Câu hỏi: Hoocmôn thực vật là gì ? Nêu các
đặc điểm chung của chúng.
Hoocmôn thực vật là các chất hữu cơ do cơ
thể thực vật tiết ra có tác dụng điều tiết hoạt
động sống của cây.
- Hoocmôn có đặc điểm chung sau:
+ Được tạo ra ở một nơi nhưng gây ra phản
ứng ở một nơi khác trong cây.
+ Với nồng độ rất thấp gây ra những biến đổi
mạnh trong cơ thể.
+ Tính chuyên hoá thấp hơn nhiều so với
hoocmôn ở động vật bậc cao.

I. PHÁT TRIỂN LÀ GÌ?
II. - MỐI QUAN HỆ SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN
III - NHỮNG NHÂN TỐ CHI PHỐI SỰ RA HOA
IV - ỨNG DỤNG

Chỉ
Trình rbày
a sự các giai
đổi
biế
v
đoạn
của
chu
n
ề
thá
h
ì nh
i
v
à
trình
của
năn sống
c
h
gc
ức
ủ
cây
hoa?
gia có a
i đo mỗi
ạn?

Bµi 36 : Ph¸t triÓn ë thùc vËt cã hoa

I. Phát triển lả gì

Các cành sinh
dưỡng được
tạo ở nách lá
đã bị loại bỏ.
Cùng cây
đó sau 14
ngày

I. Phát triển là gì?
- Phát triển của cơ thể thực vật là toàn bộ
những biến đổi diễn ra trong chu trình
sống, gồm ba quá trình liên quan:
+ Sinh trưởng.
+ Phân hóa TB, mô.
+ Phát sinh hình thái cơ quan.

Những biểu hiện về sự phát triển của cây cà chua.

2. MỐI QUAN HỆ GIỮA SINH TRƯỞNG VÀ
PHÁT TRIỂN

- Sinh trưởng và phát triển là hai mặt
gắn bó chặt chẽ với nhau.
+ Sinh trưởng là cơ sở cho sự phát triển.
+ Phát triển là điều kiện cho sinh trưởng
được tiếp tục.
Cây A

Hình 36.1

Cây
B

Hiện nào sau đây không gọi là
sinh trưởng, Tại sao?

A. Sự ra hoa.

B. Cây cao thêm 3cm sau 2 ngày.
C. Vòng thân cây to thêm 0,1 cm sau 5 ngày.

Ở thực vật có hoa, ra hoa là một dấu hiệu
đặc biệt của sự phát triển. Vậy phát triển
ở thực vật có hoa chịu chi phối bởi các
nhân tố nào?

Loài cây được mệnh danh “nữ hoàng của dãy Andes” này chỉ được tìm thấy ở
Peru và Bolivia. “Nữ hoàng” là cây thuộc họ Dứa, có tên gọi là Puya raimondii,
cao khoảng 3-4m. Nhưng khi ra hoa, chiều cao của “nữ hoàng” lên đến 12m,
cho ra cụm hoa cả ngàn bông chứa đến 10 triệu hạt giống. Sau khi phát tán hết
hạt giống, "nữ hoàng"… sẽ từ biệt cuộc đời.
Loài cây này phải sống 80-150 năm mới ra hoa, và chỉ ra hoa đúng 1 lần duy
nhất trong đời sống.

Cà chua: cây có 14 lá

Na: cây gần 3 năm

Chuối: cây 1 năm

Tre: 50-60 năm

III - CÁC NHÂN TỐ CHI PHỐI SỰ RA HOA
1 - TUỔI CỦA CÂY:

Khi nào
câyracà
Tuổi
của cây
hoa
được
tính
chua
ra hoa?
bằng
lá xác
Dựasố
vào
đâu
định
đến
độ
để 
xác
định
tuổi nhất định thì
tuổi của thực
cây ra hoa.
vật 1 năm?

Cà chua ra hoa khi đã
đạt đến tuổi xác định

Các cành sinh
dưỡng được tạo
ở nách lá đã bị
loại bỏ.
Cùng cây đó
sau 14 ngày

III - CÁC NHÂN TỐ CHI PHỐI SỰ RA HOA
1 - TUỔI CỦA CÂY:

 Sự ra hoa liên quan đến tuổi cây, loại hoocmôn.
- Cây non có nhiều lá, ít rễ, nhiều Gibêrêlin sẽ phát
triển thành cây đực ( Nhiều hoa đực ).
- Cây non nhiều rễ phụ, nhiều Xitokinin thì phát triển
thành cây cái.
- Cây có nhiều rễ, nhiều lá, tạo nên sự cân bằng
hoocmôn , tỷ lệ hoa đực và hoa cái bằng nhau.

Có phải mọi cây khi đủ tuổi, đủ ngày đều ra
hoa không? Vì sao?

Một số cây đến tuổi ra hoa nhưng không thể ra hoa
được là do sự ra hoa còn phụ thuộc vào ngoại cảnh
( nhiệt độ), chúng chỉ ra hoa vào mùa xuân.

Tại sao mùa xuân
lại có nhiều hoa nở
nhất?
 Theo dõi các
hiện tượng sau

Hoa anh đào

Hoa bất tử

chỉ ra hoa ở nhiệt độ thấp

Hoa lí thái lan chỉ ra
hoa vào mùa đông khi
nhiệt độ xuống thấp
trong vài ngày

Bông tuyết chỉ ra
hoa ở nhiệt độ thấp

Đây là hiện tượng gì? Người ta ứng dụng hiện tượng này trong thực
tiễn như thế nào?

VD1: Lúa mỳ mùa
đông(gieo trồng
tháng 9) trải qua
mùa đông lạnh sẽ ra
hoa.

VD2: Cây 2 năm: bắp cải, su
hào, hoa loa kèn…
-năm thứ 1 sinh trưởng sinh
dưỡng,..
- năm 2 trải qua mùa đông
lạnh sẽ ra hoa

Phải trải qua thời tiết giá lạnh là mùa đông,
Các là
cây
ra hoa
chúng
trải qua
kiện gì?
tức
nhiêt
độ đc
thấp,
hiệnphải
tượng
này điều
gọi là
xuân hóa.

2 - VAI TRÒ CỦA NGOẠI CẢNH (NHIỆT ĐỘ):

- Xuân hoá: một số cây ra hoa phụ thuộc vào nhiệt
độ dương thấp (>=0): chỉ ra hoa vào mùa xuân sau
khi trải qua mua đông lạnh xuân hóa.
•Hiểu
Ví dụ:biết về sự xuân hoá được ứng dụng như

thế nào trong sản xuất?

•- Ứng
Ngàydụng:
ngắn, ánh sáng xanh, nhiệt độ thấp, hàm
lượng CO02 cao, độ ẩm cao, nhiều nitơ, cây sẽ
tạo
+ Giảm t -> Ra hoa, tạo quả cho năng suất cao.
nhiều hoa cái.
+ Bảo quản hạt giống, củ giống để rút ngắn thời
dài, sinh
ánh sáng
đỏ,
nhiệt
độ
cao,
hàm
lượng
CO
- Ngàygian
2
trưởng, làm tăng năng suất.
thấp, nhiều kali, cây tạo nhiều hoa đực
- Cây được cung cấp chế độ dinh dưỡng tốt, thích hợp,
tỉ lệ C/N cân đối sẽ tạo cây khoẻ, thúc đẩy
sự ra hoa.

19

20

21

Cơ quan tiếp nhận nhiệt độ thấp là cơ
quan nào?
Đỉnh sinh trưởng của thân

Yếu tố nào kích thích cây ra hoa ?

3 - HOOCMÔN RA HOA ( FLORIGEN ):

a. Bản chất florigen:
- Florigen
gồm hai
Florigen
cóthành
bản phần:
chất như thế nào?
+ Gibêrilin: Kích thích sự ST - PT của đế hoa.
+ Antezin: Kích thích sự ra mầm hoa.

+ chiếu sáng cành cây không có lá: cây không ra
hoa.
+ ghép cây có cảm ứng ra hoa với cây không có
cảm ứng ra hoa thì 2 cây cùng ra hoa

Florigen được hình thành ở đâu và có tác
động như thế nào tới sự ra hoa?

3 - HOOCMÔN RA HOA ( FLORIGEN ):

b. Tác động của florigen:

- Lá là cơ quan tiếp nhận ánh sáng và sản sinh florigen -> di
chuyển tới Đỉnh ST thân, cành kích thích sự ra hoa khi
được chiếu sáng .
- Tác nhân kích thích nở hoa có thể được truyền qua chỗ ghép > Xử lí ra hoa ở cây này thì cây kia cũng ra hoa.

Kính mời các em xem câu chuyện có tên “Mùa thanh long”

Từ xưa, nhiều vùng ở Bình Thuận đã có cây thanh long, nhưng chỉ để làm
cảnh, thỉnh thoảng cắt lấy vài quả đơm cúng ông bà vào ngày rằm, mồng một.
Ðầu những năm 90 (thế kỷ 20), khi thanh long được nhiều người biết đến,
nhất là một số thương lái từ Ðài Loan, Hồng Công tỏ ra rất ưa chuộng loại quả
có tên "rồng xanh" này, thì cây thanh long hàng hóa ở Bình Thuận bắt đầu
phát triển mạnh và đến nay, diện tích vẫn liên tục phát triển
. Hằng năm, vào đầu tháng 3 âm lịch, ở miệt
miền núi Hàm Thạnh, thanh long bắt đầu trổ
hoa, vùng đồng bằng trễ hơn, khoảng đầu
tháng 4. Từ lúc thanh long ra hoa đến khi thu
hoạch quả khoảng 50 ngày và mùa chính vụ
của thanh long kéo dài đến hết tháng 8 âm lịch.
Khi thanh long ngừng ra hoa, bắt đầu nảy
nhánh, nhà vườn tập trung chăm sóc, bồi bổ
cây cho vụ sau.
Từ khi phát hiện ra việc chong đèn vào ban
đêm cho thanh long ra quả trái vụ, thì người
nông dân Bình Thuận có thể "điều chỉnh" cho
thanh long ra hoa vào tháng nào trong năm
cũng được.

Chuyện phát hiện thanh long có thể ra hoa không phải ở thời điểm chính vụ cũng
hết sức tình cờ. Không nhớ chính xác năm nào, nhưng lúc ấy thanh long chưa
nhiều như bây giờ.
- Ðể bảo vệ lứa vịt Tết nuôi nhốt trong vườn thanh long, một hộ chăn nuôi
ở Hàm Hiệp, huyện Hàm Thuận Bắc, đã thường xuyên thắp một bóng đèn
điện tại chuồng vịt vào ban đêm. Thời điểm ấy, thanh long đã "nghỉ" ra hoa từ
lâu, nhưng không hiểu sao, những dây gần chuồng vịt vẫn cứ ra hoa bình
thường. Chuyện lạ này được một lão nông láng giềng để ý và ông đã thử
nghiệm chong đèn cho thanh long vào ban đêm ở vườn nhà... Kể từ đó, việc
chong đèn cho thanh long ra hoa trái vụ ở Bình Thuận đã trở thành phổ biến và
mang lại hiệu quả cao hơn nhiều lần cho người trồng. Theo người dân kinh
nghiệm, thời điểm chong đèn thích hợp nhất là vào giữa tháng 7 âm lịch. Chong
đèn liên tục 15 đêm thì thanh long bắt đầu ra hoa. Sau khi cắt lứa quả này, tập
trung bồi dưỡng cho cây khỏe lại, khoảng một tháng sau, tiếp tục chong đèn lứa
mới. Với cách điều chỉnh mùa vụ như thế, mỗi năm, ngoài vụ chính, thanh long ít
nhất cũng cho thêm hai lứa quả nhờ chong đèn. Bà con thường chong đèn cho
thanh long vào lúc đầu và cuối vụ để bán được giá hơn.
Do chưa có nhà máy chế biến, nên quả thanh long ở Bình Thuận chủ yếu được
tiêu thụ tươi ở thị trường trong nước, số còn lại xuất khẩu trực tiếp, hoặc bán
cho các doanh nghiệp xuất khẩu ngoài tỉnh. Công nghệ sơ chế và bảo quản quả
thanh long cũng đơn giản. Sau khi thu hoạch, chủ yếu là dùng nước ô-dôn để
rửa quả, rồi đóng gói, bảo quản bằng kho lạnh.

BẮN PHÁO SÁNG CÂY MÍA CU BA
Cây mía thuộc cây ngày ngắn, ra hoa vào tháng 11, khi ra hoa hàm
lượng đường trong mía giảm rất nhanh, do đó ở cuba người ta bắn
pháo hoa để tạo ra ngày dài, không cho mía trổ hoa
Ngoài bắn pháo hoa
tốn kém, người ta có
thể đốt đèn điện vào
ban đêm khoảng 2 tuần
cũng ngăn được mía
trổ hoa

29

Những băn khoăn trong 2 câu chuyện :
1.Tại sao thắp đèn ở vườn thanh long vào ban đêm mua đông lại cho ra quả quanh
năm.
2. Tại sao lại bắn pháo sáng vào ban đêm ở vườn mía tránh ra hoa?
3. Có phải chiếu sáng để cho cây ấm vào mùa đông và cây quang hợp không?

I - CÁC NHÂN TỐ CHI PHỐI SỰ RA HOA
4 - QUANG CHU KÌ:

a. Khái niệm:Thế nào là quang chu kì?

- Quang chu kì là thời gian chiếu sáng xen kẽ với bóng tối
ảnh hưởng tới ST và phát triển của cây ( sự ra hoa phụ thuộc
vào tương quan độ dài của ngày đêm ) .
- Quang chu kì tác động lên sự ra hoa, rụng lá, tạo
di chuyển của các hợp chất quang hợp.

củ,

Đọc thông tin 4.I trang 137 hoàn thành
học tậpchu
sau:
b. Phân loại câyphiếu
theo quang
kì:
Nhóm
Ví dụ
Đặc
điểm

Cây ngày dài

Cây ngày ngắn

Cây trung tính

4- QUANG CHU KÌ

Quan sát, phân tích hình A,B,C,D,E,F ở trên, kết hợp đọc mục
I.4 Tr.137 SGK, thảo luận 2' và hoàn thành PHT : Phân biệt
cây ngày dài, cây ngày ngắn theo độ dài ngày đêm.

4 - QUANG CHU KÌ:

b. Phân loại cây theo quang chu kì:

Cây
Cây
Cây
ngày
ngày
trung
ngắn:
dài:
tính:
Chỉ
chỉ
độra
ra
tuổi
hoa
hoa
rakhi
khi
hoa
có
cókhông
độ
độchiếu
chiếu
phụsáng
sáng
thuộc
><12h
vào
12h/ngoại
/ngày
ngày

4 - QUANG CHU KÌ:

b. Phân loại cây theo quang chu kì:
Nhóm Cây ngày dài Cây ngày ngắn Cây trung tính
- Lúa mì,
- Thược
- Cà chua, lạc,
sen cạn,
dược, vừng,
hướng
Ví dụ
dâu tây,
đậu tương,cà dương, ngô
thanh long
phê
- Cây chỉ ra
- Cây chỉ ra - Ra hoa ở cả
hoa khi có hoa khi có độ ngày dài và
Đặc
độ chiếu
chiếu sáng
ngày ngắn.
điểm
sáng lớn
nhỏ hơn
hơn 12h /
12h/ngày
ngày

4 - QUANG CHU KÌ:

c. Ý nghĩa của quang chu kì:
- Bố trí thời vụ trồng cây hợp lí.

Quang chu kì có ý nghĩa gì trong đời sống
- Kiểm soát giống nhập
nội
cho phù hợp quang chu
sản
xuất?
kì.

- Thực hiện quang gián đoạn để hạn chế ra hoa ở
cây khi cần thiết.

4 - QUANG CHU KÌ:

c. Ý nghĩa của quang chu kì:

12 giờ

Trong đêm tối khi có lóe sáng với cường độ thấp đã
ức chế sự ra hoa của cây ngày ngắn, nhưng không
ảnh hưởng đến sự ra hoa của cây dài ngày
 phản ứng quang chu kì không phải do
diệp lục mà do phitôcrôm

5 - PHITÔCRÔM:
- Phitôcrôm: Là sắc tố enzim
cảm nhận quang
Phitôcrôm
là gì?chu kì có ở
chồi mầm và chóp của lá mầm.
- Đặc điểm:
+ Bản chất: Là prôtêin hấp thụ ánh sáng.
+ Tồn tại ở hai dạng

Hấp thụ ánh sáng đỏ ( Pđ )- KT ra
hoa cây ngày dài.
Hấp thụ ánh sáng đỏ xa(Pđx)- KT ra
hoa cây ngày ngắn.

+ Dạng tồn tại của phitôcrôm có thể chuyển hoá dưới tác
dụng của ánh sáng.

Pđ

Ánh sáng đỏ P660

Ánh sáng đỏ xa P730

Pđx

 Trong điều kiện đêm tối, tùy theo loại ánh sáng (đỏ
hay đỏ xa), chiếu sáng ở lần cuối cùng mà có sự khác
nhau: ánh sáng đỏ kích thích sự ra hoa của cây ngày
dài còn ánh sáng đỏ xa kích thích sự ra hoa của cây
ngày ngắn.

Ánh sáng

Ra hoa

Cây ngày
ngắn
Không ra hoa

Không ra hoa

Ra hoa

Đỏ xa – Đỏ

Ra hoa

Không ra hoa

Đỏ - Đỏ xa

Không ra hoa

Ra hoa

Đỏ
Đỏ xa

Cây ngày dài

THPT Nguyễn Thái Bình - Tây
Ninh
Phan Tấn Lợi

38

- Vai trò:
- Tác động mạnh mẽ lên sự ra hoa.
- Mở khí khổng
- Tham gia phản ứng quang chu kì ở thực vật
-Nảy mầm và nhiều quá trình sinh lí khác ở thực vật:
+ Tổng hợp acid nucleic
+ Vận động cảm ứng

Cây ra hoa có sự tham gia của nhiều nhân tố: tuổi cây, florigen, quang
chu kì, phitôcrôm và các điều kiện ngoại cảnh (ánh sáng, nhiệt độ, độ
ẩm, chất khoáng),

IV. ỨNG DỤNG KIẾN THỨC VỀ SINH TRƯỞNG VÀ
PHÁT TRIỂN
1. Ứng dụng kiến thức về sinh trưởng
- Dùng Hoocmon GA thúc hạt, củ nảy
mầm.

- Dùng Hoocmôn AIA kích thích ra rễ cành
giâm, cành chiết

Hoocmon
Auxin/Xitokinin

Gây dựng
lại một số
giống lan
quý
- Trong công
nghiệp rượu bia:
Dùng Hooc môn
GA để tăng quá
trình phân giải
tinh bột thành
mạch nha.

2. Ứng dụng kiến thức về phát triển
- Chọn cây đúng mùa vụ, theo vùng địa lí, nhập nội
cây trồng
- Sử dụng ánh sáng nhân tạo để kích thích hoặc kìm
hãm sự ra hoa

 ỨNG DỤNG CỦA PHITÔCRÔM
THẮP SÁNG ĐÈN CÂY THANH LONG
Thắp đèn để thúc thanh long ra hoa trái vụ. Sự thắp đèn dựa trên cơ sở
thanh long là cây ngày dài, dùng ánh sáng đèn để cắt đêm dài.
Dùng bóng đèn
tròn, từ 75 tới 100 w
cho hiệu quả cao
nhất. Dùng đèn ống
hiệu quả kém hơn vì
cây hấp thụ ánh sáng
đỏ và đỏ xa . Dùng
bóng 60 w không đủ
độ sáng, số quả ra ít.
Dùng bóng 200 w số
quả không tăng hơn
bao nhiêu mà lại tốn
điện.

THPT Nguyễn Thái Bình - Tây
Ninh
Phan Tấn Lợi

43

 ỨNG DỤNG CỦA PHITÔCRÔM
THẮP SÁNG ĐÈN CÂY THANH LONG
thắp đèn để thúc thanh long ra hoa trái vụ. Sự thắp đèn dựa trên cơ sở
thanh long là cây ngày dài, dùng ánh sáng đèn để cắt đêm dài.

dùng đèn
compact thay
thế đèn sợi đốt
để xông thanh
long ra hoa trái
vụ. Kết quả
bước đầu thu
được rất khả
quan.

THPT Nguyễn Thái Bình - Tây
Ninh
Phan Tấn Lợi

44

BẮN PHÁO SÁNG CÂY MÍA
Cây mía thuộc cây ngày ngắn, ra hoa vào tháng 11, khi ra hoa hàm
lượng đường trong mía giảm rất nhanh, do đó ở cuba người ta bắn
pháo hoa để tạo ra ngày dài, không cho mía trổ hoa
Ngoài bắn pháo hoa
tốn kém, người ta có
thể đốt đèn điện vào
ban đêm khoảng 2 tuần
cũng ngăn được mía
trổ hoa

45

- Trồng hoa trong
nhà kính

- Trồng xen canh,
gối vụ

ỨNG DỤNG

- Phá bỏ hiệu ứng quang chu kì -> Cây
không ra hoa.
VD: Bắn pháo sáng vào ban đêm ngăn ra
hoa ở mía.
- Dùng hoocmôn gibêrêlin tạo điều kiện cho
sự ra hoa.
VD: Xử lí GA -> Xu hào, bắp cải ra hoa ở
Việt Nam.
- Dinh dưỡng hợp lí, cân đối tỷ lệ C/N để cây
ra hoa dễ dàng….

CỦNG CỐ

1. Loại chất nào của cây có liên quan tới sự ra hoa?
A. Auxin
B. Xitôkinin
C. Xitôcrôm
D. Phitôcrôm
2. Quang chu kì là sự ra hoa phụ thuộc vào:
A. Độ dài ngày
B. Tuổi của cây
C. Độ dài ngày đêm
D. Độ dài đêm

Câu 1. Xuân hóa là mối phụ thuộc của
sự ra hoa vào?
A.Độ dài ngày
B. Tuổi của cây
C.
D Quang chu kì
D. Nhiệt độ

Câu 2. Thời gian sáng trong quang
chu kì có vai trò?
A Tăng số lượng, kích thước hoa
A.
C. Cảm ứng ra hoa
B. Kích thích ra hoa
D. Tăng chất lượng hoa