L/O/G/O

NHỚ RỪNG
- Thế Lữ -

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả
- Thế Lữ (1907 - 1989), quê ở Bắc Ninh, là nhà
thơ tiêu biểu nhất trong phong trào Thơ mới.
- Hồn thơ Thế Lữ dồi dào và đầy lãng mạn.
- Tác phẩm chính : Mấy vần thơ (thơ, 1935),
Vàng và máu (truyện, 1934), Bên đường Thiên
lôi (truyện, 1936).
- Ông được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ
Chí Minh về văn học nghệ thuật (năm 2003).

Thế Lữ

2. Tác phẩm
 Xuất xứ: In trong tập “Mấy vần thơ” (1935)

Nhớ
rừng

 Thể loại: Thơ 8 chữ (thơ mới hiện đại) - bài
thơ đã góp phần mở đường cho sự thắng lợi của
phong trào Thơ mới.
 PTBĐ: Biểu cảm
 Đại ý: Mượn lời một con hổ trong vườn bách thú để
nói lên tâm sự của người dân mất nước lúc bấy giờ.

Bố cục
Khổ 1 : Tâm trạng của con hổ trong cảnh tù giam
Khổ 2+3 : Hồi tưởng quá khứ oanh liệt ngày xưa
Khổ 4+5 : Nỗi niềm thực tại của hổ
trong vườn bách thú

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1. Hình ảnh con hổ trong vườn bách thú

Khổ thơ thứ nhất
Gậm một khối căm hờn trong cũi sắt,
Ta nằm dài,
dài trông ngày tháng dần qua,
Khinh lũ người kia ngạo mạn, ngẩn ngơ,
Giương mắt bé giễu oai linh rừng thẳm.
Nay sa cơ, bị nhục nhằn tù hãm,
Để làm trò lạ mắt, thứ đồ chơi
chơi,
Chịu ngang bầy cùng bọn gấu dở hơi,
Với cặp báo chuồng bên vô tư lự.

Gạch chân dưới
những từ ngữ chỉ
hoàn cảnh và tâm
trạng của con hổ

HOÀN CẢNH
Nhục
nhằn tù
hãm
Thành
thứ đồ
chơi

Bị nhốt
trong cũi
sắt

- Sự căm hờn, uất
hận tạo thành khối âm
thầm nhưng dữ dội như
muốn nghiền nát,
nghiền tan

Căm
hờn,
uất hận

Ngao
ngán

- Nằm dài buông xuôi ,
bất lực

TÂM TRẠNG
- Vì sa cơ lỡ vận nên
phải cam chịu cuộc sống
tù hãm, làm những việc
tầm thường, vô vị.

Cam
chịu,
bất lực

Bất
bình

- Sự khinh thường, bất
bình khi sống với những
kẻ tầm thường bé nhỏ, dở
hơi, vô tư trong môi
trường tù túng tầm thường

Sử dụng từ ngữ, hình ảnh chọn lọc
Khổ
1

Giọng thơ linh hoạt, tiết tấu phong phú
Tâm trạng ngao ngán căm uất, chỉ
đành bất lực buông xuôi tuy nhiên bên
trong vẫn ngùn ngụt engọn lửa căm hờn

2. Cảnh con hổ trong chốn giang sơn hùng vĩ

Thảo luận nhóm
Chi tiết
Cảnh núi rừng
Hình ảnh con hổ

Hình ảnh
Âm thanh
Hành động
Tư thế

Từ ngữ

a/ Cảnh núi rừng hùng vĩ
Chi tiết
Hình ảnh
Cảnh núi Âm thanh
rừng
Nhận xét

Từ ngữ
Cảnh núi rừng hùng vĩ với: “bóng cả, cây già”
đầy vẻ thâm nghiêm
Âm thanh dữ dội: “tiếng gió gào ngàn”,“giọng
nguồn hét núi”,“thét khúc trường ca dữ dội”
→ Từ ngữ chọn lọc, phong phú và gợi tả
 Nổi bật cảnh đại ngàn hùng vĩ, mạnh mẽ, hoang
dã, bí ẩn linh thiêng, nơi giang sơn mà hổ đã từng
ngự trị.

b/ Hình ảnh con hổ
Chi tiết

Hình ảnh
con hổ

Từ ngữ

+ Bước chân lên
Hành động + Lượn tấm thân như sóng cuộn nhịp nhàng
+ Vờn bóng âm thầm

Tư thế

Oai phong; mạnh mẽ; uy nghiêm: dõng dạc
đường hoàng; mắt thần quắc (khiến mọi vật đều
im hơi)

 Câu thơ sống động, giàu chất tạo hình, diễn tả chính xác vẻ đẹp vừa uy
nghi, dũng mãnh vừa mềm mại, uyển chuyển của chúa sơn lâm.

Thảo luận: Có
ý kiến cho
rằng khổ thơ
3 là một bức
tranh tứ bình
tuyệt đẹp. Em
hãy chỉ ra và
trình bày cảm
nhận của em
về bộ tranh ấy.

Đêm vàng bờ suối

Bình minh

Ngày mưa

Chiều lênh láng máu

Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối
Ta say mồi đững uống ánh trăng tan?

→ Cảnh đẹp diễm lệ con hổ say mồi
đứng uống ánh trăng đầy lãng mạn tựa
như một thi sĩ

Đâu những ngày mưa chuyển 4 phương ngàn
Ta lặng ngắm giang san ta đổi mới

→ Hình ảnh con hổ mang dáng vẻ
của một bậc 'Đế vương'

Đâu những bình minh cây xanh nắng gội Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt
Tiếng chim ca giấc ngủ ta từng bừng?
Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?
→ Cảnh chan hòa ánh sáng rộn rã cùng
→ Cảnh thật dự dội , con hổ trở thành
với tiếng chim ca hát cho giấc ngủ của
một con mãnh thú săn mồi đầy quyền
chúa Sơn Lâm
uy

Bộ tranh tứ bình
Câu hỏi tu từ kết hợp
điệp ngữ “nào đâu?
đâu?”→ Diễn tả thấm
thía nỗi nhớ tiếc da
diết, đau đớn, của con
hổ đối với những quá
khứ huy hoàng của
nó.

Điệp từ “ta”Khí
phách ngang tàng, tư
thế kiêu hùng, ý thức
được uy quyền của vị
chúa tể Sơn âm ; tạo
nên nhạc điệu rắn rỏi,
hùng tráng.

Và giấc mơ huy hoàng
đã khép trong tiếng
than u uất:“ - Than ôi!
Thời oanh liệt nay còn
đâu?”

 Bộ tranh tứ bình đẹp lộng lẫy, cảnh nào cũng có núi rừng hùng vĩ
tráng lệ  Nổi bật hình ảnh chúa Sơn Lâm với tư thế lẫm liệt, uy
nghi, kiêu hùng

3. Khát vọng tự do mãnh liệt

Khổ 4
Nay ta ôm niềm uất hận ngàn thâu,
Ghét những cảnh không đời nào thay đổi,
Những cảnh sửa sang, tầm thường, giả dối:
Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng;
Dải nước đen giả suối, chẳng thông dòng
Len dưới nách những mô gò thấp kém;
Dăm vừng lá hiền lành, không bí hiểm,
Cũng học đòi bắt chước vẻ hoang vu
Của chốn ngàn năm cao cả, âm u.

Cảnh vườn bách
thú hiện ra trước
mắt chúa sơn lâm
như thế nào?

Cảnh vườn thú

Nhân tạo một
cách đơn
điệu, nhàm tẻ

Tầm thường,
giả dối

Cảnh tù túng
đáng chán,
đáng khinh,
đáng ghét

Nhịp thơ
ngắn,
dồn dập

Từ ngữ
liệt kê

Giọng thơ
chế giễu ở
2 câu đầu

Giọng thơ
như kéo dài
hơn ở những
câu tiếp
theo

Từ tâm trạng của con
hổ ở vườn bách thú, em
có liên tưởng, suy nghĩ
gì đến tình hình đất
nước, nhân dân ta
trong thời bấy giờ?

 Cảnh vườn bách thú là thực tại xã hội đương
thời
Con hổ bị nhốt trong vườn thú = Người dân Viêt
Nam bị nhốt trong cũi vô hình của thực dân
Pháp (VN đang bị sự cai trị của Thực dân).
 Thái độ của hổ là thái độ của người dân đối
với xã hội đó.

Nhận xét về cách sử dụng
câu trong khổ cuối của tác giả
và nêu tác dụng
Hỡi oai linh, cảnh nước non hùng vĩ !
Là nơi giống hùm thiêng ta ngự trị,
Nơi thênh thang ta vùng vẫy ngày xưa,
Nơi ta không còn được thấy bao giờ !
Có biết chăng trong những ngày ngao ngán,
Ta đương theo giấc mộng ngàn to lớn
Để hồn ta phảng phất được gần ngươi,
- Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi !

Câu cảm thán liên
tiếp, lời gọi thiết
tha → Khát vọng
tự do mãnh liệt
nhưng bất lực.

Khao khát tự
do mãnh liệt
Tâm sự
của hổ
Bất hòa với
thực tại

Tâm trạng
chung của
người dân VN
mất nước khi
đó

Sơ đồ nội dung

-Hình ảnh con hổ trong vườn bách thú với tâm trạng uất ức, chán
chường
-Nhớ về chốn rừng xanh hoang vu khi con hổ được làm chủ cuộc
sống của mình, chúa tể sơn lâm, chế ngự cả muôn loài.
-Nhìn lại thực tại, lại chán, thực tại giả dối

-Khao khát được tự do để trở về rừng xanh

III. TỔNG KẾT

Nghệ thuật

- Cảm hứng lãng mạn, hình
ảnh thơ giàu chất tạo hình
- Ngôn ngữ nhạc điệu phong
phú, giàu sức biểu cảm.
- Biểu tượng thích hợp đẹp
đẽ thể hiện chủ đề bài thơ.

A
B

Mượn lời con hổ bị
nhốt ở vườn bách thú để
diễn tả sâu nỗi chán ghét
thực tại tầm thường, tù túng
và niềm khát khao tự do mãnh
liệt.Bài thơ đã khơi gợi lòng
yêu nước thầm kín của
người dân mất nước
thủa ấy.

Nội dung