Nhanh tay, nhanh mắt
1

2 nhóm quan sát hình ảnh trong 1
phút

2

Đại diện của 2 nhóm lên viết những
sự vật có trong tranh

3

Nhóm nào viết nhanh, nhiều và
đúng hơn trong 2 phút sẽ thắng

Tiết 120:

Liệt kê

I. Thế nào là phép liệt
kê?

II. Các kiểu liệt kê
III Luyện tập
.

I. Thế nào là
phép liệt
kê?

Tìm những đồ vật của
quan lớn trong đoạn văn
sau?

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường
phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi
mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu
vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào
đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm,
ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích
mắt.[...] Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít,
nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm
[... ].

Nhận xét về cấu tạo
của các cụm từ in đậm
và nêu tác dụng?

* Ví dụ
- Bát yến hấp đường phèn
- Tráp đồi mồi chữ nhật
- Ống thuốc bạc
- Đồng hồ vàng

Cụm từ cùng loại: Cụm danh từ

- Dao chuôi ngà
- Ống vôi chạm
- Trầu vàng, cau đậu, rễ tía
- Ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông

Từ cùng loại: Danh từ

Cấu tạo

Các danh từ, cụm
danh từ (các từ và
cụm từ cùng loại)
được sắp xếp nối
tiếp nhau.

Tác dụng
Nhấn mạnh sự xa hoa,
an nhàn, sung sướng của
quan đối lập với tình cảnh
của dân phu đang lam lũ
ngoài mưa gió.

Em hiểu thế nào
là phép liệt kê?

Khái niệm:
Liệt kê là sắp
xếp nối tiếp
hàng loạt từ
hay cụm từ
cùng loại

GHI NHỚ

Tác dụng: Để diễn
tả được đầy đủ
hơn, sâu sắc hơn
những khía cạnh
khác nhau của
thực tế hay tư
tưởng, tình cảm

Bài tập nhanh
Chỉ ra phép liệt kê có
trong bài ca dao sau và
nêu tác dụng của phép liệt
kê đó.

Hôm qua tát nước đầu đình
Bỏ quên cái áo trên cành hoa sen.
Em được thì cho anh xin
Hay là em để làm tin trong nhà?
Áo anh sứt chỉ đường tà
Vợ anh chưa có, mẹ già chưa khâu
Áo anh sứt chỉ đã lâu
Mai mượn cô ấy về khâu cho cùng.
Khâu rồi anh sẽ trả công
Ít nữa lấy chồng anh lại giúp cho.
Giúp em một thúng xôi vò
một con lợn béo, một vò rượu tăm
Giúp em đôi chiếu em nằm
đôi chăn em đắp, đôi trằm em đeo
Giúp em quan tám tiền cheo
Quan năm tiền cưới lại đèo buồng cau.

Tát Nước Đầu Đình

Tác dụng của phép liệt kê:
- Liệt kê một loạt các sự vật đều là những lễ vật hỏi
cưới  Chàng trai bộc lộ, bày tỏ tâm ý, tình cảm của
mình dành cho cô gái.

II. Các kiểu
liệt kê

Ví dụ 1

Xét về cấu tạo, các phép liệt kê dưới
đây có gì khác nhau?

a. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh
thần, lực lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền
tự do, độc lập ấy.
b. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần
và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền
tự do, độc lập ấy.

Ví dụ 1

a/

tinh thần, lực lượng, tính mạng,
của cải
Liệt kê theo từng sự việc

 Liệt kê không theo cặp.
tinh thần và lực lượng, tính
b/ mạng và của cải
Liệt kê có quan hệ từ “và”
 Liệt kê theo cặp.

Ví dụ 2

a

Thử đảo thứ tự các bộ phận trong
những phép liệt kê dưới đây và nhận
xét

Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng
cùng một mầm non mọc thẳng.
Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và

b

trưởng thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt
Nam, của tập thể nhỏ là gia đình, họ hàng, làng xóm và
của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia.

a Tre, nứa, trúc, mai, vầu
 Có thể dễ dàng thay đổi thứ tự các bộ phận
liệt kê
 Liệt kê không tăng tiến.
hình
thành
và
trưởng
thành
b
gia đình, họ hàng, làng xóm
 Không thể dễ dàng thay đổi các bộ phận liệt kê, bởi
hiện tượng liệt kê được sắp xếp theo mức độ tăng tiến
 Liệt kê tăng tiến.

Các kiểu
liệt kê

Theo cấu tạo

Theo ý nghĩa

Liệt kê theo cặp

Liệt kê tăng tiến

Liệt kê không theo cặp

Liệt kê không tăng tiến

Sơ đồ bài học

III.
Luyện tập

Nhìn
tranh

Đặt câu

Có biện
pháp liệt
kê

Sân trường đang yên tĩnh, vắng lặng bỗng ồn ào, nhộn
nhịp hẳn lên vì các trò chơi: đá bóng, nhảy dây, đánh
cầu, …

Tìm phép liệt kê trong các đoạn trích sau và nêu
tác dụng.
N1
N2
N3

Tinh thần yêu nước
của nhân dân ta

Ca Huế trên sông
Hương
Người con
Việt Nam.

gái

Nhóm
1

“Lịch sử ta đã có nhiều cuộc
kháng chiến vĩ đại chứng tỏ
tinh thần yêu nước của dân
ta. Chúng ta có quyền tự hào
về những trang lịch sử vẻ
vang thời đại Bà Trưng, Bà
Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê
Lợi, Quang Trung,…Chúng
ta phải ghi nhớ công lao của
các vị anh hùng dân tộc, vì
các vị ấy là tiêu biểu của một
dân tộc anh hùng.”

Nhóm
2

Nhạc công dùng những ngón
đàn trau chuốt như ngón
nhấn, mổ, vỗ, vả, ngón bấm,
day, chớp, búng, ngón phi,
ngón rãi. Tiếng đàn lúc
khoan lúc nhặt làm nên tiết
tấu xao động tận đáy hồn
người.”

Nhóm
3

Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn
ác mộng
Em đã sống lại rồi, em đã
sống!
Điện giật, dùi đâm, dao cắt,
lửa nung
Không giết được em, người
con gái anh hùng!

Nhóm
1

“Lịch sử ta đã có nhiều cuộc
kháng chiến vĩ đại chứng tỏ
tinh thần yêu nước của dân
ta. Chúng ta có quyền tự hào
về những trang lịch sử vẻ
vang thời đại Bà Trưng, Bà
Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê
Lợi, Quang Trung,…Chúng
ta phải ghi nhớ công lao của
các vị anh hùng dân tộc, vì
các vị ấy là tiêu biểu của một
dân tộc anh hùng.”

Tác dụng: Lòng tự hào về truyền
thống vẻ vang của dân tộc được biểu
hiện qua những tấm gương của các
vị anh hùng dân tộc.

Nhóm
2

 Nhạc công dùng những
ngón đàn trau chuốt như
ngón nhấn, mổ, vỗ, vả,
ngón bấm, day, chớp, búng,
ngón phi, ngón rãi. Tiếng
đàn lúc khoan lúc nhặt làm
nên tiết tấu xao động tận
đáy hồn người.”

- Miêu tả sự linh hoạt
trong việc chơi đàn của
các nhạc công với những
ngón đàn hết sức phong
phú.

Nhóm
3

Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng
Em đã sống lại rồi, em đã sống!
Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung
Không giết được em, người con gái
anh hùng!

- Phơi trần tội ác man rợ
của lũ cướp nước, ca ngợi
sự dũng cảm, bất khuất và
lòng can đảm của nữ chiến
sĩ cách mạng.

Hướng dẫn
tự học

01

Viết 1 đoạn văn giới thiệu về 1 nét
văn hóa đặc sắc của quê hương em,
trong đó có sử dụng phép liệt kê

02

Tìm đọc thêm về biện pháp liệt kê

03

Soạn bài: “Tìm hiểu chung về văn
bản hành chính”

Tạm biệt! Cảm ơn các em!!!