Link tải các bài giảng khác

Trong cuộc sống, ai cũng có thể có những xung đột lợi ích với
cộng đồng và đôi khi có những hành vi đi ngược lại lợi ích
chung. Pháp luật quy định rõ những hành vi nào là vi phạm
pháp luật mà Nhà nước sẽ cưỡng chế. Những hành vi khác
không phù hợp với lợi ích chung của cộng đồng hay xã hội sẽ
được coi là thuộc hành vi vi phạm đạo đức.
Đạo đức là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực xã hội mà con
người phải tự giác thực hiện cho phù hợp với lợi ích của cộng
đồng, của xã hội. Dư luận xã hội và giáo dục là các biện
pháp điều chỉnh đạo đức.
Theo em, những vấn đề đạo đức và pháp luật nảy sinh khi

Những vấn đề về đạo đức và pháp luật nảy sinh
khi giao tiếp trên mạng đã và đang trở thành phổ
biến là:
 Thông tin xấu, độc hại, sai sự thật.
 Có thể nghiện mạng xã hội.
 Bị cận thị, trầm cảm, ảnh hưởng đến sức khỏe.
 Chạy theo lối sống ảo, làm giảm tương tác trực
tiếp giữa người với người.

Hoạt động 1

Hành vi vi phạm pháp luật hay đạo

đức?
Xem xét tình huống sau và trả lời câu hỏi:

Do mâu thuẫn ở một diễn đàn trên mạng, một nhóm nữ
sinh đánh một bạn nữ khác. Các bạn xung quanh đã không
can ngăn mà còn quay phim rồi đưa lên mạng xã hội. Do
có nhiều bình luận thiếu thiện ý trên mạng xã hội dẫn đến
xấu hổ với bạn bè, nạn nhân đã bỏ nhà ra đi không để lại
lời nhắn.
Câu hỏi:
1. Trong tình huống trên, hành vi nào vi phạm pháp luật,
hành vi nào vi phạm đạo đức?
2. Theo em, yếu tố nào của Internet đã khiến sự việc trở
nên trầm trọng?

1. Hành vi vi phạm pháp luật: Đánh bạn nếu đủ
tuổi chịu trách nhiệm hình sự (16 tuổi trở nên) và
gây thương tích nặng.
Hành vi vi phạm đạo đức: Đánh bạn, đưa video
lên mạng, cổ vũ bạo lực học đường, bình luận
thiếu thiện ý.
2. Yếu tố khiến sự việc trầm trọng: đưa video
lên mạng và những lời bình luận thiếu thiện ý.

1. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC, PHÁP
LUẬT VÀ VĂN HOÁ
Đưa tin không phù hợp lên mạng (bao
gồm cả đăng và chia sẻ tin bài). Tùy theo nội
dung thông tin và hậu quả của việc đăng tin,
mà những hành vi đó có thể là vi phạm pháp
luật hay vi phạm đạo đức.

Công bố thông tin cá nhân hay tổ chức
mà không được phép, gây ảnh hưởng đến uy
tín và danh dự của cá nhân hay tổ chức là hành
vi vi phạm pháp luật.

Gửi thư rác hay tin nhắn rác. Những thư
hay tin nhắn nhằm mục đích quảng cáo mà
người nhận không muốn nhận hoặc không bắt
buộc phải nhận theo quy định pháp luật được
gọi là thư hay tin nhắn rác. Về bản chất,
quảng cáo bằng tin nhắn không phải là một
hành vi xấu và không vi phạm pháp luật,
nhưng nếu gửi nhiều mà người nhận đã có
phản ứng không muốn tiếp nhận thì lại trở
thành hành vi quấy nhiễu.

Vi phạm bản quyền khi sử dụng dữ liệu và
phần mềm. Vấn đề bản quyền không chỉ đặt ra
khi giao dịch trên mạng mà trong bất cứ hoàn
cảnh nào, những sản phẩm được số hóa và đưa
lên mạng rất dễ bị lấy, phát tán, sửa đổi gây
thiệt hại cho chủ sở hữu.

Bắt nạt qua mạng.
Lừa đảo qua mạng. Các hình thức lừa đảo
trên mạng khá phổ biến và tinh vi. Nhiều
trường hợp lừa đảo qua mạng gây ra những
thiệt hại rất lớn.
Ứng xử thiếu văn hóa. Trên các diễn đàn
mạng hiện nay, có nhiều người tranh luận
thiếu văn hóa, không tôn trọng người đối
thoại, thậm chí chửi tục hay công kích sỉ nhục
lẫn nhau.

=> Cần có những quy định pháp luật và các chuẩn

Những hành vi vi phạm về đạo đức, pháp
luật và văn hoá khi sử dụng mạng:
 Đưa tin không phù hợp lên mạng.
 Công bố thông tin cá nhân không được phép.
 Phát tán thư điện tử, tin nhắn rác.
 Vi phạm bản quyền.
 Bắt nạt qua mạng.
 Ứng xử thiếu văn hoá.

Câu hỏi (trang
57)
Em hãy lấy ví dụ về các vấn đề tiêu cực có thể nảy
sinh khi tham gia các hoạt động sau trên mạng.
a) Tranh luận trên facebook

b) Gửi thư điện tử

a) Tranh luận trên facebook: thách thức, chửi tục, công
kích, sỉ nhục lẫn nhau,...
b) Gửi thư điện tử: tin nhắn sai sự thật, tin nhắn quãng
cáo,…

2. MỘT SỐ QUY ĐỊNH PHÁP LÍ ĐỐI VỚI
NGƯỜI DÙNG TRÊN MẠNG
a) Các văn bản quy phạm pháp luật
- Các văn bản quy phạm pháp luật gồm nhiều loại
trong đó có: các bộ luật do Quốc hội ban hành và
các nghị định do Chính phủ ban hành để cụ thể hoá
các điều khoản của luật.
- Quốc hội Việt Nam đã ban hành nhiều bộ luật liên
quan đến Công nghệ Thông tin (CNTT) như: Luật
Giao dịch điện tử (2005), Luật Công nghệ Thông tin
(2006) và Luật an ninh mạng (2018).

Cụ thể:
+ Nghị định 90/2008/NĐ-CP
13/8/2008 về chống thư rác;

ban

hành

ngày

+ Nghị định 72/2013/NĐ-CP ban hành ngày
15/7/2013 về quản lí, cung cấp và sử dụng dịch vụ
Internet;
+ Nghị định 15/2020/NĐ-CP ban hành ngày
3/2/2020 quy định xử phạt vi phạm hành chính
trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô
tuyến điện, CNTT và giao dịch điện tử.
+ Tháng 6/2021, Bộ Thông tin và Truyền thông ban
hành Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội theo

Hoạt động 2 Hành vi đưa tin lên mạng
1. Em hãy đưa ra một số ví dụ đưa tin lên
mạng không đúng.
2. Một cá nhân đưa tin bịa đặt về bệnh dịch
xãy ra làm nhiều người hết sức lo lắng.
Hành vi chia sẻ lại tin đó có vi phạm pháp
luật hay không?

1. Một số ví dụ đưa tin lên mạng không đúng:
- Đưa thông tin sai sự thật: về dịch bệnh covid19, chủ trương, đường lối, chính sách của nhà
nước,…
- Phát tán văn hoá phẩm đồi truỵ, chống lại nhà
nước,…
2. Theo em, hành vi chia sẻ lại một tin bịa đặt là
vi phạm pháp luật vì đây là hành vi tiếp tay cho

b) Các quy định của pháp luật đối với người dùng
trên không gian mạng
Điều 12 khoản 2 của Luật công nghệ thông tin quy
định cấm "Cung cấp, trao đổi, truyền đưa, lưu trữ, sử
dụng thông tin số" nhằm các mục đích sau đây:
a) Chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt
Nam, phá hoại khối đoàn kết toàn dân.
b) Kích động bạo lực, tuyên truyền chiến tranh xâm
lược, gây hận thù giữa các dân tộc và nhân dân các
nước, kích động dâm ô, đồi trụy, tội ác, tệ nạn xã
hội, mê tín dị đoan, phá hoại thuần phong mĩ tục của

c) Tiết lộ bí mật nhà nước, bí mật quân sự, an ninh, kinh
tế, đối ngoại và những mặt khác đã được pháp luật
quy định.
d) Xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức,
danh dự, nhân phẩm, uy tín của công dân.
e) Quảng cáo, tuyên truyền hàng hoá, dịch vụ thuộc
danh mục cấm đã được pháp luật quy định.

Điều 8 khoản 1 trong Luật an ninh mạng cấm sử
dụng không gian mạng để thực hiện hành vi sau đây:
a) Hành vi quy định tại khoản 1 Điều 18 của Luật này.
b) Tổ chức, hoạt động, cấu kết, xúi giục, mua chuộc,
lừa gạt, lôi kéo, đào tạo, huấn luyện người chống
Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
c) Xuyên tạc lịch sử phủ nhận thành tựu cách mạng,
phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xúc phạm
tôn giáo, phân biệt đối xử về giới, phân biệt chủng
tộc.

d) Thông tin sai sự thật gây hoang mang trong Nhân
dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế - xã hội, gây
khó khăn cho hoạt động của cơ quan Nhà nước hoặc
người thi hành công vụ, xâm phạm quyền lợi và lợi
ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác.
e) Hoạt động mại dâm, tệ nạn xã hội, mua bán người,
đăng tải thông tin dâm ô, đồi truỵ, tội ác, phá hoại
thuần phong, mĩ tục của dân tộc, đạo đức xã hội, sức
khoẻ của cộng đồng.
f) Xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội.

Một số hành vi vi phạm pháp luật về đưa tin trên mạng
xã hội được cụ thể hoá kèm theo mức phạt trong Điều
101, khoản 1 của Nghị định 15/2020/NĐ-CP bao gồm:
a) Cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự
thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ
quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân.
b) Cung cấp, chia sẻ thông tin cổ suý các hủ tục, mê tín,
dị đoan, dâm ô, đồi truỵ, không phù hợp với thuần
phong, mĩ tục của dân tộc.
c) Cung cấp, chia sẻ thông tin miêu tả tỉ mỉ hành động
chém, giết, tai nạn, kinh dị, rùng rợn.

d) Cung cấp, chia sẻ thông tin bịa đặt, gây hoang mang
trong Nhân dân , kích động bạo lực, tội ác, tệ nạn xã
hội, đánh bạc hoặc phục vụ đánh bạc.
e). Cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí, văn học, nghệ
thuật, xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của
chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc chưa được phép lưu
hành hoặc đã có quyết định cấm lưu hành hoặc tịch
thu.
f). Quảng cáo, tuyên truyền, chia sẻ thông tin về hàng
hoá, dịch vụ bị cấm.
g). Cung cấp, chia sẻ hình ảnh bản đồ Việt Nam nhưng
không thể hiện hoặc thể hiện không đúng chủ quyền
quốc gia.

Các nguyên tắc để nâng cao tính an toàn khi chia sẻ
thông tin trên môi trường số:
- Trước khi đăng tin, hãy kiểm tra tin bài có vi phạm pháp
luật hay không.
- Không chia sẻ tin bài vi phạm pháp luật. Ngoài ra cần
phải biết tin tức có chính xác không. Ngày nay trên mạng
có rất nhiều tin giả, việc chia sẻ một tin giả chính là tiếp
tay cho hành vi tung tin giả.
- Ngay trong cả trường hợp việc đưa tin không vi phạm
pháp luật thì cũng phải cân nhắc hậu quả, nhất là khía
cạnh đạo đức. Một tin vô hại với người này có thể mang
lại tai họa cho một người khác.

 Khi đưa tin lên mạng, hãy xem xét nội dung
các tin bài có vi phạm các quy định của pháp
luật hay không. Đừng quên rằng, việc chia sẻ
một tin vi phạm luật cũng là vi phạm pháp
luật.
 Ngay khi tin đưa không phạm pháp luật, vẫn
phải tính đến các hậu quả của nó khi nó vi
phạm những chuẩn mực đạo đức.

Câu hỏi (trang
59)đợt bùng
1. Trong

phát dịch Covid-19 vào đầu năm
2021, một cá nhân đã đăng tin sai về hành trình đi
lại của một bệnh nhân bị dương tính với virus Covid19. Sự việc này đã gây hoang mang cho cả một khu
dân cư.
Theo em, cá nhân trên đã vi phạm điều nào trong
bộ các Luật liên quan đến Công nghệ thông tin?

2. Trên mạng hiện nay có rất nhiều quảng cáo sai sự
thật. Quảng cáo sai về tác dụng của một loại thuốc
sẽ bị phạt theo mục nào của điều khoản 101 khoản
1 của Nghị định 15/2020/NĐ-CP?

1. Theo em, cá nhân trên đã vi phạm Điều 101, khoản 1 của
Nghị định 15/2020/NĐ-CP: Cung cấp, chia sẻ thông tin giả
mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy
tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân.
2. Quảng cáo sai về tác dụng của một loại thuốc sẽ bị phạt
theo mục f của điều 101 khoản 1 của Nghị định
15/2020/NĐ-CP: Quảng cáo, tuyên truyền, chia sẻ thông tin
về hàng hoá, dịch vụ bị cấm.

Hoạt động 3

Tìm hiểu về quyền tác giả

Em hiểu thế nào là quyền tác giả? Tác giả của một tác phẩm (bức
tranh, chương trình máy tính) có những quyền gì đối với tác phẩm
của mình?

- Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác
phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu.
- Tác giả của một tác phẩm (bức tranh, chương trình máy
tính) có những quyền: quyền nhân thân và quyền tài sản.

3. QUYỀN TÁC GIẢ VÀ BẢN QUYỀN
a) Quyền tác giả
Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân
đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở
hữu.
Trong luật sở hữu trí tuệ được Quốc Hội ban
hành ngày 25 tháng 6 năm 2019, quy định quyền
tác giả đối với tác phẩm (bài thơ, bài báo, bức
tranh, hình vẽ, chương trình máy tính, sưu tầm dữ
liệu,....) bao gồm quyền nhân thân và quyền tài

Quyền nhân thân bao gồm các quyền: Đặt
tên cho tác phẩm; Đứng tên thật hoặc bút
danh trên tác phẩm; được nêu tên thật hoặc
bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng;
Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác
công bố tác phẩm; Bảo vệ sự toàn vẹn của tác
phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén
hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kì hình thức
nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của
tác phẩm,...

Quyền tài sản bao gồm các quyền: Làm tác
phẩm phái sinh; Sao chép tác phẩm; Truyền
đạt tác phẩm đến công chúng; Cho thuê bản
gốc hoặc bản sao chương trinh máy tính,...

Hoạt động 4 Tìm hiểu về vi phạm bản quyền
Ai vi phạm bản quyền trong những tình huống
sau?
1. Hoàng mua với giá rất rẻ một thẻ nhớ USB
chứa các video âm nhạc mà người bán đã sưu
tầm từ trên Internet không có thoả thuận gì với
tác giả hay ca sĩ biểu diễn.
2. Lan mua một phần mềm có bản quyền đĩa
CD. Sau khi cài đặt lên máy tính của mình, Lan
cài thêm trên máy của một bạn thân.

Cả hai đều vi phạm bản quyền:
 Hoàng: sử dụng các video âm nhạc mà
không có thoả thuận gì với tác giả hay ca sĩ
biểu diễn.
 Lan: sao chép phần mềm cho bạn mà không
hỏi ý kiến tác giả.

b) Vi phạm bản quyền đối với các sản phẩm
tin học
Vi phạm quyền tài sản hay quyền nhân thân đều
là vi phạm bản quyền. Hành vi vi phạm bản quyền
rất đa dạng. Sau đây là một số hành vi vi phạm
bản quyền đối với các tác phẩm số:
− Mạo danh tác giả.
− Công bố mà không được phép.
− Sửa chữa, chuyển thể phần mềm dữ liệu mà
không được phép của tác giả.

− Sử dụng phần mềm lậu, không mua quyền sử
dụng phần mềm đối với các phần mềm phải trả
tiền.
− Phá khoá phần mềm, vô hiệu hoá các biện pháp
kĩ thuật do chủ sở hữu quyền tác giả thiết lập.
− Làm bản phái sinh, phân phối dữ liệu hay phần
mềm, kể cả bản phái sinh mà không được phép.
− Chiếm đoạt mã phần mềm.
− Đăng tải các tác phẩm, kể cả bản phái sinh mà
không có sự cho phép của chủ sở hữu.

c) Tôn trọng bản quyền trong tin học
Trong tin học, khi mua phần mềm, cần phân
biệt rõ việc mua bản quyền với mua quyền sử
dụng (licence). Khi mua bản quyền thì người
mua có quyền thực hiện các hoạt động kinh
doanh đối với tác phẩm đó giống như cách
Google mua Youtube. Còn nếu chỉ mua
quyền sử dụng thì chỉ được sử dụng.

Quyền sử dụng phần mềm máy tính theo số
máy được cài đặt. Nếu mua quyền sử dụng cho
một máy rồi cài lại cho máy thứ hai là vi phạm
bản quyền.
Trong lĩnh vực tin học, vi phạm bản quyền có
thể gây thiệt hại rất lớn cho người đầu tư vì sản
phẩm có một số đặc tính:
− Dễ sao chép với chi phí rất thấp.
− Dễ phát tán trên quy mô lớn.

Nhà nước Việt Nam đã có quy định rất rõ ràng
về những hành vi vi phạm quyền tác giả. Ví dụ
nghị định số 131/2013/NĐ-CP quy định những
hành vi vi phạm bản quyền như sau:
− “Truyền đạt tác phẩm đến công chúng mà
không được phép của chủ sở hữu quyền tác
giả”. Việc đưa dữ liệu hay phần mềm của người
khác lên mạng không được phép sẽ bị phạt.

− “Sao chép tác phẩm mà không được phép của
chủ sở hữu quyền tác giả”. Việc sao chép lậu
dữ liệu hay phần mềm sẽ bị phạt.
− “Cố ý hủy bỏ hoặc làm vô hiệu các biện pháp kĩ
thuật, công nghệ do chủ sở hữu quyền tác giả
thực hiện để bảo vệ quyền tác giả đối với tác
phẩm của mình”. Những ai bẻ khóa phần mềm
(crack) để dùng sẽ bị phạt.

• Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do
mình sáng tạo ra hoặc sở hữu. Khái niệm quyền tác giả và bản
quyền không hoàn toàn tương đồng, tuy nhiên, trong thực tế
chúng thường được dùng chung. Trong các văn bản pháp luật
Việt Nam sử dụng từ ngữ chính thức là quyền tác giả.
• Phần mềm và dữ liệu số đặc biệt dễ bị xâm phạm bản quyền do
dễ sao chép, dễ phát tán.
• Việc vi phạm bản quyền là hành vi phạm pháp, làm tổn hại đến
việc kinh doanh của các chủ sở hữu, ảnh hưởng xấu đến những
ngành tạo ra sản phẩm trí tuệ, trong đó có tin học.
• Nhà nước đã ban hành nhiều quy định xử lí các hành vi vi phạm
bản quyền. Hãy tôn trọng bản quyền để phát triển các ngành tạo
ra sản phẩm trí tuệ, trong đó có tin học.

Câu hỏi (trang
62)
1. Trong
các hành vi sau, những hành vi nào là vi phạm bản
quyền?

A. Sao chép các đĩa cài đặt phần mềm.
B. Một người bạn của em mua tài khoản học một khoá học
tiếng Anh trực tuyến. Em mượn tài khoản để cùng học.
C. Phá khoá phần mềm chỉ để thử khả năng phá khoá chứ
không dùng.
D. Em dùng nhờ một phần mềm trên máy tính của bạn.
2. Em hãy nêu ví dụ về một hành vi vi phạm bản quyền đối với
sản phẩm tin học.

1. Những hành vi vi phạm bản quyền: A, B, C
2. Ví dụ về hành vi vi phạm bản quyền đối với sản phẩm tin
học:
 Sao chép, cài đặt phần mềm lậu không hỏi ý kiến tác giả.
 Phá khoá phần mềm trái phép.
 Sử dụng phần mềm lậu không mua bản quyền.

1. Trong các ý kiến sau, em đồng ý, không đồng ý hay chỉ
đồng ý một phần với các ý kiến nào? Tại sao?
a) Chúng ta có quyền đưa lên mạng xã hội tất cả các tin
không phải là tin giả.
b) Chúng ta có quyền đưa lên mạng xã hội tất cả các tin
miễn là không có hại đến cá nhân ai.
c) Chúng ta có quyền đưa lên mạng xã hội tất cả các tin
miễn là không vi phạm pháp luật.

2. Trong đại dịch Covid-19, một người dùng Facebook đã
chia sẻ : “Bắt đầu từ ngày 28/3/2020, toàn thành phố
Hồ Chí Minh sẽ bị phong toả trong 14 ngày…”. Khi bị
triệu tập xử phạt, người này đã chứng minh rằng anh ta
chỉ đưa lại một tin chứ không bịa.
Người này có sai không? Sai ở đâu?

1. Đồng ý một phần với cả 3 ý kiến trên, bởi vì:
Mặc dù tin không phải là tin giả, không có hại đến cá
nhân hoặc không vi phạm pháp luật nhưng có thể ảnh
hưởng tới uy tín, danh dự và lợi ích của tổ chức, tập thể.
Khi đăng tin phải được sự cho phép của những người
tham gia vào tin đó.
2. Người này sai vì không xác minh tính chính xác của thông
tin mà chia sẻ thông tin sai sự thật, tiếp tay cho hành vi
đưa tin giả.

1.Những vấn đề đạo đức, pháp luật và văn hoá
Đưa tin không phù hợp lên mạng
Công bố thông tin cá nhân hay tổ chức mà không được phép
Gửi thư rác hay tin nhắn rác.
Vi phạm bản quyền khi sử dụng dữ liệu và phần mềm
Bắt nạt qua mạng.
Lừa đảo qua mạng
Ứng xử thiếu văn hóa
2.Một số quy định pháp lí đối với người dùng trên mạng
a) Các văn bản quy phạm pháp luật
b) Các quy định của pháp luật đối với người dùng trên không gian mạng

1. Làm phần VẬN DỤNG (SGK trang 62)
2. Xem trước bài 12 (SGK trang 63)

Phần mềm thiết kế đồ hoạ

Các em làm 10 câu hỏi trắc nghiệm Online để củng
cố bài.
1. Đăng nhập vào trang thaycai.net
2. Nháy chuột vào Học Online
3. Nháy chuột vào 2. Ai nhanh hơn? Ôn bài vui nhộn
tin học 10 – sách Kết nối tri thức
4. Nháy chuột vào 11. Trắc nghiệm: Bài 11-Ứng xử trên
môi trường số