Ôn lại kiến thức bài trước
Câu 1: Phát biểu định nghĩa từ thông? Nêu cách làm biến đổi từ thông
qua một diện tích S?
Định nghĩa: Từ thông qua diện tích S đặt trong
một từ trường đều là đại lượng  được tính bằng:
 = BScos

 
  B; n





Cách làm biến đổi từ thông qua một diện tích S
+ Biến đổi cảm ứng từ B
+ Biến đổi diện tích S
+ Biến đổi góc 

(C)


n



B

Ôn lại kiến thức bài trước
Câu 2: Phát biểu định nghĩa hiện tượng cảm ứng điện từ? Nêu điều
kiện để có hiện tượng cảm ứng điện từ?
Định nghĩa: Hiện tượng cảm ứng điện từ là hiện tượng xuất hiện dòng điện cảm
ứng trong một mạch điện kín khi từ thông qua mạch điện kín đó biến thiên
Điều kiện để có hiện tượng cảm ứng điện từ
+ Có từ trường
+ Có mạch điện
+ Có sự biến thiên từ thông qua diện tích mạch điện

Ôn lại kiến thức bài trước
Câu 3: Phát biểu định luật Len-Xơ về chiều dòng
điện cảm ứng? Nêu cách xác định chiều dòng điện
cảm ứng trong một mạch điện kín?
1. Định luật Len-Xơ về chiều dòng điện cảm ứng
Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong mạch kín có chiều
sao cho từ trường cảm ứng có tác dụng chống lại sự
biến thiên của từ thông ban đầu qua mạch kín
2. Cách xác định chiều dòng điện cảm ứng trong một
mạch điện kín
+ Khi từ thông qua mạch kín tăng: Cảm ứng từ cảm
ứng ngược chiều cảm ứng từ của từ trường ban đầu
+ Khi từ thông qua mạch kín giảm: Cảm ứng từ cảm
ứng cùng chiều cảm ứng từ của từ trường ban đầu


BC


B
Từ thông qua mạch
kín tăng


B


BC

Từ thông qua mạch
kín giảm

Bài 24. SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG
Nội dung chính của bài:
I. Suất điện động cảm ứng
1. Định nghĩa
2. Định luật Faraday
II. Quan hệ giữa suất điện động cảm
ứng và định luật Len-Xơ
III. Chuyển hoá năng lượng trong hiện
tượng cảm ứng điện từ

I. Suất điện động cảm ứng
1. Suất điện động trong một mạch điện kín
+ Xét một mạch điện như hình vẽ
+ Khoá K mở: Mạch điện hở, không có dòng điện
chạy trong mạch (đèn không sáng)
+ Khoá K đóng: Mạch điện kín, trong mạch có dòng
điện (đèn sáng)
+ Trong mạch điện kín có dòng điện: Trong mạch
phải có nguồn điện
+ Suất điện động E của một nguồn điện là đại lượng
đặc trưng cho khả năng của nguồn điện và được đo
bằng thương số giữa công A của lực lạ khi di chuyển
một điện tích dương q ngược chiều điện trường bên
trong nguồn điện và độ lớn điện tích q đó
+ Trong một mạch điện kín có dòng điện: Trong
mạch có Suất điện động

K

E, r

R

Suất
điệnmột
động
Trong
Đại lượng đặc
vẫn có trong
mạch
điện
trưng
củacó
mạch điện ngay
dòng điện
thì
nguồn
điện
cả khi không là
có
mạch
điệnbiểu
phải
gì? Phát
dòng
điện (mạch
cóđịnh
yếuhở)
tố nào?
nghĩa?

2. Suất điện động cảm ứng
- Ống dây được nối với điện
kế thành mạch kín
- Nam châm chuyển động
đối với ống dây thì trong
ống dây có dòng điện cảm
ứng
- Vậy: Trong ống dây đã
xuất hiện suất điện động và
xuất điện động này sinh ra
dòng điện cảm ứng

Trong ống dây xuất hiện
dòng điện cảm ứng ta có
thể kết luận như thế nào?

- Trong ống dây đã xuất
hiện một suất điện động và
xuất điện động này sinh ra
dòng điện cảm ứng
- Định nghĩa: Suất điện
động cảm ứng là suất điện
động sinh ra dòng điện cảm
ứng trong mạch kín
- Điều kiện để có suất điện
động cảm ứng
+ Có từ trường
+ Có mạch điện
+ Có sự biến thiên từ thông
qua mạch điện đó

Hãy
Hãynêu
phát
điều
biểu
kiện
định
để
nghĩa
có suất
dòng
suấtđiện
điện
điệnđộng
cảm
động
cảm
ứng?
ứng?

3. Định luật Faraday
Trong thí nghiệm 1
+ Nam châm tiến lại gần ống dây: Trong
ống dây xuất hiện dòng điện cảm ứng

N

S

+ Tăng tốc độ chuyển động của nam
châm (tăng tốc độ biến thiên từ thông):
Cường độ dòng điện cũng tăng
0

4
=1┴

mA

6

0:6 mA

2
4

Hiện
Suất điện
tượng
động
cũngcảm
diễn
ứng
ra
trong
tương
một
tựmạch
khi từđiện
thông
phụ
thuộc
qua mạch
vào yếu
điệntốgiảm
nào?

2

9

+ Vậy: Suất điện động cảm ứng trong một
mạch điện phụ thuộc vào tốc độ biến
thiên từ thông qua mạch điện đó

Xét một mạch kín (C) có chiều dương như hình vẽ,
đặt trong một từ trường
+ Từ thông qua mạch biến thiên một lượng 
trong một khoảng thời gian t
+ Sự biến thiên từ thông này được thực hiện bởi
một sự dịch chuyển nào đó sinh ra dòng điện cảm
ứng  xuất hiện lực từ tác dụng lên mạch (C).
Trong sự dịch chuyển này lực từ tác dụng lên mạch
(C) đã thực hiện một công: A
+ Đã chứng minh được: A = i 
(i: Cường độ dòng điện cảm ứng)
+ Công của ngoại lực: A' = - A = -i 
+ Công A' có độ lớn bằng phần năng lượng do bên
ngoài cung cấp cho mạch (C) và được chuyển hoá
thành điện năng của suất điện động cảm ứng eC

+


B



(C)

Công của
ngoại lực
được tính như
thế nào?

+ Faraday đã chứng minh được:


eC 
t

+


B



(C)

+ Về độ lớn của suất điện động cảm ứng


eC 
t
Định luật Faraday:
Độ lớn của suất điện động cảm ứng xuất hiện
trong mạch kín tỷ lệ với tốc độ biến thiên của
từ thông qua mạch kín đó

Hãy phát biểu
định luật
Faraday về
suất điện động
cảm ứng?

II. Quan hệ giữa suất điện động cảm ứng và định luật Len-Xơ
Định luật Len-Xơ về chiều dòng điện cảm ứng
(suất điện động cảm ứng): Dòng điện cảm ứng
(suất điện động cảm ứng) trong một mạch điện
kín có chiều sao cho từ trường cảm ứng có tác
dụng chống lại sự biến thiên của từ thông qua
mạch
+ Trong công thức tính suất điện động cảm ứng
xuất hiện dấu “-”
+ Khi  tăng   > 0  eC < 0: Chiều của
suất điện động cảm ứng ngược với chiều của
mạch
+ Khi  giảm   < 0  eC > 0: Chiều của
suất điện động cảm ứng cùng với chiều của
mạch


eC 
t

Hãy phát biểu
định luật LenXơ về chiều
dòng điện cảm
ứng?

III. Chuyển hoá năng lượng trong hiện tượng cảm ứng điện từ
Trong hiện tượng cảm ứng điện từ, để tạo ra sự biến thiên từ thông qua một
mạch điện, phải có ngoại lực tác dụng vào mạch điện và ngoại lực đã sinh ra
một công cơ học, công cơ học này làm xuất hiện suất điện động cảm ứng trong
mạch
+ Vậy: Bản chất của hiện tượng cảm ứng điện từ là là quá trình chuyển hoá cơ
năng thành điện năng

Hãy mô tả quá trình
chuyển hoá năng lượng
trong hiện tượng cảm
ứng điện từ?

Củng cố bài học
Câu 1: Xác định chiều dòng điện cảm ứng trong các trường hợp sau


B

N

S

S

N

BC

Hình 1


B

N

BC

Hình 2

 S
BC
B
Hình 3

S

 N
B BC
Hình 4

Củng cố bài học
Câu 2: Xác định chiều dòng điện cảm ứng trong các trường hợp sau

 
B BC

Hình 1: Cảm
ứng từ giảm

 
B BC

Hình 2: Cảm
ứng từ tăng

 
B B
C

Hình 3: Cảm
ứng từ giảm


 B
C
B
Hình 4: Cảm
ứng từ tăng

Nội dung tự học
1. Ôn tập nội dung bài đã học
+ Suất điện động cảm ứng (định nghĩa, định luật Faraday)
+ Quan hệ giữa suất điện động cảm ứng và định luật Len-Xơ
+ Chuyển hoá năng lượng trong hiện tượng cảm ứng điện từ
+ Làm các bài tập có liên quan trong SGK và tài liệu học tập
2. Chuẩn bị bài học tiếp theo:
Bài 25: Tự cảm
+ Các nội dung chính của bài
+ Các nội dung đó như thế nào

Ta có thể nói rằng bí ẩn
vĩnh cửu của thế giới này