Đoạn video dưới đây đề cập tới triều đại và nhân vật lịch sử nào?

Bài 12
CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG
(1075- 1077)

1. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ nhất (năm 1075)
a. Nguyên nhân
- Nhà Tống âm mưu xâm lược Đại
Việt

NhàVìTống
đã làm
sao Đại
gì Việt
để thực
phảihiện
âm
mưu
xâm
kháng
chiến
lược
ĐạiTống
Việt ?
chống

Bài 12: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG
(1075 – 1077)
NHẤT (1075)

Tống Thần Tông
trắng trợn nói: “Sau
khi Giao Chỉ (Đại
Việt) thua, hãy đặt
thành quận huyện
mà cai trị và hãy
sung công của cải”
và nếu thắng được
Đại Việt thì thế Tống
sẽ tăng và các nước
Liêu, Hạ sẽ phải
kiêng nể”

Tranh vẽ Tống Thần Tông.

b. Chủ trương của nhà Lý
- Cử Lý Thường Kiệt làm tổng chỉ
huy, tổ chức cuộc kháng chiến.

Trước âm mưu
xâm lược của
nhà Tống, nhà
Lý đã có chủ
trương gì?

Lý Thường Kiệt có tên húy là
Ngô Tuấn - sinh năm 1019 mất
năm 1105. Ông là người làng
An Xá, huyện Quảng Đức, nay
thuộc Hà Nội. Ông làm quan cả
ba đời vua Lý Thái Tông, Lý
Thánh Tông, Lý Nhân Tông.
Ông là người giàu mưu lược, là
thiên tài quân sự và được vinh
danh là vị tướng lừng danh
nhất thế kỉ XI.

b. Chủ trương của nhà Lý
- Cử Lý Thường Kiệt làm tổng chỉ
huy, tổ chức cuộc kháng chiến.
- Tấn công Cham-pa làm thất bại
mưu đồ nhà Tống

Nêu chủ trương
và hành động
chống Tống của
Lý Thường Kiệt?

1. Chủ động tiến công để tự vệ
b. Chủ trương của nhà Lý
- Cử Lý Thường Kiệt làm tổng chỉ
huy, tổ chức cuộc kháng chiến.
- Tấn công Cham-pa làm thất bại
mưu đồ nhà Tống
.- Chủ trương của nhà Lý “tiến công
trước để tự vệ”.

Nêu chủ trương
chống Tống của
Lý Thường Kiệt?

Nêu kế hoạch tiến công sang đất
Tống của Lý Thường Kiệt ?

b. Chủ trương của nhà Lý
- Cử Lý Thường Kiệt làm tổng chỉ
huy, tổ chức cuộc kháng chiến.
- Đánh bại cuộc tấn công của
Cham-pa.
- Chủ trương của nhà Lý “tiến công trước để tự vệ”.
+ Tháng 10-1075, hơn 10 vạn quân ta chia làm hai đạo dưới sự chỉ
huy của Lý Thường Kiệt cùng Tông Đản tấn công vào đất Tống
+ Hạ thành Ung Châu, quân ta rút về nước.

Lược đồ cuộc tấn công để tự vệ của nhà Lý
42 ngày
ản
Đ
g
Tôn

g Kiệt
n
ờ
ư
Lý Th

Thảo luận cặp đôi
? Vì sao nói đây là cuộc tấn công để tự vệ chứ không phải là cuộc tấn công
để xâm lược?
Tấn công để tự vệ
- Khi tấn công quân ta yết bảng nói rõ mục đích tấn công của mình:
.
“tự vệ”
- Chỉ tấn công vào các căn cứ quân sự nơi mà địch tập trung kho
lương, vũ khí chuẩn bị để sang xâm lược nước ta.
-Sau khi tiến công sang đất Tống, Lý Thường Kiệt cho ban bố “Phạt
Tống lộ bố văn” để nhân dân Tống hiểu rõ mục đích và tính chất của
cuộc tiến công.
- Khi đạt được mục tiêu, quân ta nhanh chóng rút về nước.

Thảo luận cặp đôi
? Việc chủ động tiến công của nhà Lý có ý nghĩa như thế nào?

Ý nghĩa
- Làm cho quân Tống hoang mang bị động và thêm khó khăn trong việc
chuẩn bị xâm lược nước ta và buộc phải kéo dài thời gian.
- Quân dân ta tăng thêm lòng tự tin và thời gian chuẩn bị kháng chiến.

b. Chủ trương của nhà Lý
- Cử Lý Thường Kiệt làm tổng chỉ huy, tổ chức cuộc kháng chiến.
- Đánh bại cuộc tấn công của Cham-pa.
- Chủ trương của nhà Lý “tiến công trước để tự vệ”.
+ Tháng 10-1075, hơn 10 vạn quân ta chia làm hai đạo dưới sự chỉ
huy của Lý Thường Kiệt cùng Tông Đản tấn công vào đất Tống
+ Hạ thành Ung Châu, quân ta rút về nước.
* Ý nghĩa. Đẩy kẻ thù vào thế bị động, tạo thuận lợi để ta đánh bại
kẻ thù khi sang xâm lược nước ta

Chỉ ra nét độc đáo trong cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ nhất?

- Ta chỉ tấn công căn cứ quân sự, kho lương chủa địch
- treo bảng nói rõ nhân dân 2 nước biết mục đích tấn công.
- Sau khi đạt được mục đích ta rút quân về nước.

Để giải quyết khó khăn của
mình giữa thế kỷ XI nhà Tống
đã làm gì?

A. Đánh 2 nước Hạ Liêu
B. Đánh Champa để
mở rộng lãnh thổ
C. Đánh Đại Việt để giải
quyết khó khăn trong nước

D. Tất cả biện pháp trên

2. Lý Thường Kiệt đã cho quân tấn công
vào những địa điểm nào trên đất Tống?
ĐÁP ÁN: Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu

3. Lý Thường Kiệt đã thực hiện chủ trương đánh
giặc như thế nào?
ĐÁP ÁN: “Tiến công trước để phòng vệ”

4. Nhà Lý đã cử ai làm người chỉ huy và tổ chức
kháng chiến?
ĐÁP ÁN: LÝ THƯỜNG KIỆT

5. Âm mưu xâm lược của nhà Tống đối với
Đại Việt là gì?
ĐÁP ÁN: Giải quyết những khó khăn trong nước

Cuộc chiến đấu tiêu diệt thành
Ung Châu diễn ra trong bao lâu?

A. 41 ngày
B. 42 ngày
C. 43 ngày
D. 44 ngày

* Em hãy hoàn thành bảng thống kê dưới đây về cuộc tấn công của quân ta vào đất
Tống:
Đường tiến quân

Đường bộ
Đường thủy

Chỉ huy

Vị trí

Kết quả

DẶN DÒ

1. Về nhà học bài:
2. Soạn bài 12 (tiếp theo): phần II
II. Giai đoạn II (1076-1077).

2. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ hai (năm
1077)
a. Chuẩn bị kháng chiến (1076- 1077)
? Sau khi rút quân về nước, Lý Thường Kiệt đã làm gì để chuẩn bị
cho cuộc kháng chiến?

Sự chuẩn bị của Lý Thường Kiệt

01

02

03

Hạ lệnh cho các
địa phương
chuẩn bị bố
phòng.

Cử Lý Kế
Nguyên chặn
vùng biển
Đông Kênh

Xây dựng
phòng
tuyến Như
Nguyệt

Lý
T

hư
ờn
g

Ki
ệt

àng
Ho Mãn
m
Ki

ân
u
i q lực
ộ
Đ ủ K
ch LT
do huy
ỉ
ch

Quảng Nguyên
(Cao Bằng)
Lưu Kì
Môn

nh
Thân Cả
Phúc

Thăn
g
Long
CHÚ GIẢI:
CHÚ GIẢI:
Thăng

Long

QUÂN TỐNG TẤN CÔNG ĐẠI VIỆT

Phòng tuyến Như Nguyệt

PHÒNG TUYẾN NHƯ NGUYỆT

CHÂU UNG
Lệnh cho các địa
g
KHÂM
an _ CHÂU
phương
chuẩn bị
L
)
n
n
a
ơ
bố phòng.
Qu ng S T
ô M CHÂU LIÊM
(Lạ
ậu

Th
i
V

ủ

An

Đôn g K ê n h

Lý Kế Nguyên

Lý Kế,
hân
CNguyên
g
n
à
o
H
ăn
V
u
ê
i
h
chỉ
huy
C
đạo thủy
binh đóng
ở Đông
Kênh

Quân
Đại Việt bố phòng, chặn giặc
QUÂN ĐẠI VIỆT BỐ PHÒNG
VÀ CHẶN ĐÁNH

Lược ®å chuẩn bị bố phòng cña qu©n Đại Việt (1076 – 1077)

a.

Lược đồ chuẩn bị bố phòng của nhà Lý (1076 – 1077)

Hoàng Kim Mãn

Thân Cảnh Phúc
Vi Thủ An
LÝ THƯỜNG KIỆT

Lý Kế Nguyên

LƯỢC ĐỒ PHÒNG TUYẾN SÔNG NHƯ NGUYỆT
gT
Sôn

HIỆP HÒA

i
nú

g
ơn
hư

ãy

VIỆT YÊN

LẠNG GIANG

m
Ta

Đa Phúc

o
Đả

BẮC GIANG

am
N
ục
L
g
n
ô
S

Bến Ngọt

TỪ SƠN

THĂNG LONG

g
Sông Đuốn

Th
ái
Bì
nh

Hồn
g

VẠN XUÂN

Sô
ng

Sôn
g

Can Vang
BẮC NINH

Phòng tuyến dài khoảng 100km dọc theo
sông từ Đa Phúc đến Phả Lại, đắp bằng đất
cao, vững chắc, có nhiều lớp giậu tre dày
đặc, dưới sông có những hố chông. Sông
rộng, chông ngầm, giậu dày, lũy cao kết
hợp với nhau tạo thành phòng tuyến rất
vững chắc, lợi hại.

(Tư liệu Sử 7 – NXB Giáo dục 2005)

PHÒNG TUYẾN TRÊN SÔNG NHƯ NGUYỆT

Cảnh quân ta đóng cọc chuẩn bị phòng tuyến Như Nguyệt

2. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ hai (năm
1077)
a. Chuẩn bị kháng chiến (1076- 1077)
Việc xây dựng phòng tuyến Như Nguyệt dựa trên sự kết
hợp giữa địa hình tự nhiên, bãi chướng ngại vật cùng với
lực lượng thuỷ - bộ được bổ trí trọng điểm nên vừa có thể
bảo vệ được toàn chiến tuyến, vừa nhanh chóng tập trung
tổ chức phản công địch. Đây chính là sự độc đáo, sáng tạo
trong cách tổ chức đánh giặc của Lý Thường Kiệt.

2. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ hai (năm
1077)
a. Chuẩn bị kháng chiến (1076- 1077)
b. Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến sông Như Nguyệt.

Nhóm 1
Dùng lược đồ H3 trong sgk miêu tả trận chiến
chống Tống?

THẢO
LUẬN
NHÓM

Nhóm 2
Vì sao đang ở thế thắng mà Lý Thường Kiệt
lại cử người đến thương lượng giảng hòa với giặc?
Nhóm 3
Nêu những nét độc đáo trong cách đánh giặc
của Lý Thường Kiệt?
Nhóm 4
Nêu nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử
của cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ hai ?

Nhóm 1
- Căm tức, chuẩn bị ráo riết xâm lược Đại Việt

10 vạn bộ binh

1 vạn ngựa chiến

20 vạn dân phu

LƯỢC ĐỒ KHÁNG CHIẾN CHỐNG TỐNG (1076 - 1077)

(Cao Bằng)

ác
u
Q

Hoàng Kim Mãn

hủ
A

n
Vi Thủ An

Quảng Ninh
uy
Ng
Kế
Lý

NG
K
LÝ THƯỜNG
KIỆT
IỆ
T

úc

Ư
Ờ

Ph

TH

h

Thân Cảnh Phúc

(1Vi T

ản
C

LÝ

t
ế
i
T
u
iệ
r
T

)
7
7
0
-1

ân
Th

(Lạng Sơn)

uỳ
Q
h

Lý Kế Nguyên

Ho

u
â
àM

ên

LƯỢC ĐỒ TRẬN ĐÁNH TRÊN PHÒNG TUYẾN SÔNG NHƯ NGUYỆT
gT
Sôn

HIỆP HÒA

g
ơn
hư

VIỆT YÊN

Triệu Tiết

Bến Ngọt
YÊN PHONG

Sôn
g

Hồn
g

TỪ SƠN

THĂNG LONG

g
Sông Đuốn

Nhà Lý phòng thủ
BẮC GIANG

am
N
c
Phòng tuyến NhưLụNguyệt
g
Sôn

Can Vang
BẮC NINH
VẠN XUÂN
Th
ái
Bì
nh

o
Đả

Quách Quỳ

Sô
ng

m

Đa Phúc

LẠNG GIANG
Trận tuyến quân Tống
Quân Tống tiến đánh
Quân ta chặn đánh

Tranh minh họa Lý Thường Kiệt và bài thơ thần “Nam quốc sơn hà”

SÔNG NÚI NƯỚC NAM
“Sông núi nước Nam, vua Nam ở
Rành rành định phận ở sách trời.
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm,
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời.”

Bài thơ này được xem như là bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên
của nước ta. Bài thơ đã khẳng định độc lập chủ quyền và toàn
vẹn lãnh thổ của người Việt ở phương Nam.

gT
Sôn

HIỆP HÒA

o
Đả

THĂNG
LONG

Hồn
g

TỪ SƠN

g
Sông Đuốn

BẮC GIANG

am
N
ục
L
g
n
ô
S

Can Vang
BẮC NINH
VẠN XUÂN
Th
ái
Bì
nh

m
Ta

Triệu Tiết

LƯỢC ĐỒ TRẬN ĐÁNH TRÊN PHÒNG TUYẾN
Sô
ng

i
nú

Quách Quỳ

Bến Ngót
YÊN PHONG

Sôn
g

g
ơn
hư

y
Dã

Đa Phúc

VIỆT YÊN

Quân nhà Lý phòng ngự
Phòng tuyến Như Nguyệt
Quân ta tiến công
Trận tuyến quânTống
LẠNG GIANG
Quân Tống rút chạy

3. Tổ chức phản công và kết thúc chiến tranh.
- Cuối năm 1076, quân Tống chuẩn bị tiến vào nước ta theo
hai đường: thủy và bộ
- Tháng 1-1077, quân Tống tiến vào nước ta
- Nhà Lý đánh được nhiều trận nhỏ và cản bước tiến kẻ thù
- Quân của Lý Kế Nguyên ngăn chặn bước tiến của quân thủy
 - Cuối xuân 1077, nhà Lý cho quân vượt sông, bất ngờ tấn
công vào đồn giặc
*. Kết quả:
- Quân Tống thua to
- Lý Thường Kiệt giảng hòa kết thúc chiến tranh

Để đảm bảo mối quan
hệ bang giao hoà hiếu
giữa 2 nước sau chiến
tranh

Để đảm bảo hoà bình
lâu dài cho đất nước

Nhóm 2
Để không làm
tổn thương danh
dự của nước lớn

Để thể hiện tinh
thần nhân đạo
của dân tộc ta

Nhóm 3
Châu Ung
Châu Khâm
Châu Liêm
Đề nghị
“giảng hoà”

Chọn sông
Như Nguyệt
Ngâm bài
“Thơ Thần”

Nhà Lý
kiên quyết
kháng
chiến

Tài thao
lược của
LÝ
THƯỜNG
KIỆT

Toàn dân
đoàn
kết

Nguyên
nhân
thắng
lợi
Vai trò
của
quân đội

Nhóm 4
Đánh bại
cuộc xâm
lược của
nhà Tống
Ý nghĩa
Lịch sử
Nền độc
lập dân tộc
được
giữ vững

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Có 10 câu hỏi, mỗi câu hỏi khi trả lời đúng được 1 điểm, trả lời đúng đến
câu nào thì được điểm tương ứng với câu hỏi đó. Trong quá trình trả lời, học
sinh được sử dụng 2 quyền trợ giúp trong bất kì thời điểm nào:
- Quyền hỏi ý kiến Tổ tư vấn (ba người bạn trong lớp, từ câu 6 trở đi, nếu
cả 3 người trợ giúp đúng mỗi người đều được 8 điểm, 2 người đúng được 9
điểm, 1 người đúng được 10 điểm).
- Quyền trợ giúp 50/50 (giáo viên chỉ ra 2 phương án sai).

Câu hỏi số 1: Nhà Tống đã làm gì giải quyết những khó
khăn trong nước?
 A. Đánh Đại Việt

 B. Đánh hai nước Liêu – Hạ

 C. Đánh Chăm-pa

 D. Cải cách đất nước

Câu hỏi số 2: Đâu không là lý do khiến Lý Thường Kiệt chọn
sông Như Nguyệt làm nơi xây dựng phòng tuyến đánh giặc?
 A. Là con sông chặn ngang tất cả các ngả
đường bộ từ Quảng Tây vào Thăng Long 
 C. Là một chiến hào tự nhiên khó để
vượt qua

 B. lượng quân Tống sang xâm lược
Việt Nam chủ yếu là bộ binh
 D. Dựa trên truyền thống đánh giặc
trên sông của các triều đại trước