MÔN VẬT LÝ 9

Câu hỏi:
Nêu cấu tạo của nam châm điện (6đ)? Nếu cố định số
vòng dây của nam châm điện mà muốn thay đổi từ
trường của nam châm ta làm thế nào? (4đ)

Đáp án:
Nam châm điện có cấu tạo gồm một ống dây dẫn
trong có lõi sắt non. Nếu cố định số vòng dây của nam
châm điện mà muốn thay đổi từ trường của nam
châm điện thì ta thay đổi cường độ dòng điện chạy
qua các vòng dây.

Trước giờ ta đã biết muốn có dòng điện ta
phải dùng nguồn điện như pin, ắc-quy. Ở các
tiết trước, ta cũng đã biết dòng điện sinh ra từ
trường. Vậy không dùng nguồn điện mà dùng
từ trường ta có thể tạo ra dòng điện được
không?

TIẾT 3 -BÀI 31

HIỆN TƯỢNG
CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

I/ Cấu tạo và hoạt động của đinamô ở xe đạp:

Núm
Nam châm
Sắt non

Trục quay
NS NSN

Cuộn dây
Bóng đèn

Bộ phận chính của đinamô ở xe đạp là gì?
Nam châm và cuộn dây.

Đinamô hoạt động như thế nào?
Núm

Nam
châm

S N

Khi quay núm của đinamô
Bóng đèn thì nam châm quay theo và
đèn sáng

Liệu có phải nhờ nam
châm tạo ra dòng điện
không?

II/ Dùng nam châm để tạo ra dòng điện:
1/ Dùng nam châm vĩnh cửu:
a/ Thí nghiệm:
C1

Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín trong các trường hợp:
+ Di chuyển nam châm lại gần cuộn dây.
+ Di chuyển nam châm ra xa cuộn dây

N

S

N

S

Di chuyển nam châm lại gần cuộn dây

N

S

Đặt nam châm đứng yên trước cuộn dây

S

Đặt nam châm nằm yên Trong cuộn dây

N

S

Nam châm di chuyển ra xa cuộn dây

Kết quả thí nghiệm cho thấy, nếu để nam châm đứng yên và cho
cuộn dây chuyển động lại gần hoặc ra xa nam châm thì trong cuộn
dây xuất hiện dòng điện

S

N

C2:

* Nhận xét 1 :
Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín khi ta đưa một cực của
nam châm lại gần hoặc ra xa cuộn dây đó hoặc ngược lại

Thí nghiệm 2
Nhận xét 2:
C3 Dòng điện xuất hiện ở cuộn dây dẫn kín trong thời gian dòng điện
của nam châm điện biến thiên
Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây mắc đèn LED khi đóng (hoặc
ngắt) mạch điện của nam châm điện

K

* Dòng

điện được tạo ra nhờ nam
châm gọi là dòng điện cảm ứng.
Hiện tượng xuất hiện dòng điện cảm
ứng gọi là hiện tượng cảm ứng điện
từ

IV/ Vận Dụng:
C4 Nếu cho nam châm quay quanh một trục
thẳng đứng (hình 31.4) thì có hiện tượng gì xảy
ra trong cuộn dây?

S

N

TL:Trong cuộn dây có dòng điện cảm ứng
xuất hiện.

C5: Liệu có phải nhờ nam châm mà
tạo ra được dòng điện hay không?
Đúng là nhờ nam châm ta có thể tạo ra dòng
điện.

CỦNG CỐ
Câu 1: Có những cách nào có thể dùng
nam châm để tạo ra dòng điện?
Trả lời: Cho nam châm di chuyển lại gần
hay ra xa cuộn dây và ngược lại.
- Trong khi đóng hoặc ngắt mạch điện của
nam châm điện.
- Ngoài ra có thể cho nam châm điện
chuyển động, cho nam châm quay trước
cuộn dây.

Câu 2: Dòng điện xuất hiện trong cuộn
dây dẫn kín đó gọi là gì?
TL: Dòng điện cảm ứng.

Câu 3: Cách làm nào dưới đây có thể tạo ra dòng
điện cảm ứng?
A. Nối hai cực của pin vào hai đầu cuộn dây dẫn.
B. Nối hai cực của nam châm với hai đầu cuộn dây
dẫn.
C. Đưa một cực của ắcquy từ ngoài vào trong một
cuộn dây dẫn kín.
D. Đưa một cực của nam châm từ ngoài vào trong
kín.
một cuộn dây dẫn kín

Câu 4: Làm cách nào để tạo ra được dòng
điện cảm ứng trong đinamô xe đạp?
A. Nối hai đầu đinamô với hai cực của
một ắcqui.
B. Cho bánh xe đạp cọ xát mạnh vào núm
đinamô.
C. Làm cho nam châm trong đinamô
quay trước cuộn dây.
D. Cho xe đạp chạy nhanh trên đường.

Các ứng dụng của hiện tượng cảm ứng điện từ:

+ Chế tạo các máy phát điện
+ Chế tạo các máy
biến áp
+ Chế tạo các động
cơ điện

Các ứng dụng của hiện tượng cảm ứng điện từ:

+ Các dụng cụ phát tín hiệu dùng từ trường:
micrô, loa, còi điện

CÓ THỂ EM CHƯA BiẾT
Hiện tượng cảm ứng điện từ do
nhà bác học người Anh
M.Pha.ra-đây(Michael Faraday,
1791-1867) phát minh ra năm
1831. Đó được xem như một
phát minh vĩ đại về Vật Lý của
thế kỷ XIX, mở đường cho việc
chế tạo máy phát điện và nhiều
máy quan trọng khác có ứng
dụng rộng rãi trong đời sống và
sản xuất.

DẶN DÒ
- Học bài và xem trước bài “Điều kiện
xuất hiện dòng điện cảm ứng”
- Làm các bài tập 31.3, 31.5, 31.6, 31.8