TIẾT 99, 100, 101:

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi
 I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả:

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

 I. Đọc – Tìm hiểu chung
1. Tác giả:

- Quê: Hà Nội
- Làm thơ, viết văn, sáng tác nhạc,
soạn kịch, viết lý luận phê bình…

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi
I. Đọc – Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác: Viết năm 1948, in trong cuốn “Mấy vấn
đề văn học”
b. Thể loại:
Nghị luận

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi
+ Phần 1: Từ đầu -> tâm hồn: Nội dung
của văn nghệ.
c. Bố cục

+ Phần 2: Tiếp theo -> trang giấy: Sự cần
thiết của văn nghệ đối với con người.
+ Phần 3: Còn lại: Khả năng kì diệu của văn
nghệ

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. NỘI DUNG PHẢN ÁNH CỦA VĂN NGHỆ
Em hiểu văn nghệ là gì?
Theo em, tác phẩm văn nghệ lấy chất liệu từ đâu?
Thực tại cuộc sống là gì?
Tác phẩm nghệ thuật lấy chất liệu từ thực tại. Vậy
người nghệ sỹ lấy như thế nào?
Người nghệ sỹ sáng tạo ra tác phẩm nghệ thuật nhằm
mục đích gì?

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:

-Văn nghệ phản ánh thực tại khách
quan
- Văn nghệ không sao chép nguyên
si mà có sự lựa chọn, sắp xếp theo
cái nhìn cá nhân, sự sáng tạo của
nghệ sĩ.
- Văn nghệ thể hiện tư tưởng, tình
cảm của người nghệ sỹ.

Ví dụ
+ Truyện Kiều là cuộc đời số phận con người
trong xã hội phong kiến.
+ Cái chết thảm khốc là An-na Ca-rê-nhi-na
trong tác phẩm cùng tên của Lép.
+ đều viết về người nông dân trong xã hội
cũ nhưng chị Dậu khác Lão Hạc.
+ 2 câu thơ của Nguyễn Du thể hiện tình
yêu cuộc sống
+ Tôn X tôi viết về An-na Ca-rê-nhi-na
với sự thông cảm.
? Bằng những kiến thức văn học em hãy lấy một
tác phẩm cụ thể đã để lại lời nhắn gửi sâu sắc
trong em?

Ví dụ: Qua tác phẩm “Chiếc
lá cuối cùng”, nhà văn Mỹ O.
Henry muốn gửi gắm điều
gì?
- Tình yêu thương giữa
những con người nghèo khổ
trong xã hội

Theo dõi SGK trang 13 -14: “Lời gửi của nghệ thuật
không những là một bài học luân lí.... Một cách sống của
tâm hồn”

Hãy cho biết những lời nhắn của Nguyễn Du đến người đọc có
phải bằng triết lí khô khan không?
Lời nhắn gửi của tác phẩm nghệ thuật chứa đựng điều gì ở
người nghệ sỹ?
Thế giới tâm hồn ấy đã tác động đến người đọc bằng
cách nào?

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
Ví dụ :
- Lời gửi của văn nghệ không phải là những Anh thanh niên trong tp Lặng lẽ Sa Pa
lý thuyết khô khan, mà là những say sưa,
vui buồn, yêu ghét, mơ mộng, phấn khích
-> Khiến ta rung động ngỡ ngàng để rồi
thay đổi “mắt ta nhìn, óc ta nghĩ”...

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:

?? Nội
phảnxétánh,
thểcách
hiệnlập
củaluận
các
Em dung
có nhận
gì về
tác
nghệ
khác
dung
của phẩm
tác giảvăn
trong
phần
thứ với
nhấtnội
này?
của các bộ môn khoa học khác như thế
-> Cách lập luận chặt chẽ, kết hợp với những nào?
dẫn chứng sinh động.
- Các bộ môn KH: ( chính trị, kinh tế, địa
lý, lịch sử..) khám phá, miêu tả, đúc kết
bộ mặt tự nhiên hay XH, các quy luật
* VĂN NGHỆ PHẢN ÁNH
khái quát.
HIỆN THỰC KHÁCH QUAN
- ND văn nghệ: Tập trung khám phá thể
QUA CÁI NHÌN VÀ TÌNH
hiện chiều sâu tính cách, số phận con
CẢM CÁ NHÂN NGHỆ SỸ ĐỂ người, thế giới bên trong của con người.
TỪ ĐÓ LÀM PHONG PHÚ
Nội chủ yếu của văn nghệ là hiện thực
mang tính cụ thể, (khách quan) sinh
ĐỜI SỐNG TÂM HỒN
động, là đời sống tình cảm của con người
NGƯỜI TIẾP NHẬN.
qua cái nhìn và tình cảm có tính chất cá
nhân của người nghệ sĩ.

II. Tìm hiểu chi tiết
2. Sự cần thiết của văn nghệ
đối với đời sống con người.
a. Trong trường hợp con người
bị ngăn cách với cuộc sống

- Văn nghệ là sợi dây buộc
chặt họ với thế giới bên ngoài

HS: theo em tiếng nói của văn nghệ cần
thiết với con người trong những trường
hợp nào?
Đọc đoạn: “chúng ta nhận rõ… văn
nghệ là sự sống”. Khi con người bị
ngăn cách với c/s thì văn nghệ có ý
nghĩa gì?
- Ví dụ: Nhật ký trong tù.
Người ở trong nhà giam...tù chung
thân... tiếp xúc với cuộc sống bên
ngoài....
- Những người đàn bà lam lũ... Đầu tắt
mặt tối, sống tối tăm...khác hẳn khi ru
con, hát ghẹo....được cười hả dạ hay rỏ
giấu một giọt nước mắt...

KHI CON TU HÚ (TỐ HỮU)

NGẮM TRĂNG – HỒ CHÍ MINH

“Văn nghệ là sợi dây buộc chặt con người với cuộc sống
bên ngoài.”

“…Những người đàn bà nhà quê lam lũ ngày trước, suốt đời đầu
tắt mặt tối, sống tối tăm, vậy mà biến đổi khác hẳn, khi họ ru con
hay hát ghẹo nhau bằng một câu ca dao, khi họ chen nhau say mê
xem một buổi chèo…..làm cho những con người ấy trong một buổi
được cười hả dạ hay rỏ giấu một giọt nước mắt…”

II. Tìm hiểu chi tiết:
a. Trong cuộc sống sinh hoạt
hằng ngày
- lời nói của văn nghệ giúp con
người vui lên, vượt qua mọi khó
khăn trong hiện tại, biết rung cảm
và biết ước mơ
*Văn nghệ giúp chúng ta sống
đầy đủ hơn, phong phú hơn trên
phương diện tinh thần. Giúp cho
đời sống chúng ta ngày càng đẹp
đẽ đáng yêu, giúp con người biết
tin yêu vào cuộc sống.

? Trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày văn
nghệ có ý nghĩa gì?
Nếu không có văn nghệ đời sống con
người sẽ ra sao? Tóm lại văn nghệ có vai
trò gì đối với đời sống mỗi người?

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của
văn nghệ:
2. Sự cần thiết của văn
nghệ đối với đời sống con
người.
3. Khả năng cảm hóa và
sức mạnh lôi cuốn kì diệu
của văn nghệ.

HS: Theo dõi SGK trang 15:
“ Tác phẩm vừa là kết
tinh .... cho xã hội.”
? Văn nghệ có con đường
riêng tiếp cận với người
đọc, hãy tìm câu văn thể
hiện khả năng cảm hóa và
sức lôi cuốn kì diệu của văn
nghệ?

….Nghệ thuật không đứng ngoài trỏ vẽ cho ta đường đi, nghệ thuật đốt lửa
trong lòng chúng ta, khiến chúng ta phải tự bước lên đường ấy....

...Văn nghệ tạo được sự sống cho tâm hồn... Mở rộng khả năng của tâm hồn,
làm cho con người vui buồn nhiều hơn, yêu thương và căm hờn được nhiều
hơn.....

...Nghệ thuật giải phóng được cho con người khỏi những biên giới của chính
mình, nghệ thuật xây dựng con người hay nói đúng hơn, làm cho con người
tự xây dựng được...

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con người.
3. Khả năng cảm hóa và sức mạnh lôi cuốn kì diệu của văn
nghệ.
- Văn nghệ có sức lay động cảm xúc, tâm hồn của con người,
khai sáng nhận thức và tâm hồn con người qua con đường tình
cảm.

III. Tổng kết.
1. Nội dung.
- Bằng những rung động mãnh liệt của tâm hồn, văn nghệ đã nối
sợi dây đồng cảm giữa nghệ sĩ và bạn đọc
- Văn nghệ giúp con người sống phong phú, tự hoàn thiện nhân
cách, tâm hồn.
2. Nghệ thuật.
- Hệ thống luận điểm chặt chẽ, hợp lí.
- Cách viết ngắn gọn, giàu hình ảnh, dẫn chứng thuyết phục.
-Giọng văn chân thành, say sưa, nhiệt tâm.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài cũ
- Lấy các dẫn chứng để chứng minh cho những nhận định
của tác giả trong văn bản Tiếng nói cảu văn nghệ
- Chuẩn bị bài sau: Khởi ngữ