Kiểm tra bài cũ
Mạch

Chỉ có điện trở thuần Chỉ có cuộn cảm thuần
R
L
L
R

R

𝑍 𝐿=𝐿  𝜔

𝑈
𝐼=
𝑅

𝑈  
𝐼=
𝑍𝐿

Điện trở
Biểu thức
định luật Ôm
Độ lệch pha
giữa u, i
Biểu thức u, i

 

  pha
u, i cïng

Δ 𝜑=0

𝑖= 𝐼 0 cos ( 𝜔𝑡 )
𝑢𝑅=𝑈 0 cos ( 𝜔𝑡 )

u

sím 𝜋   so víi
2
𝜋
Δ 𝜑=
2

𝑖= 𝐼 0 cos ( 𝜔𝑡 )

(

i

𝜋
𝑢 𝐿 =𝑈 0 cos 𝜔𝑡+
2

)

Chỉ có tụ điện C
C

  1
𝑍𝐶 =
𝐶𝜔
𝑈 𝑐 
𝐼=
𝑍𝐶

u trÔ

𝜋
2

so víi i

𝜋 
Δ 𝜑=−
2

𝑖= 𝐼 0 cos ( 𝜔𝑡 )

(

𝑢𝐶 =𝑈 0 cos 𝜔𝑡 −

𝜋
2

)

Cấu tạo bên trong đèn huỳnh quang

Sơ đồ đấu dây quạt trần

TIẾT 21:

MẠCH CÓ R, L, C MẮC NỐI TIẾP

NỘI DUNG
BÀI HỌC

I. PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỒ FRE-NEN
II. MẠCH CÓ R, L, C MẮC NỐI TIẾP

I. PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỒ FRE-NEN

1. Định luật về điện áp tức thời
Mạch điện một chiều

Mạch điện xoay chiều
Điện áp xoay chiều u

U không đổi
A

U1

U2

Đoạn
mạch 1

Đoạn
mạch 2

Un

Đoạn mạch
n

U = U1 + U2 + …+Un

u1
B

Đoạn
mạch 1

u2
Đoạn
mạch 2

u = u1 + u2 + …+un

un
Đoạn mạch
n

B

I. PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỒ FRE-NEN

1. Định luật về điện áp tức thời
A

Đoạn mạch 1

u1

Đoạn mạch 2

u2

Đoạn mạch n

B

un

Điện áp xoay chiều u

u = u1 + u2 + …+ un

Trong mạch điện xoay chiều gồm nhiều đoạn mạch mắc nối tiếp
thì điện áp tức thời giữa hai đầu mạch điện bằng tổng đại số các
điện áp tức thời giữa hai đầu từng đoạn mạch.

I. PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỒ FRE-NEN

2. Phương pháp giản đồ Fre-nen
M¹ch
R

u,i cïng pha
C

u trÔ

𝜋
2

so víi i
L

u sím

𝜋
2

so víi i

C¸c𝐼vÐc
t¬ quay U, I
𝑖=
0 cos ( 𝜔 𝑡 )
¿𝑢 𝑅 =𝑈 0 𝑅 𝑐os
I 𝜔𝑡
⃗
𝑈
𝜋
¿𝑢 𝐿=𝑈 0 𝐿 𝑐os(𝜔𝑡+ )
2⃗𝐼
𝜋
⃗
𝑈𝐶 − )
¿𝑢𝐶=𝑈 0𝐶 𝑐 os(𝜔𝑡
2

{

§Þnh luËt ¤m

𝑈 𝑅 =𝑅𝐼

𝑅

𝑈 𝐶=𝑍 𝐶 . 𝐼

⃗
𝑈𝐿

⃗𝐼

𝑈 𝐿=𝑍 𝐿 .𝐼

II. MẠCH CÓ R, L, C MẮC NỐI TIẾP
1. Định luật Ôm cho đoạn mạch có R, L, C mắc nối tiếp. Tổng trở
u

uL

uR

L

R

A

uC
C

M

N

B

II. MẠCH CÓ R, L, C MẮC NỐI TIẾP
1. Định luật Ôm cho đoạn mạch có R, L, C mắc nối tiếp. Tổng trở
Nhóm 1,2 : VẼ GIẢN ĐỒ: UL hay ZL < ZC

Nhóm 3,4: VẼ GIẢN ĐỒ: UL >UC
hay ZL>ZC

Hãy vẽ giản đồ Fre – nen và tìm biểu thức liên hệ
giữa UR, UL , UC và U trong 2 trường hợp?
+ UL < UC hay ZL < ZC (nhóm 1, 2)
+ UL > UC hay ZL > ZC (nhóm 3, 4)

II. MẠCH CÓ R, L, C MẮC NỐI TIẾP
1. Định luật Ôm cho đoạn mạch có R, L, C mắc nối tiếp. Tổng trở

UL
U2 = UR2 + (UL – UC)2
U2 = I2 R2 + (ZL – ZC)2 ]

𝐼=

√𝑅

𝑈

2

+¿ ¿ ¿

Với

𝑍 =√ 𝑅 +¿ ¿
2

U
UL-UC

ULC
O

𝜙

UR

UC
Gọi là tổng trở của mạch ()

I

II. MẠCH CÓ R, L, C MẮC NỐI TIẾP
1. Định luật Ôm cho đoạn mạch có R, L, C mắc nối tiếp. Tổng trở

KẾT LUẬN
- Điện áp hiệu dụng ở hai đầu đoạn mạch

√
- Tổng trở của mạch
𝑍=√ 𝑅 +( 𝑍 −𝑍 )
2
𝑅

𝑈= 𝑈 + ( 𝑈 𝐿 −𝑈 𝐶)
2

- Định luật Ôm

𝑈
𝐼=
𝑍

𝐿

𝐶

2

2

(2)

(𝜴)

(3)

(4)

I. PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỒ FRE-NEN

II. MẠCH CÓ R, L, C MẮC NỐI TIẾP
1. Định luật Ôm cho đoạn mạch có R, L, C mắc nối tiếp. Tổng trở
2. Độ lệch pha giữa điện áp và dòng điện

𝑈 𝐿 − 𝑈 𝐶 𝑍 𝐿 − 𝑍𝐶
tan𝜑 =
=
𝑈𝑅
𝑅

UL
(5)
U

ULC
O

𝜙

UC

* Nếu ZL > ZC thì  > 0, u sớm pha hơn i góc 
* Nếu ZL < ZC thì  < 0, u trễ pha hơn i góc 

I
UR

II. MẠCH CÓ R, L, C MẮC NỐI TIẾP
3. Cộng hưởng điện
Điều kiện:

𝑍 𝐿 =𝑍 𝐶

Khi xảy ra
cộng hưởng

1
2
⇔ 𝜔 𝐿=
⇔ 𝜔 𝐿𝐶=1
𝜔𝐶
+

𝑍 min

+

𝑈
𝐼 max =
𝑅

𝑢=𝑢

+
𝑅
+ u, i cùng pha.

i
so
ph
a
h
lệ
c

Phương pháp
giản đồ
Fre-nen

iá
t

rị

tứ

ct
hờ

i

Định
lu

rở

vớ
ii

so

vớ
ii

vớ
i

ph
a

ph
a

tr
ễ

ật Ô m

C
L

R

Tổ
ng
t

so

vớ
ii
ph
a
sớ
m

C

R

L

cù
ng

CỦNG CỐ

G

dụng
u
ệ
i
h
p
á
Điện

Cộng hưởng điện

u, i cùng pha

A

Mạch R,L,C
nối tiếp

.

R

,L

C

.

B

: u sớm pha so
với i
: u trễ pha so
với i

VẬN DỤNG
Câu 1: Công thức tính tổng trở của mạch điện xoay chiều có R, L,
C mắc nối tiếp là:

𝐴 . 𝑍 =√ 𝑅 + ¿ ¿
2

𝐶 . 𝑍= √ 𝑅 +¿ ¿
2

𝐵 . 𝑍= √ 𝑅 − ¿ ¿
2

𝐷. 𝑍= √ 𝑅 −¿¿

Câu 2: Công thức tính độ lệch pha giữa u và i:
𝑍 𝐿+ 𝑍 𝐶
𝐴. tan 𝜑=
𝑅

𝑍𝐿− 𝑅
𝐶 . tan 𝜑=
𝑍𝐶

𝑍 𝐿 − 𝑍𝐶
𝐵 .tan 𝜑=
𝑅
𝑍𝐿 − 𝑅
𝐷 . tan 𝜑 =
𝑍𝐿

2

Câu 3: Dòng nào ở cột A tương ứng với cột B
A

B

1. Mạch R
2. mạch R, C nối tiếp
3. mạch R, L nối tiếp
4. mạch R, L, C nối tiếp (ZL>ZC)
5. mạch R, L, C nối tiếp (ZL6. mạch R, L, C nối tiếp (ZL=ZC)

Đáp án

1
e

a.
b.
c.
d.
e.
f.

2
c

3
a

4
a

5
c

u sớm pha so với i

u sớm pha 2 so với i
u trễ pha so với i
u trễ pha 
so với i
2
u cùng pha so với i
Cộng hưởng

6
f

VẬN DỤNG
Câu 4: Mạch điện xoay chiều RLC mắc nối tiếp có:

𝑹=𝟑𝟎 𝜴 , 𝒁 𝑳=𝟔𝟎 𝜴 , 𝒁 𝑪 =𝟑𝟎 𝜴

Biết điện áp 2 đầu mạch là
Viết biểu thức của i?
Z = R 2 + (Z L - ZC )2

𝒖=𝟏𝟐𝟎 √𝟐𝐜𝐨𝐬 𝟏𝟎𝟎 𝝅𝒕 ¿
A

R

Z = 302 + (60 - 30) 2 = 302 + 302 =30 2 W

𝑈 0 120 √ 2
𝐼 0= =
=4 ¿
𝑍
30 √ 2

𝑍 𝐿 − 𝑍 𝐶 60 − 30
𝜋
tan 𝜙=
=
=1 ⇒ 𝜙= (𝑟𝑎𝑑)
𝑅
30
4

𝜋
𝑖=4 cos(¿ 100 𝜋 t − )¿ ¿
4

L

C
B

VẬN DỤNG MỞ RỘNG
 Tìm hiểu thêm về các mạch điện xoay chiều có 2 phần tử:
RL, RC, LC: Tổng trở, độ lệch pha giữa u và i.
R

L

R

C

L

C

 Tìm hiểu thêm các vi mạch điện tử trong thực tế có R, L, C
mắc nối tiếp:
- Tạo bộ dao động sóng sin có biên độ giảm dần theo thời gian cho
đến khi biên độ không đổi.
- Tạo bộ dao động sóng dừng.
- Tạo bộ lọc đồng bộ lựa chọn băng tần.

 Học bài, trả lời các câu hỏi trong SGK.
 Làm bài tập trong sách giáo khoa.
 Xem và bài tập đầy đủ chuẩn bị tốt cho tiết: “Bài tập”.