TIẾT 40

ĐÀN GHI TA CỦA LOR-CA
THANH THẢO

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. TÁC GIẢ
 THANH THẢO

- Sinh năm 1946
- Tên khai sinh: Hồ thành Công.
- Quê: Mộ Đức - Quảng Ngãi

* Đặc điểm thơ:
+ Ngòi bút giàu tính hướng nội, là
tiếng nói của người trí thức nhiều
suy tư, trăn trở về cuộc sống của
nhân dân, đất nước và thời đại.

THANH THẢO

+Thơ đào sâu cái tôi nội cảm, cách biểu đạt mới : ( câu
thơ tự do, nhịp bất thường, thi ảnh, ngôn từ mới mẻ…)
+Là nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ.

NGHỆ SĨ LOR-CA
(1898 – 1936)
* TƯ TƯỞNG:
- Cổ vũ nhân dân đấu tranh
và đòi quyền sống chính
đáng trước sự cai trị của chế
độ độc tài, phản động.
- Cách tân trong nghệ thuật

(Nghệ sĩ Lor-Ca)

Nghệ sĩ lớn của văn học Việt Nam hiện đại, là
ngọn cờ tập hợp các nhà văn hoá Tây Ban Nha và
thế giới chiến đấu chống chủ nghĩa phát xít, bảo
vệ văn hoá dân tộc và văn minh nhân loại.

Nhà cách tân nghệ
thuật Tây Ban Nha.
Hiện tượng xuất
chúng
có sức ảnh hưởng to
lớn tới nghệ thuật
và chính trị của Tây
Ban Nha lúc bấy giờ
Là một sự đột phá
cho văn minh nhân
loại.

2. VĂN BẢN

Nêu xuất xứ bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca ?
Rút trong tập:
“Khối vuông ru- bích” (1985)
- Thể thơ: tự do
- Tiêu biểu cho kiểu tư duy
thơ siêu thực :
 Giàu suy tư mãnh liệt,

phóng túng trong xúc cảm,
nhuốm màu sắc siêu thực,
tượng trưng.

KHỐI VUÔNG RU-BÍCH

3.BỐ CỤC

Văn
Nêubản
khái
cóquát
thể chia
nội
dung
làm mấy
từngphần?
phần?

Chia làm 3 phần:

Phần 1: 6 dòng thơ đầu
“ những tiếng đàn bọt nước
Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li- la-li-la li- la
đi lang thang về miền đơn độc
với vầng trăng chếnh choáng
trên yên ngựa mỏi mòn”

 Hình ảnh Lor-ca, con người tự do, nghệ sĩ
cách tân trong khung cảnh chính trị và nghệ
thuật Tây Ban Nha.

Phần 2: 12 dòng tiếp theo

Tây Ban Nha
hát nghêu ngao
 Lor-ca
bị
hạ
sát
và
nỗi
xót
xa
về
bỗng kinh hoàng
sự dang
dởbêcủa
áo choàng
bết đỏkhát vọng cách tân .
Lor-ca bị điệu về bãi bắn
chàng đi như người mộng du
tiếng ghi ta nâu
bầu trời cô gái ấy
tiếng ghi ta lá xanh biết mấy
tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan
tiếng ghi ta ròng ròng
máu chảy

Phần 3: 13 dòng thơ còn lại
không ai chôn cất tiếng đàn
tiếng đàn như cỏ mọc hoang
giọt nước mắt vầng trăng
 Niềm
xót
thương
long lanh
trong
đáy giếngLor-ca,

nỗi xót
tiếc những cách tân nghệ thuật của
đường chỉ tay đã đứt
Lor-ca
dòngkhông
sông rộngai
vô tiếp
cùng tục, những suy
bơigiải
sang ngang
tư vềLor-ca
cuộc
thoát
và
cách
giã
từ
trên chiếc ghi ta màu bạc
chàng ném của
lá bùa Lor-ca.
cô gái Di-gan
vào xoáy nước
chàng ném trái tim mình
vào lặng yên bất chợt
li- la li- la li- la …

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Lời đề từ:
“ khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”.
-Khẳng định tài năng nghệ thuật của Lor-ca. Sự
gắn bó máu thịt suốt đời giữa Lor- ca với âm nhạc
- Tình yêu tha thiết của người nghệ sĩ Lor- Ca
trình
với quêHãy
hương
xứ sở.bày ý kiến của

về ýthuật
nghĩa
đề từ?
- Tư mình
tưởng nghệ
của lời
Lor-ca:
Dũng cảm
vượt qua cái cũ để làm nên cái mới.

2. Hình tượng nghệ sĩ Lor-ca

- tiếng đàn bọt nước
Những
hình
ảnh
nào
gợi
Hình
ảnh
ấy
gợi
cho
em
- áo choàng đỏ gắt liên
đến Lor-ca
và
đất
nước
Tây
tưởng
gì?
- yên ngựa mỏi mòn
Ban
Nha,
quê
hương
ông?
-vầng trăng chếnh choáng…

*Âm thanh:
“Tiếng đàn bọt nước”:
Tiếng đàn bọt nước

(Đàn ghi ta)

Nhạc cụ truyền thống, thể hiện sự tinh tế
mong manh của tiếng đàn mới mẻ, ước vọng
đổi mới nền âm nhạc Tây Ban Nha của nghệ
sĩ thiên tài Lor-ca.

*Màu sắc: “Áo choàng đỏ gắt”:
 Gợi phong tục đấu bò tót trong những đấu
trường đẫm máu với những đấu sĩ anh hùng.
 Gợi không gian

văn hoá Tây Ban
Nha, nơi nuôi
dưỡng tâm hồn và
làm nổi bật Lor-ca
trên nền văn hoá
đó.
Đấu sĩ đấu bò tót

*Trạng thái:

Yên ngựa mỏi mòn

- Yên ngựa mỏi mòn,
- Vầng trăng chuếnh
choáng…
 Gợi hình ảnh Lor-ca,
người nghệ sĩ, chiến sĩ tự
do, cô đơn trong cuộc
Vầng trăng chuếnh choáng…
chiến chống lại chế độ
độc tài.
Khát vọng thoát khỏi
nền nghệ thuật già nua
đương thời.

*Tiểu kết:

- Sự đồng cảm giữa Thanh Thảo với Lor-ca
Em khí
có nhận
vềBan Nha
-Tạo dựng không
chínhxét
trị gì
Tây
cách xít
thểđộc
hiệntài.
của Thanh
dưới chế độ Phát
Thảo qua 6 dòng thơ
(Khát vọng dân chủ >đầu?
< nền chính trị độc tài)
- Dùng hình ảnh, âm thanh làm nổi bật hình
tượng Lor-ca nghệ sĩ cách tân mong manh đơn
độc.

3. Cái chết oan khuất của Lor-ca

Tác giả tái hiện cái chết bằng
Giây
phút
bi
phẫn
nhất
hình ảnh
thực,
vừaảnh
tượng
Tác vừa
giả tả
dùng
hình
trong
cuộc
đời
Lor-ca
trưng, đậm
Tây Ban
nào chất
để miêu
tả? Nha
được miêu tả như thế nào?

Hình ảnh tả thực:
hát nghêu ngao

Yêu đời, vô tư, tự do

><

áo choàng bê bết đỏ

Hiện thực thảm khốc
Lor-ca bị hành hình

chàng đi như người
mộng du







Cái chết hiên ngang
và bình thản

Tinh thần tự do, tình yêu của nghệ sĩ
trước sự tàn bạo dã man của bọn phát xít.

Hình ảnh tượng trưng diễn tả nỗi lòng:
nâu
Tiếng ghi ta

xanh

Trầm tĩnh suy nghĩ
Thiết tha hy vọng

tròn bọt nước
Bàng hoàng, tức tưởi
vỡ tan
ròng ròng Đau đớn nghẹn
ngào
máu chảy
Tiếng đàn mang tâm tư và gánh
chịu nỗi đau của người tạo ra nó.

*Tiểu kết:
Đoạn thơ khắc hoạ ấn tượng về cái chết đầy
bi phẫn của người nghệ sĩ chân chính trong
môi trường bạo lực thống trị.
Lor-ca đã mất nhưng tiếng đàn và linh hồn
của người nghệ sĩ vẫn sống .
Tiếng đàn: nỗi đau và tình yêu, cái
chết và sự bất tử hoà quyện vào nhau.

4. Nỗi xót thương và niềm suy tư về cuộc
giải thoát và cách giã từ của Lor-ca.
Với hai câu :
Từ câu
đề từ:
“ Không
ai chôn
cất tiếng đàn
Tiếng
đàntôi
như
cỏ hãy
mọc chôn
hoang”
“ Khi
chết

đãtôi
thểvới
hiệncây
tâm trạng
đàn”của tác giả
như thế nào về hình tượng Lor-ca?

Câu đề từ: “Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”
Thông điệp của Lor-ca với hậu thế trong sáng tạo
nghệ thuật cần phải biết chôn nghệ thuật của ông,
vượt qua ông để đi tới cái hiện đại.
Hai câu thơ: “Không ai chôn cất tiếng đàn
tiếng đàn như có mọc hoang”
Không ai dũng cảm vượt qua cái cũ, thần tượng cũ
để làm nên cái mới vì thế cái cũ, nghệ thuật cũ thành
thứ “cỏ mọc hoang”. Tiếng đàn, sản phẩm sáng tạo
của người nghệ sĩ mãi mãi trường tồn với sức sống của
loài “Cỏ mọc hoang”.
Nỗi xót đau trước cái chết của Lor-ca và trước sự
dang dở của khát vọng cách tân nghệ thuật.
Nỗi buồn của chính tác giả khi không ai thực sự
hiểu di chúc của Lor-ca.

-Hình ảnh:
+Tiếng đàn So sánh

cỏ mọc hoang

Sự bất tử của
nghệ thuật và
cái đẹp

“Giọt nước mắt vầng trăng”
 Hình ảnh độc đáo kết hợp với từ lạ diễn tả sự xót
thương, tiếc nuối của nhà thơ Thanh Thảo và
khẳng định sức sống bất diệt của tâm hồn Lor-ca.

-Hình ảnh
Li-la- lali-la

-Hành động

Đường chỉ tay đã đứt
Dòng sông rộng
Cưỡi trên chiếc ghi ta

Hiểu và chấp
nhận số phận

Sự giải thoát
trong tiếng
Bơi sang ngang
Ném lá bùa, ném trái tim “li-lali-la-li la”

* ĐẶC ĐIỂM NGHỆ
THUẬT
TIÊU
BIỂU
-Kết hợp hài hoà 2 yếu tố

thơ và nhạc về cấu tứ.
- Hình ảnh sáng tạo, gợi
mở liên tưởng nhiều chiều.
-Sự kết hợp mới mẻ,
“lạ hoá” về ngôn từ, hình
ảnh.
-Sử dụng thành công thủ
pháp thơ siêu thực.

III. Ý NGHĨA VĂN BẢN
-Tác phẩm thể hiện nỗi đau đớn xót xa trước cái
chết bi thảm của Lor-ca.
-Ngợi ca vẻ đẹp nhân cách, tâm hồn và tài năng
của Lor-ca, nhà thơ nhà cách tân nghệ thuật của
nền văn học Tây Ban Nha và thế giới thế kỷ XX.
-Thái độ ngưỡng mộ người nghệ sĩ đại diện cho
tinh thần tự do và khát vọng cách tân.

CẢM ƠN QUÝ THẦY
CÔ CÙNG CÁC EM
LỚP 12.
CHÀO TẠM BIỆT VÀ
HẸN GẶP LẠI !