CHƯƠNG II
CÁC NƯỚC TƯ BẢN CHỦ NGHĨA GIỮA HAI
CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI (1918 –
1939)
BÀI 11: TÌNH HÌNH CÁC NƯỚC TƯ BẢN
GIỮA HAI CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI
(1918 – 1939)

NỘI DUNG BÀI HỌC:

1

Thiết lập trật tự thế giới mới theo hệ thống
Vécxai-Oa sinh tơn

2

Cao trào cách mạng 1918-1923. Quốc tế cộng
sản

3

Cuộc khủng hoảng kinh tế 1929-1933 và hậu
quả của nó

4

Phong trào mặt trận nhân dân chống Phát xít và
nguy cơ chiến tranh

1. Thiết lập trật tự thế giới mới theo
hệ thống
Vécxai - Oasinhtơn

Sau CTTG I các nước tư
bản đã tổ chức Hội nghị hòa
bình ở Vécxai (1919-1920)
và Oasinhtơn (1921-1922)
để kí kết hòa ước và hiệp
ước phân chia quyền lợi.
Hội nghị Versailles 1919-1920

Một trật tự thế giới mới
được thiết lập gọi là hệ
thống Vécxai - Oasinhtơn

Hội nghị Washington 1921-1922

Hội Quốc liên được thành
lập để duy trì trật tự thế giới
mới: 44 nước.

- Các hòa ước kí tại Hội nghị Vécxai (1919 – 1920):
+ Hòa ước Vécxai – kí với Đức.
+ Hòa ước Xanh Giécmanh – kí với Áo.
+ Hòa ước Trianông – kí với Hunggari.
+ Hòa ước Nơiy – kí với Bungari.
+ Hòa ước Xécvrơ – kí với Thổ Nhĩ Kĩ.
- Các hiệp ước kí tại Hội nghị Oasinhtơn (1921 – 1922):
+ Hiệp ước 4 nước (Mĩ, Anh, Nhật, Pháp)
+ Hiệp ước 9 nước (Mĩ, Anh, Pháp, Italia, Bỉ, Hà
Lan, Bồ Đào Nha, Nhật Bản, Trung Quốc).
+ Hiệp ước 5 nước (Mĩ, Anh, Nhật Bản, Pháp, Italia)

CÁC ĐIỀU KHOẢN ĐỨC PHẢI THỰC HIỆN
- Đức bị mất hết thuộc địa.
- 1/8 diện tích lãnh thổ.
- 1/12 dân số.
- 1/3 mỏ than.
- 2/5 sản lượng gang
- 1/3 sản lượng thép.
- Phải bồi thường chiến phí:130 tỉ mác

-Hội nghị Véc-xai đưa nước Đức lên máy chém

Đế quốc
Áo-Hung

Tiệp Khắc

Áo

7

Ba Lan
Hung-ga-ri
Nam Tư

Nhận xét:
- Hệ thống Vécxai – Oasinhtơn mang tính chất đế quốc

chủ nghĩa, nó mang lại nhiều quyền lợi cho các nước
thắng trận (Anh, Pháp, Mĩ, Nhật Bản).
- Xác lập sự áp đặt, nô dịch đối với các nước bại trận và
các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc.
- Gây nên những mâu thuẫn sâu sắc:
+ Nước thua trận >< nước thắng trận
+ Nước thắng trận >< nước thắng trận
+ DT thuộc địa, phụ thuộc >< các nước tư bản
- Hòa bình mà hệ thống Vécxai – Oasinhtơn mạng lại chỉ
là tạm thời, mỏng manh.

- Lê nin đã nhận xét về các hòa ước mà các nước thắng
trận kí với các nước bại trận: “Đấy là một thứ hòa ước
kì quái, một thứ hòa ước ăn cướp, nó đẩy hàng chục triệu
con người, trong đó có những người văn minh nhất rơi
vào cảnh bị nô dịch. Đấy không phải là một hòa ước, đấy
là những điều kiện mà bọn ăn cướp tay cầm dao buộc một
nạn nhân không có gì tự vệ phải chấp nhận…”

- Nguyên soái Ferdinand Foch - Nguyên Tổng tư lệnh

quân Đồng minh ở châu Âu đã nói: “Đây không phải
là hòa bình. Đây là cuộc hưu chiến trong 20 năm”.
- William A.Bulit - cộng tác viên đắc lực của Thomas

W. Wilson khẳng định: “Hội nghị hòa bình chỉ làm
được một việc là chuẩn bị những xung đột quốc tế
trong tương lai...”

2.Cao trào cách mạng(1918-1923) ở
các nước tư bản. Quốc tế cộng sản
a. Cao trào CM(1918-1923) ở các nước tư bản
 Bối cảnh:

+ Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, hầu hết
các nước tư bản (trừ Mĩ) bị thiệt hại nặng nề.
+ Thắng lợi của cách mạng tháng Mười Nga đã
tác động sâu sắc tới phong trào cách mạng thế
giới.
=> Trong những năm 1918 - 1923, một cao trào
cách mạng đã bùng lên mạnh mẽ ở châu Âu.

b, Quốc tế cộng sản
Nguyên nhân, điều kiện thành lập:
+ Sự suy yếu của các nước tư bản (trừ Mĩ)
+ Sự phát triển của phong trào cách mạng thế
giới.
+ Thắng lợi của cách mạng tháng Mười và sự tồn
tại của nhà nước Xô viết.
+ Nỗ lực của Lênin và một số nhà hoạt động
cách mạng quốc tế.
=> Tháng 3/1919 Quốc tế Cộng sản được thành
lập.

 Hoạt động:

+ Từ 1919 - 1943, Quốc tế Cộng sản tiến hành 7
lần đại hội, vạch ra đường lối cách mạng phù hợp
với từng thời kỳ phát triển của cách mạng thế
giới.
+ Tại đại hội lần II (1920), Quốc tế Cộng sản đã
thông qua “Luận cương về vấn đề dân tộc và
thuộc địa” do Lê-nin khởi thảo => định hướng
con đường cách mạng ở nhiều nước.
+ Tại đại hội VII (1935) Quốc tế Cộng sản đã chỉ
rõ nguy cơ của chủ nghĩa phát xít và kêu gọi các
Đảng Cộng sản tích cực đấu tranh thành lập các
Mặt trận nhân dân thống nhất nhằm mục tiêu
chống phát xít, chống chiến tranh.

Vai trò của Quốc tế Cộng sản:
+Có công lao to lớn trong việc thống nhất và phát
triển phong trào cách mạng thế giới.
+Là 1 tổ chức CM của nhân dân vô sản và các dân
tộc bị áp bức trên toàn thế giới

Đại hội VII của Quốc tế cộng sản

3. Cuộc khủng hoảng kinh tế 1929-1933 và
hậu quả của nó

* Nguyên nhân khủng hoảng:
Do sản xuất ồ ạt, chạy theo lợi nhuận ở
các nước tư bản trong những năm 1924 –
1929 dẫn đến hàng hóa ế thừa, cung vượt
quá cầu → dẫn đến khủng hoảng.

* Diễn biến khủng hoảng:
- Tháng 10/1929 khủng hoảng kinh tế bùng
nổ ở Mĩ, sau đó lan ra toàn bộ thế giới tư
bản, kéo dài gần 4 năm, trầm trọng nhất là
năm 1932.
- Đây là cuộc khủng hoảng kéo dài nhất,
trầm trọng nhất trong lịch sử của chủ
nghĩa tư bản.

* Hậu quả của khủng hoảng:
- Kinh tế: tàn phá nặng nề nền kinh tế các nước tư
bản chủ nghĩa.
- Chính trị - xã hội:
+ Gây bất ổn định xã hội.
+ Hàng chục triệu công nhân thất nghiệp, nông
dân mất ruộng đất rơi vào cảnh nghèo đói, túng
quẫn.
+ Nhiều cuộc đấu tranh, biểu tình nổ ra ở các
nước tư bản.
Đe dọa đến sự tồn tại của CNTB

* Biện pháp giải quyết khủng hoảng:
- Các nước Mĩ, Anh, Pháp tiến hành cải cách kinh tế xã hội, duy trì nguyên trang hệ thống Vécxai –
Oasinhtơn.
- Các nước Đức, Italia, Nhật Bản thiết lập chế độ độc
tài phát xít chạy đua vũ trang chuẩn bị chiến tranh
chia lại thế giới.

*Tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế
1929 – 1933 đối với quan hệ quốc tế:

Hình thành 2 khối đế quốc đối lập:
Mĩ, Anh, Pháp và Đức, Italia, Nhật Bản
ráo riết chạy đua vũ trang, chuẩn bị chiến
tranh thế giới.

Những người đàn ông trong độ tuổi lao động xếp hàng dài xin trợ
cấp lương thực

Nhµ ë cña ng­êi lao ®éng Mĩ

Những đứa trẻ đói khát, nhếch nhác

Những người lao động nghèo khổ tìm kiếm thức ăn
trong những đống rác

Công nhân xuống đường biểu tình đòi việc làm.

Cuộc biểu dương lực lượng của Đức Quốc xã
ở Nurebenrg năm 1936.

KHỐI ĐQ DÂN CHỦ

KHỐI PHÁT XÍT

Cao
trào
Cách
mạng
19301931

4. Phong trào Mặt trận Nhân dân chống phát xít
và nguy cơ chiến tranh
a,Nguyên nhân, điều kiện hoàn thành
 Chủ nghĩa phát xít xuất hiện, nguy cơ chiến
tranh thế giới đang đến gần.
- Nghị quyết của Đại hội VII Quốc tế đã chỉ rõ
nguy cơ của chủ nghĩa phát xít; kêu gọi các
Đảng Cộng sản tích cực đấu tranh thành lập các
Mặt trận nhân dân thống nhất nhằm mục tiêu
chống phát xít, chống chiến tranh.
=> Phong trào đấu tranh thành lập Mặt trận
nhân dân chống phát xít và chiến tranh đã lan
rộng ở nhiều nước tư bản như Pháp, Italia, Tiệp

Hình ảnh Mặt trận Nhân dân Pháp giành thắng lợi
trong cuộc tuyển cử năm 1936

b, Kết quả:
- Phong trào giành được thắng lợi điển hình
ở Pháp, nhưng ở nhiều nơi đã thất bại như
Tây Ban Nha.
+ 5/1936, Mặt trận nhân dân Pháp giành
thắng lợi trong tổng tuyển cử, bảo vệ được
nền dân chủ, Pháp thoát khỏi những hiểm
họa của chủ nghĩa phát xít.
+ 2/1936, ở Tây Ban Nha, Mặt trận nhân
dân giành thắng lợi trong tổng tuyển cử
nhưng các thế lực phát xít do Phrancô cầm
đầu đã gây nội chiến, thủ tiêu nền cộng
hòa.