CHƯƠNG 5 :VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ X ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XVI
BÀI 14: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC
THỜI NGÔ – ĐINH - TIỀN LÊ (939 – 1009)

I. MỤC TIÊU (Học xong bài học, học sinh sẽ đạt được.
1. Kiến thức
- Nêu được những nét chính về thời Ngô.
- Trình bày được quá trình thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh và sự thành lập của nhà Đinh.
- Mô tả được cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống của Lê Hoàn năm 981.
- Giới thiệu được những nét chính về tổ chức chính quyền thời Đinh - Tiền Lê.
- Nhận biết được đời sống xã hội văn hóa thời Ngô – Đinh – Tiền Lê.
- Đánh giá được công lao của Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh, Lê Hoàn trong công cuộc củng cố nền độc lập & bước đầu xây
dựng đất nước về đời sống, kinh tế xã hội.
2. Năng lực
* Năng lực chung
- Năng lực tự chủ và tự học: Làm việc độc lập để giải quyết vấn đề bài học, tích cực thực hiện những công việc của thầy
cô giao.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Học sinh tích cực trao đổi nội dung để hoàn nội dung học tập.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết tiếp nhận thông tin và đánh giá, nhận xét nội dung bài học, suy nghĩ đưa ra
các ý kiến giải quyết yêu cầu của nhiệm vụ học tập.
* Năng lực lịch sử
-Tìm hiểu lịch sử: Khai thác và sử dụng được thông tin tư liệu kênh chữ, kênh hình trong SGK để tìm hiểu tổ chức
bộ máy nhà nước thời Ngô – Đinh – Tiền Lê về quá trình xây dựng đất nước và tổ chức bộ máy, đời sống kinh tế văm hóa
thời Ngô – Đinh – Tiền Lê.
- Nhận thức và tư duy lịch sử: Mô tả được tổ chức bộ máy triều đình trung ương thời Tiền Lê.
- Vận dụng KT- KN đã học: Vận dụng kiến thức bộ máy triều đình trung ương thời Tiền Lê liên hệ với tổ chức bộ
máy nhà nước thời nay.
3. Phẩm chất
- Yêu nước: Giáo dục HS tinh thần yêu nước, bảo vệ nền độc lập dân tộc.
- Nhân ái: Yêu quý các nhân vật lịch sử có công lao xây dựng đất nước.
- Chăm chỉ: Chăm chỉ trong học tập, nghiên cứu tài liệu.

? Em kể cho các bạn nghe
những điều em đã biết về
thời Ngô- Đinh – Tiền Lê

Sau chiến thắng Bạch Đằng năm 938, giành lại được độc lập, Ngô
Quyền đã chấm dứt hơn 10 thế ki bị phong kiến phương Bắc đô hộ.
Nền độc lập và tự chủ được giữ vững, nhưng vận mệnh đất nước
thường xuyên bị lâm nguy bởi các thế lực cát cứ và âm mưu xâm lược
của phong kiến phương Bắc, các vua thời Ngô – Đinh – Tiền Lê đã
làm gì để chấm dứt cát cứ, củng cố nền độc lập còn non trẻ và chống
phong kiến phương Bắc? Đời sống văn hóa - xã hội thời này có gì nổi
bật, chúng ta hãy cùng nhau đi tìm hiểu bài nhé!

CHƯƠNG 5 :VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ X ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XVI
BÀI 14: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC
THỜI NGÔ – ĐINH - TIỀN LÊ (939 – 1009)

* Học xong bài này các em sẽ:
- Nêu được những nét chính về thời Ngô.
- Trình bày được quá trình thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh và
sự thành lập của nhà Đinh.
- Mô tả được cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống của Lê
Hoàn năm 981.
- Giới thiệu được những nét chính về tổ chức chính quyền thời Đinh Tiền Lê.
- Nhận biết được đời sống xã hội văn hóa thời Ngô – Đinh – Tiền Lê.
- Đánh giá được công lao của Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh, Lê Hoàn
trong công cuộc củng cố nền độc lập & bước đầu xây dựng đất nước về
đời sống, kinh tế xã hội.

CHƯƠNG 5 :VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ X ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XVI
BÀI 14: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC
THỜI NGÔ – ĐINH - TIỀN LÊ (939 – 1009)

1. Ngô Quyền dựng nền độc lập

- Năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua,
chọn Cổ Loa làm kinh đô.
+ Bỏ chức Tiết độ sứ của chính quyền
phong kiến phương Bắc
- Thiết lập bộ máy chính quyền mới.
+ Vua đứng đầu.
+ Dưới có quan văn, quan võ.
+ Cử tướng trấn giữ các châu.
+ Quy định lễ nghi trong triều đình và
sắc phục của quan lại.
- Ý nghĩa: Đất nước được bình yên,
nền độc lập được củng cố

Ý nghĩa của
việc làm đó là
gì?

? Em hãy nêu những việc
làm thể hiện ý thức độc
lập tự chủ của Ngô Quyền
trong xây dựng đất nước.

1. Ngô Quyền dựng nền độc lập
- Năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua, chọn Cổ
Loa làm kinh đô.
- Thiết lập bộ máy chính quyền mới.
+ Vua đứng đầu.
Ngô Quyền muốn xây dựng
+ Dưới có quan
văn,
quan
võ.
một quốc gia độc lập, tự
+ Cử tướng chủ,
trấn giữ
các
châu.
không phụ thuộc vào

nước
khác.
- Ý nghĩa: Đất nước được bình yên, nền độc lập được củng cố

2.Công cuộc thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh và sự
thành lập của nhà Đinh

? Em hãy trình bày nguyên
nhân và hậu quả của “loạn
12 sứ quân”.

? Đinh Bộ Lĩnh đã dẹp
loạn 12 sứ quân như thế
nào? Sau khi dẹp loạn 12
sứ quân, ông đã làm gì

2.Công cuộc thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh
và sự thành lập của nhà Đinh
- Năm 944 Ngô Quyền mất, đất nước loạn 12 sứ quân.
- Đinh Bộ Lĩnh lập căn cứ ở Hoa Lư, liên kết một số sứ quân,
cùng nhân dân dẹp loạn.
- Năm 967 Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước.
-Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, đặt tên nước là Đại
Cồ Việt, niên hiệu là Thái Bình, đóng dô ở Hoa Lư, Ninh Bình,
đúc tiền đồng.

Đinh Bộ Lĩnh đã tiến thêm một
bước? trong
việc
xâynghĩ
dựnggìchính
Em có
suy
về
Em
hãy
nhận
xét
công
lao
quyền
độc
lập,
tự
chủ;
Khẳng
định
việc Ngô quyền xưng
của
Lĩnh
chủĐinh
quyềnBộ
quốc
gia đối
(đặt với
tên nước,
Vương và Đinh Bộ Lĩnh
không
dùng
niên
hiệu
phong kiến
nước
ta
trong
buổi
đầu
xưng
Hoàng
Đế
phương
Bắc,
chủ
động
bang
giao
với
đọc lập?
nhà Tống...). Tạo điều kiện để xây
dựng đất nước vững mạnh chống lại
âm mưu xâm lược của kẻ thù.

Đọc thêm
Đinh Bộ Lĩnh là con Thứ sử châu Hoán Đinh Công
Trứ, sinh tại Hoa Lư (nay thuộc tỉnh Ninh Bình), có
tài năng quân sự, đánh trăm trận trăm thắng (Vạn
Thắng Vương). Ông đã dẹp loạn 12 sứ quân, thống
nhất đất nước, xưng Hoàng đế, đặt tên nước là Đại Cồ
Việt, đúc tiền riêng (đồng Thái Bình hưng bảo), góp
phần khẳng định độc lập tự chủ của dân tộc ta không
chỉ về chính trị, ngoại giao, văn hoá mà cả kinh tế.

3.Cuộc kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê (năm 981)
a. Hoàn cảnh:
- Nhà Đinh rối loạn, nhà tống lăm le xâm
lược nước ta=> Lê Hoàn được suy tôn
làm vua.
b. Diễn biến:
- Năm 981 quân Tống xâm lược nước ta
bằng 2 đường thuỷ và bộ.
- Lê Hoàn trực tiếp chỉ huy cuộc kháng
chiến.

c. Kết quả:
- Tướng giặc Hầu Nhân Bảo bị giết.
- Cuộc kháng chiến thắng lợi.
d. Ý nghĩa:
- Khẳng định quyền làm chủ đất nước.
- Đánh bại âm mưu xâm lược quân Tống.

Em
hãy
mô
tả
?Em
Lêhãy
Hoàn
lên
nêu ý
những
nét
ngôi
vua
trong
nghĩa cuộc
chính
về
cuộc
hoàn
cảnh
nào
kháng chiến
kháng chiến
chống Tống
chống Tống
thời Tiền Lê
thời Tiền Lê

3.Cuộc kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê (năm 981)
a. Hoàn cảnh:
- Nhà Đinh rối loạn, nhà tống lăm le xâm
lược nước ta=> Lê Hoàn được suy tôn
làm vua.
b. Diễn biến:
- Năm 981 quân Tống xâm lược nước ta
bằng 2 đường thuỷ và bộ.
- Lê Hoàn trực tiếp chỉ huy cuộc kháng
chiến.

c. Kết quả:
- Tướng giặc Hầu Nhân Bảo bị giết.
- Cuộc kháng chiến thắng lợi.
d. Ý nghĩa:
- Khẳng định quyền làm chủ đất nước.
- Đánh bại âm mưu xâm lược quân Tống.

Em
hãy
mô
tả
?Em
Lêhãy
Hoàn
lên
nêu ý
những
nét
ngôi
vua
trong
nghĩa cuộc
chính
về
cuộc
hoàn
cảnh
nào
kháng chiến
kháng chiến
chống Tống
chống Tống
thời Tiền Lê
thời Tiền Lê

CHÀO CÁC EM, HẸN GẶP LẠI

4. Tổ chức chính quyền thời Đinh, Tiền Lê
Sauhãy
khimô
thống
Em
tả và
nhất đất
nước,
nhận
xét bộ
máy
Đinh
Lĩnhthời
đã
chínhBộ
quyền
làm
gì? Lê.
Đinh
–Tiền

- Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, đặt tên nước
là Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư.
đặt niên hiệu là Thái Bình

4. Tổ chức chính quyền thời Đinh, Tiền Lê
a. Tổ chức chính quyền thời Đinh, Tiền Lê

- Bộ máy chính quyền thời Đinh
=> ổn định xã hội, đặt cơ sở xây dựng đất nước. 
- Năm 979 Đinh Bộ Lĩnh bị giết, nội bộ lục đục
-Nhà Tống lăm le xâm lược.
Lê Hoàn được suy tôn lê làm vua.

Đồng tiền Thái Bình
hưng bảo, tiền đầu
tiên ở Việt Nam

Mặt trước ghi Thái Bình
hưng bảo, mặt sau ghi
chữ “Đinh”

Thời Đinh

Thời Tiền Lê

Trung ương
Vua
Vua

Hoàng đế
Ban
văn

Ban Cao
võ tăng

Đạo
Giáp 

xã 

Quan đại thần
Ban
văn

Địa phương

Ban Tăng
võ quan
Lộ
PhủChâu
Giáp 

xã 

4. Tổ chức chính quyền thời Đinh, Tiền Lê
b. Quân đội: 2 bộ phận
- Cấm quân.
- Quân địa phương.

5.Đời sống xã hội và văn hóa thời Đinh -Tiền
Lê
a. Xã hội: gồm hai bộ phận:
Vua
quan văn - quan võ - nhà sư – đạo sĩ
(nông dân - thợ thủ công – thương nhân – nô tì)
- Bộ phận thống trị (gồm vua, quan văn, quan võ cùng một số
nhà sư, đạo sĩ)
- Bộ phận bị trị: nông dân (lực lượng sản xuất chính) thợ thủ
công, thương nhân và tầng lớp cuối cùng là nô tì (số lượng
không nhiều).

5.Đời sống xã hội và văn hóa thời Đinh -Tiền
Lê
b. Văn hóa:
- Nho Giáo chưa phát triển.
- Đạo Phật được truyền bá rộng rãi. Nhà sư được tôn trọng. Chùa
chiền được xây dựng nhiều nơi.
- Các loại hình văn hóa nhân gian phát triển, đặc biệt là hát chèo.

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Câu 1. Bộ máy nhà nước thời Ngô, ở trung do ai
đứng đầu?
A. Các quan thứ sử
C . Các quan văn

B. Nhà vua

D. Các quan võ

Sile chính

2. “Loạn 12 sứ quân'' gây ra nguy cơ lớn nhất cho đất nước
là? 
A . Kinh tế suy sụp

B. Ngoại xâm đe
dọa.

C. Nhân dân đói khổ

D. Đất nước bất ổn

Sile chính

Câu 3. Đố ai trên Bạch Đằng giang
Làm cho cọc nhọn dọc ngang sáng ngời
Phá quân Nam Hán tơi bời
Gươm thần độc lập giữa trời vang lên
A. Lê Lợi

B. Lê Hoàn

C. Trần Quốc Tuấn

D. Ngô Quyền

Sile chính

Câu 5. Vua nào thưở bé chăn trâu
Trường Yên một ngọn cờ lau tập tành
Sứ quân dẹp loạn phân tranh
Dựng nền thống nhất sử xanh còn truyền

.      

B. Đinh Bộ Lĩnh

A. Trần Thái Tổ
C. Lê Thánh Tông

D. Lê Lợi

Sile

Câu 6. Đinh Bộ Lĩnh lập căn cứ của mình ở đâu để
dẹp loạn 12 sứ quân?
A. Cổ Loa

B. Phong Châu

C. Bạch Hạc

D. Hoa Lư ( Linh Bình)

Sile chính

Ý nào không phản ánh đúng việc làm của Ngô
Quyền để khôi phục nền độc lập dân tộc

A. Bỏ chức tiết độ sứ của phong kiến phương Bắc.
.

B. Xưng vương.
C. Đóng đô ở Cổ Loa.
D. Đặt tên nước.

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

"Loạn 12 sứ quân" là biến cố lịch sử xảy ra
vào cuối thời

A. Ngô.     
.

B. Đinh.     
C. Lý.     
D. Trần.

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Ngô Quyền lên ngôi vua, đóng đô ở đâu?

A. Cổ Loa 
.

B. Hoa Lư 
C. Bạch Hạc.
 D. Phong Châu. 

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

 Những việc làm của Ngô Quyền đã thể hiện điều gì

A. Tư tưởng cát cứ.
.

B. Tinh thần độc lập, tự chủ.
C. Sự thần phục đối với nhà Nam Hán.
D. Sự phục hưng mạnh mẽ của dân tộc

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Nguyên nhân chính làm cho nhà Ngô suy yếu

A. Quân Nam Hán xâm lược lần 2.     
.

B. Chiến tranh nông dân nổ ra ở nhiều nơi.     
C. Do mâu thuẫn nội bộ.     
D. Các thế lực cát cứ nổ lên tranh giành quyền lực.

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Ai là người có công dẹp loạn “Mười hai sứ quân”,
thống nhất đất nước?
A. Đinh Bộ Lĩnh. 
B. Trần Lãm. 
.

C. Phạm Bạch Hổ. 
D. Ngô Xương Xí.

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Những việc làm của Ngô Quyền có ý nghĩa
như thế nào đối với đất nước?
A. Đánh dấu quá trình dựng nước bắt đầu.
B. Nền độc lập dân tộc được khẳng định.
C. Tạo ra nền tảng cho công cuộc phát triển đất nước sau này.
.

D. Nền độc lập dân tộc được khẳng định và tạo ra nền tảng căn
bản cho công cuộc phát triển đất nước sau này.

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

 Sau khi Ngô Quyền mất, tình hình nước ta
chuyển biến như thế nào?

A. Quân Nam Hán đem quân xâm lược trở lại 
B. Đất nước phồn vinh, phát triển rực rỡ 
.

C. Nhà Đinh lên thay, tiếp tục quá trình cai quản đất nước 
D. Rơi vào tình trạng hỗn loạn "Loạn 12 sứ quân"

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Để đẹp yên các sứ quân, chấm dứt tình trạng cát
cứ, Định Bộ Lĩnh đã áp dụng biện pháp nào

A. Biện pháp vừa mềm dẻo vừa cứng rắn.
.

B. Biện pháp cứng rắn.
C. Biện pháp thuyết phục.
D. Biện pháp mềm dẻo.

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Công lao to lớn đầu tiên của Đinh Bộ Lĩnh đối với lịch
sử dân tộc là gì?

A. Tái thiết nền độc lập dân tộc sau 1000 năm đô hộ của phong
kiến phương Bắc
.

B. Dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước.
C. Tiếp tục xây dựng bộ máy nhà nước trung ương tập quyền
D. Thiết lập được quan hệ bang giao hòa hảo với Trung Hoa

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Những việc làm của Định Bộ Lĩnh có ý nghĩa như
thế nào?

A. Đập tan tư tưởng cát cứ, chia rẽ.
B. Thống nhất đất nước, tạo tiền đề xây dựng và phát
.

triển đất nước về sau.
C. Khiến phong kiến Trung Quốc phải kiêng nể.
D. Tạo điều kiện để mở rộng lãnh thổ đất nước.

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Việc làm nào của Ngô Quyền khẳng định chủ quyền
quốc gia dân tộc? 
 A. Đặt kinh đô ở Cổ Loa.     
B. Lên ngôi vua, xóa bỏ chức tiết độ sứ của phong kiến
phương Bắc.    
.

C. Đặt lại lễ nghi trong triều đình.     
D. Đặt lại các chức quan trong triều đình, xóa bỏ các chức
quan thời Bắc thuộc

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Đinh Bộ Lĩnh dẹp yên “Loạn 12 sứ quân” vào
thời gian nào? 

A. Năm 966. 
.

B. Năm 967. 
C. Năm 968. 
D. Năm 969. 

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Sau khi Ngô Quyền mất, đất nước rơi vào tình
trạng cát cứ của 12 sứ quân vì

 A. Sự xúi giục và hỗ trợ của nhà Nam Hán.
B. Chính quyền trung ương nhà Ngô suy yếu.
.

C. Đời sống khổ cực nên nhân dân các nơi đã nổi dậy đấu tranh.
D. Các quan lại ngoại thích lộng quyền.

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Vì sao Ngô Quyền không tiếp tục duy trì chính
quyền của họ Khúc? 
A. Chính quyền họ Khúc về danh nghĩa vẫn thuộc nhà Đường. 
B. Ngô Quyền muốn phát triển đất nước thành một quốc gia độc lập,
thiết lập một chính quyền hoàn toàn của người Việt.     
C. Ngô Quyền muốn xây dựng một chính quyền cao hơn thời họ
.

Khúc.     
D. Ngô Quyền không muốn tự nhận mình là tiết độ sứ của chính quyền
phương Bắc

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

“Vào tuổi nhi đồng, vua thường cùng bọn trẻ con chăn trâu
ngoài đồng. Bọn trẻ tự hiểu kiến thức không bằng vua, cùng
nhau suy tôn ông làm trưởng. Phàm khi chơi đùa, thường bắt
bọn chúng chéo tay làm kiệu khiêng và cầm hoa lau đi hai
bên để rước như nghi trượng thiên tử.” Đoạn trích trên gợi
cho anh(chị) nhớ đến nhân vật lịch sử nào?
.

 A. Ngô Quyền
B. Đinh Bộ Lĩnh
C. Đinh Liễn
D. Lê Hoàn

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Sau khi đánh tan quân Nam Hán, Ngô Quyền
đã có hành động gì?

A. Cử người sang giảng hòa với nhà Nam Hán
.

B. Tiếp tục dẹp loạn 12 sứ quân.
C. Xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa
D. Lên ngôi vua và dời đô về Hoa Lư

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Hành động nào sau đây của Ngô Quyền không thể
hiện được ý thức xây dựng quốc gia độc lập tự chủ?
A. Lên ngôi vua, chọn Cổ Loa làm kinh đô
B. Bãi bỏ chức tiết độ sứ, thiết lập một triều đình mới ở trung
ương
.

C. Quy định lại các lễ nghi trong triều, trang phục của quan lại
cao cấp
D. Chủ động thiết lập quan hệ bang giao với nhà Nam Hán

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Mô hình nhà nước được Ngô Quyền xây dựng
sau khi lên ngôi theo thể chế 

 A. Dân chủ chủ nô
.

B. Quân chủ chuyên chế
C. Quân chủ lập hiến
D. Cộng hòa quý tộc

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Ai là người lãnh đạo cuộc kháng chiến chống
Tống năm 981?

   A. Đinh Toàn.
.

   B. Thái hậu Dương Vân Nga.
   C. Lê Hoàn.
   D. Đinh Liễn.

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Start

Đáp án

Lê Hoàn lên ngôi vua trong hoàn cảnh lịch sử
như thế nào?
   A. Nội bộ triều đình mâu thuẫn sau khi Đinh Tiên Hoàng
mất.
   B. Đinh Tiên Hoàng mất, vua kế vị còn nhỏ, nhà Tống chuẩn
.

bị xâm lược nước ta.
   C. Thế lực Lê Hoàn mạnh, ép vua Đinh Nhường ngôi.
   D. Đinh Tiên Hoàng mất, quan lại trong triều đình ủng hộ Lê

04
03
02
06
05
01
09
08
07
10
00

Hết
giờ

Hoàn lên ngôi.
Start

Đáp án