
2. Con

người
Bên ngoài
• Có bề ngoài lạnh lùng, vụng về, ít
• nói
Nhà văn là người trí thức “trung thực
vô ngần” (Tô Hoài)
• Luôn nghiêm khắc đấu tranh với
chính mình để thoát khỏi lối sống tầm
thường, nhỏ nhen.

Cuộc đời và con người
2. Con

người
Bên trong
•
•
•

Đời sống nội tâm phong phú, sôi
sục
Có tấm lòng đôn hậu, chan chứa
yêu
thương.
Sự gắn
bó sâu nặng với quê hương và
những người nông dân nghèo khổ, bị áp
bức và khinh miệt trong xã hội cũ.

Cuộc đời và con người
2. Con

người
Bên trong
Tóm lại: Cuộc đời lao động
sáng tạo nghệ thuật vì lí tưởng
nhân đạo và sự hi sinh anh dũng
vì sự nghiệp giải phóng dân tộc
của NC mãi mãi là tấm gương
cao đẹp của một nhà văn chân
chính.
Năm 1996, NC được Nhà nước tặng Giải thưởng HCM
về văn học nghệ thuật.

Sự nghiệp sáng tác văn học
1. Quan điểm nghệ
thuật
a. Trước cách mạng.

Về vai trò, nhiệm vụ của nghệ thuật đối với đời
con
nguời.
• sống
Khi mới
cầm
bút, NC chịu ảnh hưởng của văn học lãng
đươngrathời.
• mạn
Ông nhận
thứ văn chương đó rất xa lạ với đời sống
lầm than của nhân dân lao động.
• Ông đã đoạn tuyệt với nó và tìm đến với con đường
nghệ thuật
“vị nhân sinh” của chủ nghĩa hiện thực.

Sự nghiệp sáng tác văn học
1. Quan điểm nghệ
thuật
a. Trước cách

mạng.
Về vai trò, nhiệm vụ của nghệ thuật đối với đời
sống con nguời.
“Chao ôi! Nghệ thuật không cần phải là thứ văn chương
lừa dối, không nên là ánh trăng lừa dối nghệ thuật chỉ có
thể là tiếng đau khổ kia, thoát ra từ những kiếp lầm
than...”
(Giăng sáng).
Nhà văn
yêu cầu nghệ thuật phải bám sát với cuộc
đời, gắn bó với đời sống của nhân dân lao động,
nhìn thẳng vào sự thật tàn nhẫn, phải nói lên nỗi
khốn khổ, cùng quẫn của nhân dân, phải vì họ mà

Sự nghiệp sáng tác văn học
1. Quan điểm nghệ
thuật
a. Trước cách

mạng.
Về vai trò, nhiệm vụ của nghệ thuật đối với đời
sống con nguời.
“một tác phẩm thật giá trị, phải vượt lên bên trên tất cả
các bờ cõi và giới hạn, phải là một tác phẩm chung cho
cả loài người. Nó phải chứa đựng được một cái gì lớn lao,
mạnh mẽ, vừa đau đớn, lại vừa phấn khởi. Nó ca tụng
long thương, tình bác ái, sự công bình... Nó làm cho
người gần người hơn” (Đời thừa, 1943).
Trong quan niệm của NC, “một tác phẩm hay”,
“một tác phẩm thật giá trị”, phải mang tư tưởng

Sự nghiệp sáng tác văn học
1. Quan điểm nghệ
thuật
a. Trước cách

mạng.
Về vai trò, nhiệm vụ của nghệ thuật đối với đời
sống con nguời.
=> Quan niệm của NC về vai trò, nhiệm vụ của nghệ thuật
đối với đời sống con nguời: không chỉ phản ánh hiện thực
đời sống mà phải ca ngợi những vẻ đẹp của con người, làm
cho xã hội tốt đẹp hơn, “người gần người hơn”.

Sự nghiệp sáng tác văn học
1. Quan điểm nghệ
thuật
a. Trước cách

mạng.
Đối với nhà văn và người nghệ sĩ
"Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay,
làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho. Văn chương chỉ
dung nạp những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi
những nguồn chưa ai khơi và sáng tạo ra cái gì chưa có"
(Đời
Đốithừa)
với người nghệ sĩ, NC ý thức sâu sắc và đòi
hỏi rất cao ở sự tìm tòi sáng tạo trong nghề văn.
Đòi hỏi nhà văn phải có lương tâm, nhân cách

Sự nghiệp sáng tác văn học
1. Quan điểm nghệ
thuật
b. Sau cách mạng
• Với NC, dùng ngòi bút để phục vụ kháng chiến là cái đích
cao nhất của người nghệ sĩ.
• Nhà văn quan niệm “sống đã rồi hãy viết” và “góp sức
vào công việc không nghệ thuật lúc này là chính để sửa
soạn cho tôi một nghệ thuật cao hơn" (Nhật kí ở rừng,
1948).

Sự nghiệp sáng tác văn học
2. Các đề tài chính
a. Trước cách
mạng.
• Sáng tác: 60 truyện ngắn, 1 truyện vừa “Truyện người
hàng xóm”, 1 tiểu thuyết, một vài vở kịch, bài thơ

Sự nghiệp sáng tác văn học
a. Trước cách
mạng.
Đề tài người trí thức tiểu tư sản
• nghèo.
Sáng tác chính: Giăng sáng, Đời thừa, Mua nhà, Cười,
Nước mắt
NỘI DUNG
- Miêu tả sâu sắc tấn bi kịch tinh thần của những người
tri thức nghèo trong xã hội cũ.
- Nói lên khát vọng, hoài bão, giá trị sống, nhân phẩm,
có tâm huyết và tài năng muốn xây dựng một sự
nghiệp tinh thần cao quý, nhưng lại bị gánh nặng cơm
áo và hoàn cảnh xã hội ngột ngạt làm cho “chết mòn”,
phải sống như “một kẻ vô ích, một người thừa”.

Sự nghiệp sáng tác văn học
a. Trước cách
mạng.
Đề tài người trí thức tiểu tư sản
• nghèo.
Sáng tác chính: Giăng sáng, Đời thừa, Mua nhà, Cười,
Nước mắt

Ý NGHĨA

- Tập trung miêu tả và phân tích tình trạng “sống mòn”
hay “chết mòn” của con người
- NC đã phê phán sâu sắc xã hội ngột ngạt, phi nhân
đạo bóp nghẹ sự sống, tàn phá tâm hồn con người
- thể hiện niềm khao khát một lẽ sống lớn, khao khát
một cuộc sống sâu sắc, có ích và thực sự có ý nghĩa.

ĐỜI THỪA – NAM CAO

Một số sáng tác ở
giai đoạn này của
Nam Cao

Sự nghiệp sáng tác văn học

Hãy đoán tên các tác phẩm
văn học dựa trên các nhân
vật do Nam Cao sáng tác?

Sự nghiệp sáng tác văn học

Chí Phèo

Sự nghiệp sáng tác văn học

Lão Hạc

Sự nghiệp sáng tác văn học

Trẻ con không được ăn

Sự nghiệp sáng tác văn học

Một đám cưới

Sự nghiệp sáng tác văn học
a. Trước cách
mạng.
Đề tài người nông dân
• Sáng tác chính: Chí phèo, Lạc Hạc, Trẻ con không
được ăn thịt chó, Một đám cưới, Dì Hảo, Một bữa no,…

NỘI DUNG

Dựng lên một bức tranh chân thực về nông thôn VN
nghèo đói, xơ xác, trên con đường phá sản, bần cùng,
hết sức thê thảm vào những năm 1940 – 1945.

Sự nghiệp sáng tác văn học
a. Trước cách
mạng.
Đề tài người nông dân
• Sáng tác chính: Chí phèo, Lạc Hạc, Trẻ con không
được ăn thịt chó, MộtNHÂN
đám cưới,
Dì Hảo, Một bữa no,…
VẬT
•

những con người thấp cổ bé họng, những số phận bi
thảm. Họ càng hiền lành, càng nhẫn nhục thì càng bị
chà đạp tàn nhẫn, phũ phàng.
• ông đặc biệt đi sâu vào tình cảnh và số phận của
những con người bị đầy đoạ vào cảnh nghèo đói, cùng
đường, bị hắt hủi, lăng nhục một cách tàn nhẫn, bất
công (Chí Phèo, Một bữa no, Lang Rận,…)

Sự nghiệp sáng tác văn học
a. Trước cách
mạng.
Đề tài người nông dân
• Sáng tác chính: Chí phèo, Lạc Hạc, Trẻ con không
được ăn thịt chó, Một đám cưới, Dì Hảo, Một bữa no,…

Ý NGHĨA

• Kết án đanh thép cái xã hội tàn bạo đã đẩy người
nông dân vào cuộc sống nghèo khổ, cùng cực, “sống
không bằng chết”, huỷ diệt nhân tính của những con
người bản chất vốn hiền lành.
• Phát hiện và khẳng định nhân phẩm và phẩm chất
lương thiện của người nông dân, ngay cả khi họ bị xã

Sự nghiệp sáng tác văn học
Tóm lại: Dù viết về người nông dân hay người trí thức, vượt lên
trên ý nghĩa cụ thể của đề tài, sáng tác của NC thường chứa
đựng một nội dung triết học sâu sắc, có khả năng khái quát
những quy luật chung của đời sống như vật chất và ý thức,
hoàn cảnh và con người, môi trường và tính cách,... NC luôn
trăn trở về vấn đề nhân phẩm, về thái độ khinh trọng đối với
con người, luôn day dứt tới mức đau đớn trước tình trạng xã hội
vô nhân đạo đã đầy đoạ con người trong sự nghèo đói, vùi dập
những ước mơ, làm chết mòn đời sống tinh thần và lẽ sống cao
đẹp của họ; đồng thời cũng đau đớn vô hạn trước tình trạng
con người bị xói mòn về nhân phẩm, thậm chí bị hoại cả nhân

Sự nghiệp sáng tác văn học
b. Sau cách mạng
• Cây bút giai đoạn kháng chiến chống Pháp
• (1945-1954)
Sáng tác chính: Nhật kí ở rừng, đôi mắt, tập kí sự
Chuyên biên giới

Đề tài

Nhỏ nhặt, tầm
thường
Triết lí về cuộc
sống
Đề cao con người

Phong
cách nghệ
thuật

Nhân vật

Nghệ
thuật

Khám phá bên
trong
Tìm nội tâm, tinh
thần
Người-người,
hiền-ác.
Tâm lý, nội tâm,…
Giọng: buồn,

Luyện tập
Chọn đúng hoặc sai trong các ý kiến dưới
đây về Con
Namngười
Cao và sự nghiệp văn

học
1. Là người luôn suy tư về:
bản thân, cuộc sống,
đồng loại; từ kinh nghiệm thực tế mà khái quát
thành những triết lí sâu sắc mà đầy tâm huyết.

2. Nam Cao Là cây bút tiêu biểu của văn học giai
đoạn kháng chiến chống Mỹ

3. Nam Cao có biệt tài trong việc phân tích và diễn
tả tâm lí nhân vật, và truyện ngắn của ông thường
mang tính triết lí sâu sắc.

Đ/S

Luyện tập
Chọn đúng hoặc sai trong các ý kiến dưới
đây về Con
Namngười
Cao và sự nghiệp văn

học
4. Là nhà văn có 2 giai đoạn sáng tác, những sáng
tác của ông chủ yếu xoay quanh 2 đề tài: người
nông dân và người trí thức.
5. Ngòi bút của Nam Cao không dừng lại ở cái bề
ngoài, mà luôn hướng tới cái chiều sâu của thế giới
nội
tâm
con
người.
6. Ông chỉ viết thể loại “truyện ngắn”.
7. Theo ông, văn chương là hoạt động sáng tạo, nó
phải phán ánh hiện thực, và chan chứa tinh thần
nhân đạo.

Đ/S

Luyện tập
Câu 1: Khi viết về người nông dân và trí thức tiểu
tư sản nghèo, Nam Cao đặc biệt quan tâm đến:
A.Khẳng định phẩm chất lương thiện, tốt đẹp của họ.
B. Ước mơ vươn tới cuộc sống cao đẹp hơn, có ý nghĩa
hơn ở ho
C. Tình trạng con người bị huỷ hoại về nhân phẩm vì cuộc
sống khốn cùng
D. Cuộc sống đói nghèo, bế tắc, khốn cùng của họ.

Luyện tập
Câu 2: Quan điểm của Nam Cao về vai trò và
trách nhiệm của nhà văn được trình bày rất rõ
trong tác phẩm:
A. Đời thừa, Chí phèo,
B. Đôi mắt, Sống mòn
C. Giăng sáng, Đời thừa
D. Đôi mắt, Chí phèo, Đời thừa

Luyện tập
Câu 3: Trong lĩnh vực truyện ngắn và tiểu
thuyết, Nam Cao được coi là người có sở trường
đặc biệt về điều gì?
A. Sở trường diễn tả, phân tích tâm lí con
người.
B. Sở trường sử dụng thủ pháp nghệ thuật
đối lập.
C. Sở trường xây dựng kết cấu tác phẩm.
D. Sở trường xây dựng hình tượng người kể
chuyện.

HOẠT ĐỘNG Ở NHÀ

• Viết đoạn văn ngắn ( 5 đến 7 dòng)
bày tỏ suy nghĩ về biệt tài miêu tả tâm
lí nhân vật của Nam Cao
• Sưu tầm một số tác phẩm của Nam
Cao trước cách mạng. Viết cảm nhận
về một trong các tác phẩm đó.
Thầy cô cần full bài giảng
Liên hệ zalo: 0816435825