Tiết 29 - 32

Bài 3:
CẤU TRÚC CỦA MỘT
CHƯƠNG TRÌNH PASCALL
( 4 tiết )

Khởi động
Theo em khi học một ngôn ngữ lập trình, có gì
giống và khác so với quá trình học một ngoại
ngữ?
Giống nhau:
Đều là một ngôn ngữ mới
Chúng ta đều phải học các cấu trúc, những cú pháp của ngôn ngữ đó. 
Nếu muốn học tốt ngôn ngữ đó thì chúng ta đầu phải thực hành nhiều trên môi
trường của chúng. 
Khác nhau: 
Học ngoại ngữ: chúng ta cần học những từ mới, luyện tập về phần nghe, nói để
có thể giao tiếp tốt.
Học ngoại ngữ giao tiếp người với người
Ngôn ngữ lập trình giao tiếp người với máy

Chương trình Pascal dưới đây có những điểm chung nào?
- Đều có từ
khóa
Program
ở đầu
chương trình.
- Đều có cấu
trúc Begin 
end.

KIẾN THỨC
1.Cấu trúc chương trình pascal
* Đọc TT ( Tr 98 – 99_ SHD)
- Dòng tiêu đề:
program chứ
không phải là
programme
- Phần thân
chương trình
thiếu dấu
chấm sau end

Theo cấu trúc chương trình Pascal ở trên, em
phát hiện được những lỗi nào trong chương
trình dưới đây:
programme SyntaxError;
begin
     WriteLn ('Hello');
     WriteLn ('How are you?');
end

KIẾN THỨC
2. Từ khóa
* Đọc TT (Tr 99) Hãy chỉ ra các từ khóa em gặp trong hai chương
trình ở mục vừa tìm hiểu.

Từ khóa
Ví dụ:
Program vd1;
Uses crt;
Begin
Writeln('CHAO CAC BAN');
End.

Program  Từ khoá khai báo tên chương trình
Uses
 Từ khoá khai báo các thư viện
Begin, End  Các từ khoá thông báo bắt đầu và kết thúc phần
thân chương trình.

Tiết 30

Bài 3:
CẤU TRÚC CỦA MỘT CHƯƠNG
TRÌNH PASCALL
( 4 tiết )

KIẾN THỨC
3. Tên

* Đọc TT (Tr 100) Hãy chỉ ra tên nào không hợp lệ trong

những tên cho trong bảng:

A. Birthday                                             B. see you
C. Too_hot?                                             D. OldName
E. First_Initial                                          F. case
G. 1stprogram                                        H. One+Two
I. down.to.earth                                      J. nghiem_cua_chuong_trinh
Những tên không hợp lệ là:
B vì chứa dấu cách
C vì có dấu hỏi
H vì có dấu cộng "+"
I vì có dấu chấm "."

3

Từ khóa và Tên
Tên
 Tên do người lập trình đặt theo các qui tắc của ngôn
ngữ lập trình và chương trình dịch.
- Phải bắt đầu bằng chữ cái (a,A…) hoặc dấu ghạch dưới( _ )
hoặc chữ số ( 0…9).
- Dài không quá 255 kí tự.
- Không trùng tên với từ khóa.

4

Cấu trúc tuần tự:
Cấu trúc chung của mọi chương trình gồm hai phần:
[]

Trong đó:
- Phần khai báo có thể có hoặc không.
- Phần thân chương trình bắt buộc phải có.
10

Hình dưới đây giải thích ý nghĩa của hai dòng lệnh trong chương
trình. Hãy dự đoán khi thực hiện chương trình sau: 
program ChuongTrinh;
begin
     WritenLn ('Chao cac ban!');
     WritenLn ('Day la  chuong trinh dau tien');
end.

Máy tính sẽ in ra màn hình phương án nào? Giải thích vì sao
em chọn phương án đó.
 Khi chương trình được
thực thi máy tính sẽ lần
lượt thực hiện các lệnh từ
lệnh đầu tiên đến lệnh
cuối cùng.

A. Day la  chuong trinh dau tien
Chao cac ban!

B. Chao cac ban!
Day la  chuong trinh dau tien

4

Cấu trúc chung của chương trình
 Phần khai báo gồm:
 Khai báo tên chương trình
 Khai báo các thư viện: chứa các lệnh viết sẵn có thể dùng trong
chương trình.
Các khai báo khác.

 Phần thân chương trình:
Gồm các câu lệnh mà máy tính cần thực hiện.

Ví dụ:Phần khai báo
Phần thân
chương trình

Program vd1;
Uses crt;
Begin
Writeln('CHAO CAC BAN');
End.
12

Tiết 31 - 32

Bài 3:
CẤU TRÚC CỦA MỘT CHƯƠNG
TRÌNH PASCALL

LUYỆN TẬP
- Khởi động phần mềm
Turbol Pascal hoặc
Free Pascal bằng cách:
- Nháy đúp chuột vào
biểu tượng
Cửa sổ soạn thảo chương
trình xuất hiện như hình
bên

LUYỆN TẬP
* Thực hiện thay đổi vị
trí lưu tập tin:
- File/ Change dir…
- Nháy đúp vào Drives
Chọn địa chỉ cần lưu…

* Thực hiện đổi tên tập tin:
- File/ Save as…
- Nhập tên vào ô “Name”
- Chọn OK

Ví dụ về chương trình
Lệnh khai báo tên
chương trình

Lệnh in ra màn hình dòng chữ
CHAO CAC BAN

Program vd1;
Uses crt;
Begin
Writeln('CHAO CAC BAN');
End.

CHAO CAC BAN

Kết quả

Chương trình có thể có nhiều câu lệnh, mỗi câu lệnh gồm các
cụm từ khác nhau được tạo từ các chữ cái.
16

Ví dụ về ngôn ngữ lập trình
 Dịch chương trình
– Nhấn tổ hợp phím Alt + F9
– Chương trình dịch sẽ kiểm tra lỗi chính tả và cú pháp.

17

Ví dụ về ngôn ngữ lập trình
 Chạy chương trình
Nhấn tổ hợp phím Ctrl + F9
Màn hình hiện kết quả của chương trình:

18

Ví dụ về ngôn ngữ lập trình
 Bài tập 1: Viết chương trình
Program vd1;
Uses Crt;
Begin
Writeln('CHAO CAC BAN');

Writeln('DAY LA CHUONG TRINH DAUTIEN');
End.

Sử dụng
bàn phím
và các quy
tắc để soạn
thảo
chương
trình.

19

Tiết 32

Bài 3:
CẤU TRÚC CỦA MỘT CHƯƠNG
TRÌNH PASCALL

LUYỆN TẬP
 Bài tập 2: Soạn thảo chương trình “
GiaiPTBac1”. ( Theo gợi ý SHD – Tr102 )

22

Câu 3: Hãy cho biết các chương trình
Pascal sau đây có hợp lệ không?
• Chương trình 1:
begin
end.

• Chương trình 2:
Begin
Program CT_thu;
Writeln ('Chao cac ban');
end.

Ghi nhớ!
Ngôn ngữ lập trình là tập hợp các kí hiệu và quy tắc
viết các lệnh.
Từ khoá: tập hợp các từ dành riêng cho những mục
đích sử dụng nhất định của ngôn ngữ lập trình.
Tên để phân biệt các đại lượng trong chương trình và
do người lập trình đặt.
 Cấu trúc chương trình thường gồm hai phần:
- Phần khai báo
- Phần thân chương trình.
25

TIẾT HỌC KẾT THÚC.
HẸN GẶP LẠI!

XIN CHÂN THÀNH
CẢM ƠN!