Hướng tiếp xúc

Ứng động sinh trưởng

CẢM ỨNG
Ở THỰC
VẬT

Ứng động không sinh
trưởng

Hướng sáng

VẬY CẢM
ỨNG Ở
ĐỘNG VẬT
LÀ GÌ?

THÍ NGHIỆM TRÊN ĐÙI ẾCH

CẢM ỨNG Ở ĐỘNG
VẬT
TỔ 4

NỘI DUNG CHÍNH:
I - KHÁI NIỆM CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
II - CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CHƯA CÓ TỔ CHỨC THẦN KINH
III - CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CÓ TỔ CHỨC THẦN KINH

I - KHÁI NIỆM CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT

→ Bảo vệ cơ thể tránh bị tổn thương.

Mèo xù lông

Chim xù lông

Chó thè lưỡi

→ Bảo vệ cơ
thể chống rét,
chống nóng.

I - KHÁI NIỆM CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
Cảm ứng ở động vật là khả năng tiếp nhận
các kích thích và phản ứng lại các kích thích
từ môi trường đảm bảo cho sinh vật tồn tại
và phát triển.

I - KHÁI NIỆM CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT

→ Phản xạ là một dạng điển hình của cảm ứng ở động vật.

 phản xạ: nhấc chân lên

Phản xạ là phản ứng của cơ thể thông qua hệ thần kinh để
trả lời lại kích thích bên ngoài hoặc bên trong cơ thể

Phản xạ thực hiện được nhờ cung
phản xạ

(Gai nhọn)

Cơ tay

- Một bạn lỡ chạm tay vào gai nhọn và có phản ứng rụt tay lại. Hãy chỉ ra:
+ Tác nhân kích thích: Gai nhọn
+ Bộ phận tiếp nhận kích thích: Thụ quan đau ở
+ Bộ phận phân tích và tổng hợp tay
thông tin: Tủy sống
+ Bộ phận thực hiện phản ứng: Cơ tay

HỆ TK DẠNG LƯỚI

CHƯA CÓ HỆ TK

HỆ TK ỐNG

Các dạng hệ thần kinh

II - CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CHƯA CÓ TỔ CHỨC THẦN KINH

- Đại diện: động vật đơn bào

II - CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CHƯA CÓ TỔ CHỨC THẦN KINH

- Đại diện:động vật đơn bào
- Hoạt động cảm ứng:
phản ứng lại các kích
thích bằng chuyển động
cả cơ thể hoặc co rút chất
nguyên sinh.

III - CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CÓ TỔ CHỨC THẦN KINH
1. Động vật có tổ chức thần kinh dạng lưới

Ngành ruột khoang

- Các tế bào thần kinh nằm rải rác trong cơ thể
và liên hệ với nhau tạo mạng lưới thần kinh.
- Hệ thần kinh dạng lưới có ở động vật có cơ
thể đối xứng tỏa tròn thuộc nghành Ruột
Khoang
- Khi tế bào bị kích thích, thông tin sẽ truyền
về mạng lưới thần kinh và sau đó đến các tế
bào biểu mô cơ, động vật co mình lại để tránh
kích thích.

Hệ thần kinh dạng lưới ở thủy tức

2. Động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch

Giun Dẹp

Giun Tròn

Chân khớp

Chân khớp

2. Động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch
Các
TBTK

tập trung

Hạch
TK
dọc
theo
chiều
dài cơ
thể

điều khiển một
vùng xác định

2. Động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch
Hệ thần kinh dạng chuỗi hạch có ở
động vật có cơ thể đối xứng hai bên
thuộc ngành Giun dẹp, Giun tròn,
Chân khớp.
Động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi
hạch phản ứng lại kích thích theo
nguyên tắc phản xạ. Hầu hết các
phản xạ của chúng là phản xạ không
điều kiện.

3. Động vật có hệ thần kinh dạng ống
a) Cấu trúc của hệ thần kinh dạng ống

a) Cấu trúc của hệ thần kinh dạng ống

Tại sao hệ thần
kinh ở người được
→ Các tế bào thần kinh
là tạo
hệ thần
đượcgọi
cấu
theo kinh
dạng ống.
dạng
→Số lượng
rấtống?
lớn các tế
bào thần kinh tập hợp lại
thành 1 ống thần kinh nằm
dọc theo vùng lưng của cơ
thể.

a) Cấu trúc của hệ thần kinh dạng ống

Não
Tủy sống
Hạch thần kinh
Dây thần kinh

a) Cấu trúc của hệ thần kinh dạng ống

a) Cấu trúc của hệ thần kinh dạng ống

• Hệ thần kinh trung ương
Não bộ gồm:
- Bán cầu đại não
- Não trung gian
- Não giữa
- Tiểu não
- Hành não

a) Cấu trúc của hệ thần kinh dạng ống

• Hệ thần kinh ngoại biên

a) Cấu trúc của hệ thần kinh dạng ống

•Hệ thần kinh dạng ống hoạt động
theo nguyên tắc phản xạ. Phản xạ là
thuộc tính cơ bản của mọi cơ thể có
hệ thần kinh.
•Ví dụ:
+ Chạm phải vật nóng  rụt tay lại
+ Chim thời tiết lạnh  xù lông

Dựa vào mức độ phức tạp của các loại phản xạ,
người ta chia phản xạ ra làm hai loại đó là phản xạ
có điều kiện và phản xạ không điều kiện.

Bộ phận tiếp nhận
kích thích
Bộ phận phân tích
và tổng hợp

Bạn sẽ có phản ứng như thế nào_khi gặp
chó dại?

Ví dụ

Phản xạ có
điều kiện

Tay chạm phải vật nóng rụt
lại



Qua ngã tư thấy đèn đỏ
dừng lại
Đi nắng, mặt đỏ, mồ hôi vả ra
Trời lạnh nổi da gà
Gió mùa đông trở lạnh, mặc
áo ấm
Vịt, gà nghe tiếng gõ chạy
vào kiếm ăn

Phản xạ không
điều kiện







CÂU HỎI CỦNG CỐ

CÂU HỎI CỦNG CỐ

Câu 1. Ở động vật, cảm ứng là:
A

Các phản xạ có điều kiện, giúp cơ thể thích nghi với môi
trường.

B

Các phản xạ không điều kiện, giúp bảo vệ cơ thể.

C

Khả năng tiếp nhận và đáp ứng các kích thích của môi trường,
giúp cơ thể tồn tại và phát triển.

D

Là sự thích nghi của cơ thể, do các hoocmon điều khiển.

Câu 2. Cơ thể động vật đã xuất hiện tổ chức thần kinh,
nhưng đáp ứng không hoàn toàn chính xác bằng cách
co rút toàn thân, xảy ra ở:
A

Ruột khoang.

B

Thân mềm.

C

Giáp xác.

D

Cá.

Câu 3. Động vật có hệ thần kinh dạng lưới khi bị kích thích
thì:
A

Duỗi thẳng cơ thể.

B

Co toàn cơ thể.

C

Di chuyển đi chỗ khác.

D

Co ở phần cơ thể bị kích thích.

Câu 4. Động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch có thể
trả lời kích thích cục bộ vì:
A

Số lượng tế bào thần kinh tăng.

B

Mỗi hạch là một trung tâm điều khiển một vùng xác định của
cơ thể.

C

Các tế bào thần kinh trong hạch nằm gần nhau.

D

Các hạch thần kinh liên hệ với nhau.

Câu 5. Trong các phát biểu sau:
(1) Phản xạ chỉ có ở những sinh vật có hệ thần kinh.
(2) Phản xạ được thực hiện nhờ cung phản xạ.
(3) Phản xạ được coi là một dạng điển hình của cảm
ứng.
(4) Phản xạ là khái niệm rộng hơn cảm ứng.
Các phát biểu đúng về phản xạ là:
B (1), (2), (3) và (4).
A (1), (2) và (4).
C

(2), (3) và (4).

D

(1), (2) và (3).

Câu 6. Những thành phần nào sau đây là thành phần của
một cung phản xạ?
A

Tế bào thần kinh, tủy sống và cơ quan vận động.

B

Tế bào tần kinh, cơ quan vận động và cơ quan thụ cảm.

C

Tế bào thần kinh, trung ương thần kinh và cơ quan thụ cảm.

D

Trung ương thần kinh, cơ quan thụ cảm và cơ quan vận động.

Câu 7. Bộ phận thần kinh nào sau đây là trung khu của
phản xạ không điều kiện ở sinh vật?
A

Trụ não, đại não và tủy sống.

B

Bán cầu đại não và tủy sống.

C
D

Tủy sống, trụ não và tiễu não.
Tiểu não, đại não và tủy sống.

THÀNH VIÊN TỔ 4
Bùi Vũ Thị Ngọc Thúy (powerpoint+câu hỏi)
Trần Thị Hằng Nga ( thuyết trình)
Trương Đặng Thùy Diễm (phần I)
Huỳnh Văn Việt (phần II)
Nguyễn Thị Thắm (phần III-1)
Nguyễn Bình Nguyên (phần III-2)
Bùi Kim Anh (phần III-3a)
Nông Tiến Thành (phần III-3b)
Đinh Thị Thu Thảo (hình ảnh+Video)