TRƯỜNG THCS TRẦN HƯNG ĐẠO

GV: Lª ThÞ Hång Liªn
Giáo viên: Lê Thị Hồng Liên - Trường
THCS Nguyễn Du – Đông Hà - Quảng Trị

Nhiễm sắc
thể

Cromatit

ADN

? Quan sát hình vẽ kết hợp với nghiên cứu thông tin SGK và thảo luận cặp đôi
trả lời các câu hỏi sau:
+ Nêu thành phần hoá học của ADN?
+ Khối lượng, kích thước của ADN?
+ Cấu trúc đa phân bởi những đơn phân nào?
+ Liên kết giữa các Nuclêôtit diễn ra như thế nào?

A
G
T
X
T
A
G
X
T
A
G
X
T
A
G

T
X
A
G
A
T
X
G
A
T
X
G
A
T

A-đê-nin
Ti-min
Gu-a-nin
Xi-tô-zin

X

Một đoạn phân tử
ADN (mạch thẳng)

4 LOẠI NUCLÊÔTÍT CỦA ADN

ĐIỀU EM NÊN BIẾT

Mỗi nuclêôtit gồm ba thành
phần:
- Nhóm phôtphat
- Đường pentôzơ: đường
đêôxiribôza (C5H10O4)
- Bazơ nitric thuộc hai nhóm:
purin(A,G) và pirimidin(T, X)
Các Nu chỉ khác nhau ở thành
phần bazơ nitric cho nên tên gọi
của mỗi loại được gọi chính là tên
của bazơ nitric
Cấu trúc hoá học của ADN

Vì sao ADN có tính
đặc thù và đa dạng?

Ban đầu
T

G

T
X
T
A

G

1

T

2

T

3

T

G

X
G

X

X

X

T
A

T
A

T
A

T

G

AT

X
G

X

G

T

G

T
Số lượng

Thành phần

Trình tự sắp xếp

 ADN của mỗi loài đặc thù và đa dạng bởi số lượng, thành phần và trình
tự sắp xếp của các nucleotit.

Tính ĐA DẠNG và ĐẶC THÙ của ADN thể hiện:

EM CÓ BIẾT

- Lượng ADN chủ yếu tập trung trong nhân tế bào và có khối
lượng ổn định, đặc trưng cho mỗi loài.
- Trong giao tử, hàm lượng ADN giảm đi ½ và hồi phục lại
trong hợp tử.
Ví dụ: Ở người
+ ADN trong nhân tế bào lưỡng bội là 6,6.10-12 g
+ Trong giao tử (Trứng hoặc tinh trùng), hàm lượng ADN chỉ
còn: 3,3.10 -12g

James Watson (25 tuổi) & Francis Crick (37 tuổi)

Francis Harry Compton Crick (8.6.1916 –
28.7.2004, nhà sinh học phân tử Anh), cùng
James Watson (16.4.1928 - nhà sinh học Mỹ) và
Maurice Wilkins phát hiện ra cấu trúc phân tử
ADN năm 1953 đã đồng nhận giải Nobel về sinh
HÌNH 15.
lý & y khoa năm 1962 cho "sự khám phá liên
CẤU TRÚC MỘT ĐOẠN PHÂN TỬ ADN
quan đến cấu trúc phân tử của nucleic acids ADN
và tầm quan trọng của nó cho việc trao chuyển
thông tin trong vật chất sống".

HOẠT ĐỘNG NHÓM (3 PHÚT)
Quan sát hình cấu trúc không gian và mô hình của một đoạn phân tử ADN
kết hợp thông tin SGK thảo luận nhóm trả lời câu hỏi sau:
1/ Phân tử ADN có mấy
mạch? Các mạch sắp xếp
như thế nào trong không
gian ?
2/ Mỗi chu kỳ xoắn có bao
nhiêu cặp Nu? Xác định
đường kính, chiều cao của
một chu kỳ xoắn ?

HÌNH 15. MÔ HÌNH
CẤU TRÚC MỘT ĐOẠN PHÂN TỬ ADN

Các loại nuclêôtít nào giữa 2
mạch liên kết với nhau thành cặp?

Trong phân tử ADN:
- Liên kết dọc: trên một mạch đơn các
nuclêôtit liên kết với nhau bằng liên kết
hóa trị
- Liên kết ngang: giữa các nuclêôtit trên 2
mạch đơn liên kết với nhau theo nguyên
tắc bổ sung (NTBS):
A liên kết với T bằng 2 liên kết hyđrô
G liên kết với X bằng 3 liên kết hyđrô

BÀI TẬP VẬN DỤNG

BT1. MẠCH 1 :
MẠCH 2 :

-A-

T- G –X – T – A –G – T – X-

-?- A?- X? –G
–? – A
? – T–
?– X? – A? ––G?-T-

Điền vào chỗ trống
 Do tính chất bổ sung của 2 mạch nên khi biết trình
trình tự
tự đơn phân của một mạch thì suy ra được …………………………..
đơn
phân của mạch còn lại
……………………………………………………………………

Đếm số lượng các
A=6;T=6 G=4;X=4
loại Nu của đoạn
mạch ADN dưới
đây để xác định : =>Tỉ lệ các loại đơn phân trong ADN
A
g
T
X
T
A

g
X
T
T

T
X
A
g
A

T
X
g
A
A

A= T
G= X
+

=

A G
=
=1
T X

+
A+G
= 1
T+X

BÀI TẬP VẬN DỤNG
BT2. Giả sử trình tự đơn phân trên một đoạn
mạch ADN như sau:

Mạch ban đầu – A – T – G – G – X – T – A – G – T – X –

I

I

I

I

I

I I

I

I

I

Mạch bổ sung – T – A – X – X – G – A – T – X – A – G –
………………………………………………...

? Trình tự các đơn phân trên đoạn mạch tương
ứng sẽ như thế nào?

Vậy tỉ số :
A T

A T
GX

trong các ADN khác nhau thì sẽ như thế nào ?

Tỉ số G  X trong các ADN khác nhau thì khác nhau và đặc trưng cho
từng loài.

EM CÓ BIẾT

+ Hiện nay hệ gen của người đã được

giải mã xong => Nhờ vậy trong y học
ta có
phát
hiện
vị trícócủa
- Khoangười
học hình
sựthể
điều
tra tội
phạm
thểgen
sử dụng ADN thu
bệnh
=>dịch
đưahay
ra biện
nhận từbị
máu,
tinh
lông,pháp
tóc,...điều
của trị
hung thủ để lại trên
hiệu
hiện trường mà điều
tra,quả
giámnhất.
định vụ án. Lĩnh vực này gọi là kỹ
thuật ADN (genetic fingerprinting) hay ADN profiling (kỹ thuật
nhận diện ADN).
Trong quá trình điều
- Trong lĩnh vực tìm thân
nhân,
dựa
vàoADN
mẫu ADN-gen
có thể
tra dựa
vào
mẫu
có
xác định chính xác đối tượng theo huyết thống, ....

thể xác định chính xác
tội phạm gây án.

20

30

50

5

40

4

3

80
70

2

60

1

10

QUAY

 ADN tạo nên từ các nguyên tố:
A.C, H, O, N, P.
B.C, H, O, N.
C.C, H, O, P, K.
D.C, H, N, P, K.

QUAY VỀ

Mỗi chu kì xoắn của phân tử ADN có:
A.Đường kính 10Ao, chiều cao 34Ao, gồm 20 cặp nu.
A.
Sông
Ấn.
B.
Sông
Nin.
o
o
B.Đường kính 20A , chiều cao 34A , gồm 10 cặp nu.
C.Đường kính 34Ao, chiều cao 20Ao, gồm 10 cặp nu.
C.
Sông
Hằng
D.
Sông
Hồng
o
o
D.Đường kính 10A , chiều cao 20A , gồm 34 cặp nu.

QUAY VỀ

Tính đặc thù của ADN mỗi loài được thể hiện ở:
A. Số lượng ADN.
Sông
Ấn.
B. tự
Sông
Nin.
B. SốA.
lượng,
thành
phần và trình
sắp xếp
các nucleotit.
C. Tỉ lệ (A+T)/(G+X).
C. nhiều
Sônggen.
Hằng D. Sông Hồng
D. Chứa

QUAY VỀ

Tìm chỗ sai và sửa đoạn mạch 2 của đoạn ADN sau để
đúng với nguyên tắc bổ sung:

MẠCH 1 :

- A – A - G –X – T – T – G – G –X-

MẠCH 2 :

T –G
A-G
T - T- X –G – A – A – X – X

QUAY VỀ

Tên gọi của phân tử ADN là:
   A. Nuclêôtit
B. Axit nuclêic
   C. Axit ribônuclêic
   D. Axit đêôxiribônuclêic

QUAY VỀ

Baøi taäp

Hướng dẫn về nhà

- Học bài và làm các bài tập 1, 2, 3, 4, SGK trang 47.
- Đọc mục “Em có biết?”
- Xem trước bài: ADN VÀ BẢN CHẤT CỦA GEN
Nghiên cứu bài mới tìm hiểu:
+ ADN tự nhân đôi theo những nguyên tắc nào ?
+ Giải thích vì sao 2 ADN con được tạo ra qua cơ chế
nhân đôi lại giống ADN mẹ?
+ Bản chất hóa học và chức năng của gen?