BÀI 17
BA LẦN KHÁNG CHIẾN
CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG – NGUYÊN

Giáo viên: Trần
Thị Ngọc Thi

BÀI 17. BA LẦN KHÁNG CHIẾN
CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG – NGUYÊN
1. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ năm 1258
2. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên năm 1285
3. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên năm 1287 – 1288
4. Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống
quân xâm lược Mông - Nguyên

BÀI 17. BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG – NGUYÊN
1. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược
Mông Cổ năm 1258

Dựa vào sơ đồ 17.1 và lược đồ 17.2, hãy
trình bày diễn biến chính của cuộc kháng
chiến chống quân Mông Cổ năm 1258

Quân Mông Cổ
( đội quân tinh nhuệ, đáng sợ nhất lịch sử cổ đại )

Thuỵ Điển
Pháp

Liên Bang Nga

Kazactan Mông Cổ

Hoa Kỳ

Trung Quốc
Ấn
độ

Việt
Nam

Braxin
Nam Phi

Vị trí của Mông Cổ trên bản đồ thế gới

ÔxTrâylia

Sự bành trướng của đế quốc Mông Cổ ở TK XIII

Mông Cổ

Quân Mông Cổ với lực lượng mạnh và hiếu chiến đã tiến hành xâm lược và thống trị
nhiều nước ở châu Á, châu Âu. “ không có một dòng suối, một con sông nào không tràn
đầy nước mắt chúng ta, không còn một ngọn núi, một cánh đồng nào không bị quân
Mông Cổ giày xéo”
Nhà thơ Ác- mê- ni (1210- 1290).

Chân dung Thiết Mộc Chân (Thành Cát Tư Hãn) –
Người sáng lập đế chế Mông Cổ

Quân đội Mông Cổ

“- Quân Mông Cổ lớn lên trên yên ngựa, tự luyện tập chiến đấu, từ mùa xuân
đến mùa đông, ngày ngày săn bắn, đó là cách sống của họ.
- Trăm quân kị quay vòng, có thể bọc được vạn người. Nghìn quân kị tản ra có
thể dài tới trăm dặm , kẻ địch chia ra thì họ chia ra, kẻ địch hợp lại thì họ hợp
lại nên kị đội là thế mạnh của họ.
- Đội quân lúc ẩn lúc hiện, đến thì như trời rơi xuống, đi thì nhanh như chớp
giật. Họ mà thắng thì đuổi theo địch chém giết không để trốn thoát, họ mà thua
thì chạy rất nhanh, đuổi theo không kịp”. (theo lời sử học nhà Tống)

Quân Mông Cổ xâm
lược Đại Việt nhằm
mục đích gì ?

1257

Trước khi kéo vào nước
ta, Mông Cổ đã làm gì?
Thái độ của nhà Trần
như thế nào?

Vua Trần bắt giam sứ giả Mông Cổ.

-

Hành động này của
Vua Trần nói lên điều
gì?

Được tin quân Mông
Cổ chuẩn bị xâm lược
Đại Viêt, nhà Trần đã
làm gì?

Nhà Trần chuẩn bị

Sinh năm 1200, mất năm 1271 là một chỉ huy
quân sự kiệt xuất của quân đội MôngNguyên và là tướng chỉ huy quân Mông Cổ
 xâm lược Đại Việt lần thứ nhất vào năm
1258.
Ông được xếp là công thần đứng hàng thứ
3 của nhà Nguyên.

Ngột Lương Hợp Thai

S.
Ch KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN MÔNG CỔ(1258)
LƯỢC ĐỒ CUỘC
ảy
S.
Cầ
Tháng1u

Qui Hóa

1258

Sông Thao

Bạch Hạc
Bình Lệ Nguyên
S. Cà

Đ
S.

à

S. Nhị( S.
H

ồng)

THĂNG LONG

Lồ

Phù Lỗ

S. Đuốn
g

Đông Bộ Đầu

)
ồng
S. H
hị(
S. N

Thiên Mạc

- Tháng 1/1258, Ngột Lương Hợp Thai chỉ huy 3 vạn quân
tiến vào Đại Việt
- Ngày 17/1/1258, vua Trần Thái Tông trực tiếp chỉ huy chặn
giặc ở Bình Lệ Nguyên (Vĩnh Phúc) sau đó cho quân rút lui
để bảo toàn lực lượng.

S

.C
LƯỢC ĐỒ CUỘC KHÁNG
CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN MÔNG CỔ(1258)
h
ảy

S.
C

Qui Hóa

ầu

Bạch Hạc
Bình Lệ Nguyên
S. Cà

Đ
S.

à

S. Nhị( S.
H

ồng)

THĂNG LONG

Lồ

Phù Lỗ

S. Đuốn
g

Đông Bộ Đầu

Thiên Mạc

)
ồng
S. H
hị(
S. N

29-1-1258

- Nhà Trần quyết định rút khỏi Thăng Long, thực hiện kế sách
“vườn không nhà trống”, quân Mông Cổ chỉ chiếm được
Thăng Long trống rỗng nên lâm vào tình thế khó khăn.
- Ngày 29/1/1258, quân Trần tổ chức tấn công lớn ở Đông Bộ
Đầu. Quân Mông Cổ thua trận, rút chạy.
- Kết quả: Thắng lợi.

Bến Đông Bộ Đầu
(gần cầu Long Biên, Hà Nội ngày nay)

Thảo luận :
1.Vì sao quân Mông Cổ mạnh mà vẫn bị quân ta đánh bại ?
2. Nêu những sự kiện thể hiện tinh thần quyết tâm chống giặc
của quân dân ta trong cuộc kháng chiến lần thứ nhất ?

BÀI 17. BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG – NGUYÊN
2. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược
Nguyên năm 1285

1.Khai thác thông tin trong bài và lược đồ
17.5, em hãy vẽ sơ đồ tư duy diễn biến
chính của cuộc kháng chiến chống quân
Nguyên 1285.

Sau thất bại năm 1258, quân Mông Cổ
không chịu từ bỏ âm mưu xâm lược Đại
Việt. Năm 1279, Nam Tống bị quân
Mông Cổ tiêu diệt, Trung Quốc hoàn toàn
bị Mông Cổ thống trị (năm 1271, Hốt Tất
Liệt đã lập ra nhà Nguyên). Vua Nguyên
lúc bấy giờ là Hốt Tất Liệt ráo riết chuẩn
bị xâm lược Cham-pa và Đại Việt.

Vua Nguyên Hốt Tất Liệt

- Năm 1279, sau khi thôn tính toàn bộ Trung Quốc, nhà Nguyên ráo
riết chuẩn bị xâm lược Đại Việt.

Nhà Nguyên cho
đánh
Cham-pa
trước nhằm mục
đích gì ?

- Xâm lược Cham-pa làm bàn đạp tấn
công phía nam Đại Việt
- Xâm lược Cham-pa và Đại Việt để
làm cầu nối thôn tính các nước ở phía
Nam Trung Quốc.

Âm mưu của
quân Nguyên có
thành công
không?
-Năm 1283, hơn 1 vạn quân Nguyên cùng hơn 300 thuyền chiến do
Toa Đô chỉ huy xâm lược Cham-pa, chiếm được kinh thành.
-Quân dân Cham-pa đã chiến đấu hết sức anh dũng và được giúp sức
từ quân Đại Việt => Cuối cùng quân Nguyên phải rút lên phía bắc cố
thủ chờ phối hợp đánh Đại Việt.

=> Kế hoạch của quân Nguyên đánh Cham-pa làm bàn
đạp tấn công Đại Việt bước đầu tan vỡ.

Sau khi biết tin
quân Nguyên có ý
định xâm lược
nước ta, vua Trần
đã làm gì?

Triệu tập hội nghị các vương
hầu ở bến Bình Than (Chí LinhHải Dương) bàn kế đánh giặc.

Hội nghị Bình Than

Hội nghị này rất quan trọng. Vì hội nghị tập hợp các vương
hầu quan lại nhà Trần để bàn kế sách đánh giặc.

Tại hội nghị Bình
Than đã có sự
việc gì xảy ra?
Em hãy kể lại?
- Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản có lòng
yêu nước sâu sắc, đã đến bến Bình Than
nhưng không được dự họp (vì tuổi mới 15).
Trần Quốc Toản tức giận bóp nát quả cam
trong tay lúc nào không biết. Sau đó về quê,
Trần Quốc Toản đã tổ chức đạo quân lớn
giương cao lá cờ thuê 6 chữ vàng « Phá
cường địch, báo hoàng ân », ngày đêm luyện
tập sẵn sàng cùng nhân dân đánh giặc.

Qua câu chuyện Trần Quốc
Toản em có suy nghĩ gì về
tuổi trẻ thời ấy? Bản thân
em và thế hệ trẻ hôm nay
làm gì để bảo vệ tổ quốc?

- Cũng trong Hội nghị ở
bến Bình Than vua Trần
cử Trần Quốc Tuấn làm
chỉ huy kháng chiến.
- Tổ chức tập trận, duyệt
binh, chia quân đóng giữ
những nơi hiểm yếu.

Hưng Đạo Vương- Trần Quốc
Tuấn 1230-1300

"Ta thường tới bữa quên ăn, nửa
đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước
mắt đầm đìa,chỉ căm tức rằng chưa
được xả thịt, lột da, moi gan, uống
máu quân thù. Dẫu cho trăm thân này
phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói
trong da ngựa ta cũng cam lòng".
(Hịch tướng sĩ)

“Ta thường đến bữa
quên ăn, nửa đêm
vỗ gối, ruột đau
như cắt, nước mắt
đầm đìa, chỉ căm
tức chưa xả thịt, lột
da, nuốt gan, uống
máu quân thù. Dẫu
cho trăm thân này
phơi ngoài nội cỏ,
nghìn xác này gói
trong da ngựa ta
cam lòng”.
(Trích : Hịch tướng sĩ)

TRẦN QUỐC TUẤN

Nên hòa hay
nên đánh?

ĐÁNH

Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông triệu tập Hội nghị Diên Hồng (1285).

HỘI NGHỊ DIÊN HỒNG

- Năm 1279, sau khi thôn tính toàn bộ Trung Quốc, nhà Nguyên ráo
riết chuẩn bị xâm lược Đại Việt.
- Vua Trần triêu tập hội nghị Bình Than, hội nghị Diên Hồng để
bàn kế đánh giặc. Trần Hưng Đạo được cử làm tổng chỉ huy các lực
lượng kháng chiến.

Vì sao trong hội
nghị Diên Hồng ,
vua Trần chỉ mời
các bậc phụ lão
tham gia?

Có kinh nghiệm trong
đánh giặc

Phụ lão là
người có uy tín
được dân làng
kính trọng

Vua Trần muốn nắm
bắt ý kiến nhân dân
thông qua các bậc
phụ lão -> động viên
con cháu

Hội nghị Diên Hồng

Nhà Trần tổ chức Hội nghị
Vương Hầu ở bến Bình
Than và Hội nghị Diên Hồng
nhằm mục đích gì? Ý nghĩa,
tác dụng của 2 hội nghị này?

Hội nghị Bình Than
- Khẳng định một lần nữa quyết tâm chống
giặc.
- Thắt chặt tình đoàn kết giữa quân và
dân=> tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân.
=>Đây là Hội Nghị thể hiện ý chí kiên trung
của nhân dân Đại Việt.

Nhà Trần tổ
chức tập trận
lớn ở Đông
Bộ Đầu rồi
chia quân
đóng giữ
những nơi
hiểm yếu.
Cả nước
được lệnh sẵn
sàng đánh
giặc.

Quân sĩ đều
thích vào
cánh tay hai
chữ '' Sát
Thát'' ( giết
giặc Mông
Cổ)
=>Thể hiện quyết
tâm cao độ của quân
sĩ thà chết không
chịu mất nước.

Trần Quốc
Toản bóp nát
quả cam
Giết
giặc
Mông
Cổ

Quyết
đánh!

- Tháng 1/1285, Thoát Hoan dẫn 50 vạn quân, toa đô dẫn 10 vạn
quân tấn công Đại Việt.
 Thế giặc mạnh, nhà Trần thực hiện kế sách “vườn không nhà
trống”.

Trận Tây Kết, Hưng Đạo Vương
chém đầu Toa Đô.

Trận Vạn Kiếp, thái tử Thoát Hoan phải
chui vào ống đồng cho quân kéo chạy về nước

"Chương Dương cướp giáo giặc
Hàm Tử bắt quân thù
Thái bình nên gắng sức
Non nước ấy ngàn thu".
( Trần Quang Khải)