Tuần 6
Tiết 21 - 22

A. Giới thiệu chung

Trình bày hiểu biết
của em về tác giả
tác phẩm?

I. TÁC GIẢ:
- Han Cri-xti-an An-đec-xen (18051875) nhà văn Đan Mạch.
- Ham thích thơ văn từ nhỏ nhưng
được học hành rất ít.
- Nổi tiếng với loại truyện kể cho
trẻ em.
- Truyện của ông nhẹ nhàng, toát
lên lòng thương yêu con người,
nhất là những người nghèo khổ.

II. TÁC PHẨM:
- “Cô bé bán diêm” là một trong
những truyện ngắn xuất sắc
nhất của An-đec-xen.
- Đoạn trích (SGK) thuộc phần
cuối của câu chuyện.
- Nhân vật chính: Cô bé bán
diêm.

B. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHÚ THÍCH:
1. Đọc:
•

Tham khảo phần đầu câu chuyện:

Rét dữ dội, tuyết rơi. Trời đã tối hẳn. Đêm
nay là đêm giao thừa. Giữa trời đông giá rét
em bé đầu trần, đi chân đất, đang dò dẫm
trong đêm tối. Lúc ra khỏi nhà em có đi giày
vải, nhưng giày vải phỏng có tác dụng gì cơ
chứ! Giày ấy của mẹ em để lại, rộng quá,
em đã làm v ăng mất cả hai chiếc khi em
chạy qua đường vào lúc hai chiếc xe ngựa
đang phóng nước đại. Chiếc thứ nhất bị xe
song mã nghiến, rồi dính theo tuyết vào
bánh xe, thế là mất hút. Còn chiếc thứ hai,
một thằng bé lượm được cười sằng sặc,
đem tung lên trời. Nó còn nói to với em
rằng nó sẽ giữ chiếc giày để làm nôi cho
con chó sau này! Thế là em phải đi chân
đất, chân em đỏ ửng lên, rồi tím bầm lại vì
rét.

Chiếc tạp dề cũ kĩ của em đựng đầy
diêm và tay em còn cầm thêm một
bao. Em cố kiếm một nơi có nhiều
người qua lại. Nhưng trời rét quá,
khách qua đường đều rảo bước rất
nhanh, chẳng ai đoái hoài đến lời chào
hàng của em. Suốt ngày em chẳng bán
được gì cả và chẳng ai bố thí cho em
chút đỉnh. Em bé đáng thương bụng
đói rét vẫn lang thang trên đường.
Bông tuyết bám đầy trên mái tóc dài
xoã thành từng búp trên lưng em, em
cũng không để ý . . .”
ĐỌC TIẾP THEO TRONG SGK …

Em hãy tóm tắt nội
dung câu chuyện.

Truyện kể về một em bé mồ côi mẹ
phải đi bán diêm trong đêm giao
thừa rét buốt, không bán được diêm
em chẳng dám về nhà vì sợ bố đánh,
đành ngồi nép vào góc tường, liên
tục quẹt diêm để sưởi ấm. Hết một
bao diêm thì em bé đã chết cóng
trong giấc mơ cùng bà nội lên trời.
Sáng hôm sau – ngày đầu năm, mọi
người qua đường vẫn thản nhiên
nhìn cảnh tượng thương tâm ấy.

2. Tìm hiểu các chú thích: SGK

II. THỂ LOẠI:

Truyện ngắn

Hãy xác định ba phần của văn bản này
nếu lấy việc em bé quẹt những que diêm
làm phần trọng tâm.
Căn cứ vào đâu để có thể chia phần thứ
hai (phần trọng tâm) thành những đoạn
nhỏ hơn?

III. BỐ CỤC:



3 phần
- Phần thứ nhất: Cô bé bán diêm trong
đêm giao thừa.
- Phần thứ hai (trọng tâm): Thực tế và
mộng tưởng.
- Phần thứ ba: Cái chết thương tâm của
em bé bán diêm.
 Phần trọng tâm có thể chia thành 5
đoạn nhỏ căn cứ vào các lần quẹt
diêm. Bốn lần đầu, mỗi lần quẹt một
que diêm. Lần thứ năm quẹt tất cả
những que diêm còn lại trong bao.

IV. PHÂN TÍCH:
 NỘI DUNG:

1. Cô bé bán diêm trong đêm giao thừa.

Theo dõi phần đầu
văn bản em hãy cho
biết gia cảnh của cô
bé có gì đặc biệt ? Gia
cảnh ấy đã đẩy cô bé
đến tình trạng như
thế nào ?


- Mẹ chết, sống với bố, bà nội cũng đã

a) Gia cảnh:

qua đời.
- Nhà nghèo, sống chui rúc trong một
xó tối tăm, trên gác sát mái nhà.
- Bố khó tính, em luôn luôn nghe
những lời mắng nhiếc, chửi rủa.
- Phải đi bán diêm kiếm sống.

C©u hái th¶o luËn
Nhãm 1:

Nhãm 2:

Cô bé cùng
những bao
diêm xuất hiện
trong thời
điểm đặc biệt
nào?
Thời điểm ấy tác động
như thế nào đến con người?

b) Bối cảnh

- Đêm giao thừa: gió rét,
tuyết rơi.
- Đường phố vắng vẻ.



(Truyện được đặt vào bối cảnh đêm giao
thừa, ngoài đường phố rét buốt. Ở các
nước Bắc Âu như Đan Mạch, vào dịp này
thời tiết rất lạnh, nhiệt độ có khi xuống
tới âm vài chục độ, tuyết rơi dày đặc).

Liệt kê những hình
ảnh tương phản
(đối lập, đặt gần nhau,
làm nổi bật lẫn nhau)
được nhà văn sử
dụng trong phần này
nhằm khắc họa nỗi
khổ cực của cô bé.
bé

c) Các hình ảnh đối lập:

c) Các hình ảnh đối lập:

 Cái xó tối tăm em
chui rúc hiện nay.

 Ngôi nhà có dây trường

Trời đông giá rét, tuyết
rơi.

 Cô bé đầu trần, đi chân
đất.

 Ngoài đường lạnh buốt
và tối đen.
 Em bé bụng đói cả
ngày chưa ăn uống gì.

xuân năm xưa khi bà còn
sống.

 Cửa sổ mọi nhà đều
sáng rực ánh đèn.
Trong phố sực nức
mùi ngỗng quay.

Nhà văn sử dụng nhiều
Tác dụng của các
hình ảnh tương phản có
hình ảnh tương
lựa chọn nhằm làm nổi
phản này ?
bật tình cảnh hết sức tội
nghiệp của em bé.

2. Thực tế và mộng tưởng

Thảo luận nhóm
Cô bé đã quẹt diêm mấy lần? Mỗi
lần lại xuất hiện hình ảnh nào? Tại
sao lại xuất hiện hình ảnh đó?
Chứng minh rằng các mộng tưởng
của cô bé qua các lần quẹt diêm
diễn ra theo thứ tự hợp lí?
Trong số các mộng tưởng ấy, điều
nào gắn với thực tế, điều nào thuần
túy chỉ là mộng tưởng?

- Mộng tưởng của em bé qua những
lần quẹt diêm :
+ Lần 1: mơ thấy lò sưởi vì rét.
+ Lần 2 : mơ thấy bàn ăn thịnh soạn vì
đói.
+ Lần 3 : mơ thấy cây thông Nôel,
mong ước được đón giao thừa.
+ Lần 4: mơ thấy bà hiền hậu hiện ra.
+ Lần 5 : mong ước hai bà cháu bay
lên trời.

Các mộng tưởng diễn
ra theo trình tự hợp lí,
phù hợp với hoàn cảnh
em bé lúc đó.Thực tế và
mộng tưởng xen kẽ với
nhau khi diêm cháy là
lúc mộng tưởng hiện ra
trong đầu em bé, khi
diêm tắt là lúc em trở về
với thực tại.

- Con ngỗng quay nhảy ra khỏi đĩa,

hai bà cháu nắm tay
nhau bay lên trời thuần túy chỉ là mộng tưởng.

- Các hình ảnh: lò sưởi, bàn ăn,
cây thông Nôen
sắpgắn
đặtvới
song
thựcsong
tế.

Sự
cảnh
mộng tưởng và cảnh thực
tế có ý nghĩa gì ?
Làm nổi bật hình ảnh một cô bé
bị bỏ rơi, đói rét và cô độc,
luôn khao khát được ấm no,
yên vui, tình yêu thương.

3. Cái chết của cô bé bán diêm trong
con mắt mọi người:
Trong buổi sáng
đầu năm ấy, thái độ
của mọi người khi
thấy cô bé chết rét
trong đêm giao
thừa như thế nào?


- Mọi người vui vẻ ra khỏi

nhà - em bé chết ở xó
tường.
- Mọi người dửng dưng nhìn
bao diêm đã hết và bảo:
“Chắc nó muốn sưởi cho
ấm!”
- Chẳng ai biết những điều kỳ
diệu em đã trông thấy và
cảnh huy hoàng khi hai bà
cháu bay lên.

1. Từ những chi tiết này cho ta thấy điều gì
về thái độ của cả xã hội trước cái chết
của cô bé ?
2. Qua đó nhà văn muốn gửi đến mỗi chúng
ta thông điệp gì?
3. Nếu cần Ph¸t
bình về
cái häc
chếttËp
của cô bé bán
phiÕu
diêm từ hình ảnh em bé chết đói chết rét
là một em bé có đôi má hồng và đôi môi
đang mỉm cười thì em sẽ nói điều gì?
4. Em có muốn có một kết cục khác không?
Vì sao?



- Cả xã hội đều vô tình lạnh
lùng trước cái chết của em
bé nghèo mồ côi.
- Tác giả muốn gửi đến một
thông điệp giàu tính nhân
đạo: Hãy yêu thương trẻ
thơ, hãy để trẻ thơ được
sống hạnh phúc.



gì đặc sắc trong
 NGHỆ Có
THUẬT:

nghệ
thuật
kể tố
chuyện
• Đan xen
giữa
yếu
thật và
huyền của
ảo. An – đec – xen
mà chúng ta cần học
• Kết hợp tự sự, miêu tả và biểu
tập?
cảm.
• Kết cấu truyện theo lối tương
phản.

C. TỔNG KẾT

Ghi nhớ SGK/ 68
Bằng nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn,
đan xen giữa hiện thực và mộng
tưởng, với các tình tiết diễn biến hợp
lí, tác phẩm Cô bé bán diêm của Anđéc-xen truyền cho chúng ta lòng
thương cảm sâu sắc đối với một em
bé bất hạnh.

IV. Luyện tập
• Kết thúc truyện, tác giả viết: “ Mọi
người bảo nhau : “ Chắc nó muốn
sưởi cho ấm!”, nhưng chẳng ai biết
những cái kì diệu em đã trông
thấy…”. Em hãy kể lại những điều kì
diệu mà em bé đã trông thấy trong
đêm giao thừa và giải thích vì sao tác
giả lại gọi đó là những cái kì diệu?

Trong văn bản này
hình ảnh, chi tiết nào
làm em cảm động
nhất, vì sao ?

Chúc các con yêu
học tốt!