TIẾT 97 VĂN BẢN

Ngô gia văn phái

1/ Tác giả: (sgk/70)
Là một nhóm tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì ở làng tả Thanh Oai ,
nay thuộc HN. Trong đó hai tác giả chính là Ngô Thì Du và Ngô
Thì Chí đều làm quan dưới triều Nguyễn.
2/ Tác phẩm:
+ Viết bằng chữ Hán
+ Là cuốn tiểu thuyết lịch sử chương hồi. Văn bản sgk trích hồi 14.
+ Phương thức biểu đạt:
Tự sự kết hợp miêu tả, nghị luận.
* Đại ý:
Miêu tả chiến thắng lẫy lừng của vua Quang Trung và sự thất bại
thảm hại của quân tướng nhà Thanh cùng số phận của bọn vua
quan phản nước hại dân.

Tóm tắt hồi thứ 14
Nghe tin quân Thanh kéo vào Thăng Long, Nguyễn Huệ,
đang ở Phú Xuân, liền lên ngôi hoàng đế, lấy hiệu là Quang
Trung, tiến quân ra Bắc Hà. Đến Nghệ An, vua cho tuyển
mộ lính, ra lời phủ dụ họ. Đến Tam Điệp, 30 Tết, vua cho
quân sĩ ăn Tết trước. Đêm mùng 3 tháng giêng đánh thắng
Hà Hồi. Mồng 5 đánh Ngọc Hồi, quân Thanh đại bại.Trưa
đó Quang Trung tiến binh vào Thăng Long. Tôn Sĩ Nghị
trốn chạy, quân giặc tranh nhau qua cầu, cầu gãy, xác giặc
làm nghẽn cả khúc sông. Vua tôi nhà Lê trốn chạy theo giặc
sang Trung Quốc.

* Bố cục : 3 phần
- Phần 1:
Từ đầu ….“Năm Mậu Thân 1788”
→Nhận tin cấp báo, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế,
cầm quân ra Bắc.
- Phần 2:
“Vua Quang Trung....kéo vào thành”:
→Cuộc hành quân thần tốc và những chiến thắng vẻ
vang
- Phần 3 :
Phần còn lại
→Thảm bại của bè lũ bán nước, cướp nước.

1. Hình tượng người anh hùng Nguyễn Huệ:

Khi Bắc Bình Vương đư­ợc tin cấp
báo quân Thanh đã đến Thăng
Long, Ông đã có phản ứng như
thế nào ?

Nghe tin: Giận lắm, họp tướng
sĩ, định thân chinh cầm quân
đi ngay.

Khi mọi người đến họp đã
khuyên Ông điều gì ? Ông đã
hành động như thế nào ?

Nghe lời tướng sĩ lên ngôi
Hoàng đế, sau đó hạ lệnh xuất
quân (25/12/1788 )

Khi nghe mọi người đến họp
khuyên Quang Trung đã có nghe
lời tướng sĩ, lên ngôi Hoàng đế...
Việc làm đó chứng tỏ Ông là con
người như thế nào ?

Thấu hiểu lẽ phải, có ý chí
quyết tâm đánh đuổi quân
xâm lược

* Ngày 29 tháng 12 đến Nghệ An:
Cho mời Nguyễn
Thiếp đến hỏi ý kiến.
Ngày 29 tháng 12
Quang Trung đến
Nghệ An.Ông đã có
những việc làm gì ?

Kén lính ở Nghệ An
và mở cuộc duyệt
binh lớn.
Sắp xếp đội ngũ và
truyền cho quân sĩ
ngồi nghe lệnh và dụ
họ.

Chỉ trong vòng ngày 29
Quang Trung làm đư­
ợc bao nhiêu là việc
lớn. Những việc làm đó
cho thấy Ông là một
người luôn hành động
như thế nào ?

Hành động mạnh
mẽ, quyết đoán,
xông xáo, nhanh
gọn có chủ đích
và rất quả quyết.

Tiết 17,18,19: Văn bản

HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI THỨ 14)
(Ngô gia văn phái)

II. Đọc- hiểu văn bản :
1. Hình ảnh người anh hùng Nguyễn Huệ :
a. Hành động mạnh mẽ, quyết đoán, xông xáo, nhanh gọn có chủ
đích và rất quả quyết :
- Tế cáo trời đất, lên ngôi hoàng đế.
- Xuất binh ra Bắc.
- Tuyển mộ quân lính.
- Mở cuộc duyệt binh ở Nghệ An.
- Phủ dụ tướng sĩ.
- Định kế hoạch hành quân đánh giặc.
- Vạch ra kế hoạch đối phó với nhà Thanh sau chiến thắng.
b. Trí tuệ sáng suốt, nhạy bén.

Lời chỉ dụ của Quang Trung_Nguyễn Huệ
Khẳng định chủ
quyền đất nước.
Quan sát lời
chỉ dụ của
vua Quang
Trung với
quân sĩ em
thấy nội
dung lời chỉ
dụ nêu lên
những gì ?

Nêu lên dã tâm của
giặc phương Bắc.
Tự hào về công lao
đánh giặc ngoại xâm
của cha ông.
Tin tưởng vào chính
nghĩa của cuộc hành
binh diệt Thanh và
kêu gọi quân sĩ đánh
giặc.
Ra kỷ luật đối với
quân sĩ.

Từ lời dụ quân sĩ
trên em thấy tài
năng nào của
Nguyễn Huệ được
bộc lộ ?

Tài khích lệ quân sĩ.
Trí tuệ sáng suốt và
nhạy bén.

Tiết 17,18,19: Văn bản

HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI THỨ 14)
(Ngô gia văn phái)

* Ngày 30 tháng 12 năm 1788
Sau khi
mở cuộc
duyệt
binh vào
ngày 29 ở
Nghệ An.
Ngày hôm
sau ( 30
Tết )
Quang
Trung đã
có quyết
định gì ?

Xử trí hai tướng Sở và Lân
Tại Tam Điệp,
Quang Trung
đã có những
việc làm nào?

Hoạch định kế sách đánh giặc
và tính kế hoạch ngoại giao sau
chiến tranh.
Mở tiệc khao quân.

Hạ lệnh xuất
quân đến
Tam Điệp.

Tối 30 Tết thì lên đường tiến
quân ra Thăng Long.

1. Hình ảnh người anh hùng Nguyễn Huệ :
Tại Tam Điệp, Quang Trung đã xử
trí 2 tướng Sở và Lân như thế nào ?
Từ cách xử trí ấy nói với em về một
con người có phẩm chất như thế nào
?
Việc Quang Trung nói với tướng sĩ về kế
hoạch ngoại giao với nhà Thanh sau
chiến tranh cho thấy đây là một vị vua
có tấm nhìn và tư tưởng như thế nào ?

Hành động mở tiệc khao quân, cho quân
ăn Tết trước và tối 30 Tết lập tức lên
đường cùng lời hứa hẹn đón năm mới ở
Thăng Long vào ngày mùng 7 Tết cho
thấy năng lực đặc biệt nào ở vị vua này ?

Nhạy bén, sáng suốt, độ lượng
và công minh trong việc xét
đoán bề tôi.

Tầm nhìn xa trông rộng, một
nhà chính trị có tư tưởng hòa
bình.
Năng lực tiên đoán chính xác
của một nhà quân sự có tài.

Tiết 17,18,19: Văn bản

HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI THỨ 14)
(Ngô gia văn phái)

II.Tìm hiểu văn bản :

1.Hình ảnh người anh hùng Nguyễn Huệ :
a. Hành động mạnh mẽ, quyết đoán, xông xáo, nhanh gọn có
chủ đích và rất quả quyết :
b. Trí tuệ sáng suốt, nhạy bén:
- Trong việc phân tích tình hình thời cuộc.
- Sáng suốt trong việc xét đoán và dùng người.
c. Ý chí quyết thắng và tầm nhìn xa trông rộng:
- “Chẳng qua mươi ngày có thể đuổi được người Thanh”
- Tính sẵn kế hoạch ngoại giao sau chiến thắng.
d. Tài dụng binh như thần:
Vừa hành quân vừa đánh giặc mà vua Quang Trung định kế
hoạch trong vòng 7 ngày, thực hiện kế hoạch sớm hơn 2 ngày.
e. Hình ảnh vua Quang Trung lẫm liệt trong chiến trận:

Tiết 17,18,19: Văn bản

HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI THỨ 14)
(Ngô gia văn phái)

1. Hình ảnh anh hùng Nguyễn Huệ :
e. Hình ảnh vua Quang Trung lẫm
liệt trong chiến trận:
- Đêm mồng 3 tháng giêng Kỷ
Dậu (1789) đánh đồn Hà Hồi.
- Mồng 5 tháng giêng đánh đồn
Ngọc Hồi.
-Trưa mồng 5:vua Quang Trung
vào thành Thăng Long.
→ Dưới sự lãnh đạo tài tình của
vua Quang Trung quân ta đã
đánh những trận thật hào hùng
làm kẻ thù phải khiếp sợ.
Nguyễn Huệ là người trí dũng
văn võ song toàn

Tiết 17,18,19: Văn bản

HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI THỨ 14)
(Ngô gia văn phái)

1. Hình ảnh anh hùng Nguyễn Huệ :
e. Hình ảnh vua Quang Trung lẫm liệt trong chiến trận:
Qua phần 1 hình ảnh vua
Quang Trung được tái hiện
lên bằng biện pháp nghệ
thuật nào ?

Kể bằng hành động, sự
việc, lời nói cụ thể.

Các biện pháp nghệ thuật
ấy nói với em về một vị vua
như thế nào ?

Là một vị vua yêu nước,
sáng suốt, có tài cầm
quân.

Nguyễn Huệ là người trí dũng văn võ
song toàn

Tiết 17,18,19: Văn bản

HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI THỨ 14)
(Ngô gia văn phái)

* Kỳ tài trong việc dùng binh
- 25 tháng chạp xuất quân ở Phú Xuân
(Huế).

- 29 tháng chạp ra đến Nghệ An: duyệt
binh, phủ dụ quân lính.
- 30 tháng chạp đã ra đến Tam Điệp
cách Huế 500 km.
- Tối 30 tháng chạp lập tức lên đường
ra Thăng Long
- Mồng 3 tháng giêng tới làng Hà Hồi,
hạ đồn Hà Hồi.
- Chiều mùng 5 tháng giêng năm Kỉ
Dậu, đoàn quân đã tiến vào kinh thành
Thăng Long (vượt chỉ tiêu 2 ngày).
- Hành quân xa nhưng quân đội vẫn
chỉnh tề.

GIẢI Ô CHỮ
1
quan
2 kydau
3 haho i
4 ngoc
5 dongda
6
ton s
7 r om
8 dodoctuye t
9 tay s on
10 s a m n g h i d

thanh
ho i
yngh i

ong

. Nghĩa
quân
nào
đãchín
thắng
lợi
Mờ• sáng
mồng
51788,
tết Ngọc
n
ăhai
mHồi,
Kỷ
Dậu(1789),
quân
ta
cùng
một
lúc
6.Đây
là
tên
tướng
giặc
đã
chỉ
huy
quân
Thanh
sang
xâm
Cuối
năm
mươi
vạn
quân
nào
kéo
vào
Trong
trận
quân
tagiành
ghép
các
mảnh
ván
và
QUANG
TRUNG
N
ă
m
1789
theo
âm
lịch
được
gọi
là
n
ă
m
gì?
Tên
tướng
giặc
đã
thắt
cổ
tự
tử
ở
đồn
Đống
Đa?
Tên
một
đô
đốc
chỉ
huy
quân
ta
vượt
biển
tiến
vào
Hải
Dương?
Đêm mồng đánh
ba
tếtcái
năm
Kỷ
quân
ta
tấn
công đồn nào?
lấy
gì
quấn
ởng
bên
ngoài
để
làm
láđịch?
chắn?
lược
nước
ta
năm
1788.
trong
trận
đại
phá
quân
Thanh?
vào
nh
ữDậu(1789),
đồn
nào
của
nước
ta?

THẢO LUẬN NHÓM (5 PHÚT)

1/ Chỉ ra những mưu kế nào đã giúp quân Tây Sơn đánh
thắng giặc?

- Bắt gọn quân do thám.
- Đánh nghi binh.

- Dùng đội quân cảm tử khiêng ván
- Lùa voi dày đạp.
2/ Vì sao nghĩa quân Tây Sơn đã đánh thắng quânThanh?
- Tinh thần chiến đấu dũng cảm của nghĩa quân Tây Sơn
- Cuộc chiến đấu chính nghĩa được sự ủng hộ của nhân dân.
- Tài chỉ huy của vua Quang Trung với chiến thuật  tài tình,
nắm vững thời cơ, phản công quyết liệt, hành quân thần tốc,
tiến quân mãnh liệt .

Tiết 17,18,19: Văn bản

HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI THỨ 14)
(Ngô gia văn phái)

2. Sự thảm hại của quân tướng nhà
Thanh:

Kéo quân sang An Nam là nhằm lợi ích riêng, lại
không muốnNhận
tốn nhiều
máu.vềNgoài
xét xương
của em
tên ra hắn còn
kiêu căng, tự
mãn, giặc
chủ quan
địch.
tướng
Tônkhinh
Sĩ Nghị?
Tiến vào thành
LongThăng
quân Thanh
KhiThăng
tiến vào
Longkhông gặp
bất kì một trở ngại nào, khiến chúng chủ quan kiêu
quân Thanh có gặp bất kì trở
căng cho là vô sự không đề phòng gì .

ngại nào không?Chúng có
thái độ ntn?

- Bị đánh bấtChúng
ngờ, không
kịp trở
đối phó
ntntay,
khisợ
bị hãi, xin
hàng hoặc bỏ
chạyTây
tán Sơn
loạn. đánh bất ngờ?
quân
→ Đó là đội quân
ô hợpxét
tướng
quân hèn
Em nhận
ntnbấtvềtài,quân
nhát

xâm lược nhà Thanh?

Tiết 17,18,19: Văn bản

HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI THỨ 14)
(Ngô gia văn phái)

2. Sự thảm hại của quân tướng nhà Thanh:
- Tôn Sĩ Nghị: tên tướng bất tài, kiêu
căng, tự mãn, chủ quan khinh địch.
- Khi quân Tây Sơn đánh đến nơi... “sợ
mất mật, ngựa không kịp đóng yên
cương, người không kịp mặc áo
giáp...nhằm hướng bắc mà chạy”
- Sầm Nghi Đống tự thắt cổ chết.
- Quân sĩ nghe tin hoảng hồn, tan tác bỏ
chạỵ...

 Hình ảnh bọn giặc xâm
lược kiêu căng, tự mãn, chủ
quan, khinh địch và sự thảm
bại của quân tướng Tôn Sĩ
Nghị khi tháo chạy về nước.

Quân Thanh vượt sông Hồng hoảng
sợ bỏ chạy về nước

Tiết 17,18,19: Văn bản

HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI THỨ 14)
(Ngô gia văn phái)

3 . Số phận của bọn vua tôi phản nước hại dân:

- Vua Lê vội vã đưa Thái hậu
ra ngoài chạy trốn theo.
- Cướp thuyền đánh cá của dân đêm
ngày đi gấp, luôn mấy ngày
không ăn, nhờ viên thổ hào cho
ăn, ở.
- Đến cửa ải : nhìn nhau than
thở, oán giận, chảy nước mắt
Tình cảnh đớn hèn, nhục nhã,
khốn đốn,
bi thảm, số phận gắn chặt với bọn
xâm lược.

Tên vua “cõng rắn cắn gà nhà”
Số phận thảm hại của vua
EmLê
hiểu
gì về
vua Lê
tôi
Chiêu
Thống
được
Chiêu
Thống?
miêu
tả như
thế nào?

THẢO LUẬN NHÓM (3 PHÚT)
Ngòi bút tác giả miêu tả hai cuộc tháo chạy của quân tướng
nhà Thanh và vua tôi Lê Chiêu Thống có gì khác biệt?
Em hãy giải thích?
Cuộc tháo chạy của quân Thanh:
- Nhịp điệu nhanh, mạnh, hối hả.
- Ngòi bút miêu tả khách quan, hàm chứa sự hả hê,sung sướng
của người thắng trận trước sự thảm bại của bè lũ cướp nước.
Cuộc tháo chạy của vua Lê
- Nhịp điệu chậm hơn, tác giả dừng lại miêu tả tỉ mỉ những giọt
nước mắt thương cảm của người thổ hào, nước mắt tủi hổ của
vua Lê, cuộc tiếp đãi thịnh tình của kẻ bề tôi.
- Âm hưởng có phần ngậm ngùi, chua xót.

THẢO LUẬN NHÓM (2 PHÚT)

Tại sao hai tác giả là quan lại nhà Lê, Nguyễn mà
lại viết về Nguyễn Huệ một cách sinh động, lẫm
liệt như vậy?
- Các tác giả tôn trọng sự thật lịch sử.
- Họ có ý thức tự hào dân tộc.
- Tính cách của các nhà viết sử thời phong kiến.
=> Đó là điểm tiến bộ của các tác giả Ngô gia
văn phái.

LỄ HỘI ĐỐNG ĐA

Tiết 46
Văn bản:

BÀI THƠ
VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH

-Phạm Tiến Duật1- Nghệ thuật:
I. Tìm hiểu chung
-Trình
tự kể diễn biến các sự kiện lịch sử.
II. Đọc hiểu văn bản
- Nhân
vật lịch sử với ngôn ngữ kể, tả chân thực, sinh động.
1. Đọc - Tìm hiểu chú thích
- Giọng
điệuđềtrần
2. Nhan
bài thuật
thơ thích hợp với việc thể hiện thái độ của
3. Phân tích
tác giả.
3.1. Hình ảnh những chiếc xe
không văn
kính bản:
2- Ý nghĩa
Hiện thực khốc liệt thời
tranh:
bom
đạnsử
kẻ thù,
Ghi lạichiến
hiện
thực
lịch
hào hùng của dân tộc và hình
những con đường ra trận để
người lại
anh
Nguyễn
Huệ qua chiến công thần tốc đại
dấuhùng
tích trên
những chiếc
xe khôngvà
kính.
quân Thanh
số phận bi đát của vua Lê Chiêu Thống.

ảnh
phá

Oai phong
lẫm liệt

Tiết 46
1- Bài vừa học:
Văn bản:

- Đọc rõ, to văn bản.

BÀI THƠ
VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
-Phạm Tiến Duật-

-Tóm tắtI.ngắn
bản..
Tìmgọn
hiểuvăn
chung
- Nắm được
II. Đọc
hiểu văn
bản
nội dung,
nghệ
thuật văn bản.

1. Đọc
Tìmtác
hiểu
chú“Hoàng
thích Lê Nhất Thống Chí”.
- Các tổ sân
khấu- hoá
phẩm
2. Nhan đề bài thơ
3. Phân tích

- Nêu cảm nhận về người anh hùng Quang Trung-Nguyễn Huệ.
3.1. Hình ảnh những chiếc xe
2- Bài sắp không
học: CHỦ
kínhĐỀ TRUYỆN KIỀU CỦA NGUYỄN DU / SGK/7780.
Hiện
thực khốc
thời
(SOẠN
BÀI:liệt
TRUYỆN
KIỀU CỦA NGUYỄN DU)
chiến tranh: bom đạn kẻ thù,
- Tìm hiểunhững
về cuộc
đờiđường
sự nghiệp
củađểNguyễn Du.
con
ra trận
tích trên những chiếc
- Đọc-tóm lại
tắtdấu
tác phẩm..
xe không kính.
- Trả lời câu hỏi phần đọc-hiểu/sgk/80.

IV. LUYỆN TẬP:
Viết đọan văn ngắn miêu tả lại chiến công thàn
tốc đại phá quân Thanh của vua Quang Trung từ
tối 30 tết đến ngày mồng 5 tháng giêng năm Kỉ
Dậu (1789)