GIỚI THIỆU MÔN HỌC CHÍNH TRỊ
• - Thời lượng: 30 tiết
• Hình thức học: học lý thuyết trên lớp
• Giáo trình và tài liệu tham khảo
1. Giáo trình chính trị (dùng cho trung cấpg nghề), NXB lao động – xã
hội
2. Giáo trình những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin
3. Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh
4. Giáo trình Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

NỘI DUNG MÔN HỌC GỒM 9 BÀI
BÀI MỞ ĐẦU
Bài 1 KHÁI QUÁT VỀ CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN
Bài 2 KHÁI QUÁT VỀ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
BÀI 3 NHỮNG THÀNH TỰU CỦA CÁCH MẠNG VIỆT NAM DƯỚI SỰ
LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG
BÀI 4 PHÁT TRIỂN KINH TẾ, XÃ HỘI, VĂN HÓA, CON NGƯỜI Ở
VIỆT NAM
BÀI

5: TU
NGƯỜI

DƯỠNG, RÈN LUYỆN
ĐỂ TRỞ THÀNH
CÔNG DÂN TỐT, NGƯỜI LAO ĐỘNG TỐT

• BÀI MỞ ĐẦU
• Kết cấu của bài:
• 1. Vị trí, tính chất môn học
• 2. Mục tiêu của môn học: Sau khi học xong, người học đạt được:
• 3. Nội dung chính
• 4. Phương pháp dạy học và đánh giá môn học

Thảo luận

• Sinh viên rút ra định nghĩa về chính trị
• Chính trị là toàn bộ những hoạt động có liên quan đến các mối quan hệ giữa các giai cấp,
các dân tộc, các quốc gia, các lực lượng xã hội mà cốt lõi của nó là vấn đề giành, giữ và
thực thi quyền lực nhà nước, sự tham gia vào công việc của nhà nước, sự xác định hình
thức tổ chức, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của nhà nước.

1. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT MÔN HỌC

• Vị trí: Môn Giáo dục chính trị là môn học bắt buộc thuộc các môn
học chung trong chương trình giáo dục nghề nghiệp trình độ
cao đẳng.
• Tính chất: - Chương trình môn học bao gồm khái quát về chủ
nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối cách mạng
của Đảng Cộng sản Việt Nam; hình thành thế giới quan, nhân
sinh quan khoa học và cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam.

• 2. Mục tiêu của môn học
• Sau khi học xong, người học đạt
được:
• Về kiến thức:
• Về kỹ năng:
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:

• 3. Nội dung chính
• Giáo dục chính trị là môn học bao gồm nội dung cơ bản nhất của:
• Triết học Mác – Lênin;
• Kinh tế - chính trị Mác – Lênin;
• Chủ nghĩa xã hội khoa học;
• Tư tưởng Hồ Chí Minh và Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt
Nam.

4. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ ĐÁNH GIÁ MÔN
HỌC
• Nhận xét về phương pháp dạy học qua những hình ảnh dưới

Bài 1
KHÁI QUÁT VỀ CHỦ NGHĨA
MÁC-LÊNIN

Bài 1
KHÁI QUÁT VỀ CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN
I. Khái niệm chủ nghĩa Mác – Lênin
II. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác -Lênin
III. Vai trò nền tảng tư tưởng, lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin

• I. Khái niệm chủ nghĩa Mác – Lênin
• 1. Khái niệm chủ nghĩa Mác- Lênin
- Chủ nghĩa Mác- Lênin là hệ thống lý luận thống nhất được cấu thành từ ba bộ
phận lý luận cơ bản là Triết học Mác – Lênin, Kinh tế chính trị học Mác – Lênin
và chủ nghĩa xã hội khoa học; là hệ thống lý luận khoa học thống nhất về mục
tiêu, con đường, biện pháp, lực lượng thực hiện sự nghiệp giai phóng giai cấp
công nhân,nhân dân lao động nhằm giải phóng con người, xây dựng thành công
chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản.

• I. Khái niệm chủ nghĩa Mác – Lênin
• 2. Các bộ phận cấu thành CN Mác – Lênin:
• Triết học Mác - Lênin là khoa học về những quy luật chung nhất của tự
nhiên, xã hội và tư duy.
• Kinh tế chính trị Mác – Lênin là khoa học nghiên cứu phương thức sản
xuất tư bản chủ nghĩa, chỉ rõ bản chất bóc lột của quan hệ sản xuất
tư bản chủ nghĩa. Những quy luật phát triển của quan hệ sản xuất xã
hội chủ nghĩa.
• Chủ nghĩa xã hội khoa học nghiên cứu những quy luật chuyển biến từ
xã hội tư bản chủ nghĩa lên xã hội xã hội chủ nghĩa và phương
hướng xây dựng xã hội mới.

• I. Khái niệm chủ nghĩa Mác – Lênin
• 3. Bản chất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác-Lênin:
• - Chủ nghĩa Mác - Lênin là một hệ thống lý luận khoa học, thể hiện trong
toàn bộ các nguyên lý cấu thành học thuyết, trước hết là các nguyên lý trụ
cột.
+ Chủ nghĩa duy vật và phép biện chứng
+ Chủ nghĩa duy vật lịch sử, mà cốt lõi là học thuyết hình thái kinh tế - xã hội
+ Học thuyết Mác về giá trị thặng dư đã vạch ra quy luật vận động kinh tế của xã
hội tư bản
+ Học thuyết về sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản

I. Khái niệm chủ nghĩa Mác – Lênin
• - Sự thống nhất hữu cơ giữa thế giới quan khoa học và phương pháp
luận mác-xít trong chủ nghĩa Mác - Lênin
• Thế giới quan duy vật biện chứng giúp con người hiểu rõ bản chất của thế
giới là vật chất
• Phương pháp luận đúng đắn giúp xem xét sự vật, hiện tượng một cách
khách quan, phân tích cụ thể theo tinh thần biện chứng

I. Khái niệm chủ nghĩa Mác – Lênin
• - Là học thuyết duy nhất nêu lên mục tiêu giải phóng xã hội, giải phóng
giai cấp, giải phóng con người với con đường, lực lượng, phương thức
đạt mục tiêu đó.
• Chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ rõ quần chúng nhân dân là chủ nhân của xã
hội, là người sáng tạo ra lịch sử.
• Chủ nghĩa Mác - Lênin là hệ tư tưởng của giai cấp vô sản, là vũ khí lý
luận sắc bén của giai cấp vô sản
• Chủ nghĩa Mác – Lênin không chỉ giải thích mà còn vạch ra con
đường, những phương tiện cải tạo thế giới.

I. Khái niệm chủ nghĩa Mác – Lênin
• - Chủ nghĩa Mác - Lênin là một học thuyết mở, không ngừng tự đổi mới,
tự phát triển trong hệ thống tri thức của nhân loại.
• Chủ nghĩa Mác - Lênin là một học thuyết mở. Thế hệ này nối tiếp thế hệ
khác tiếp thu, vận dụng và phát triển sáng tạo các quan điểm của chủ
nghĩa Mác – Lênin, làm cho học thuyết của C. Mác, Ph. Ăngghen, V.I.
Lênin ngày càng được bổ sung và hoàn thiện.
• Thuyết Mác - Lênin có giá trị bền vững, xét trong tinh thần biện chứng,
nhân đạo và hệ thống tư tưởng cốt lõi của nó

IV. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác -Lênin
1. Triết học Mác – Lênin
* Chủ nghĩa duy vật biện chứng
• Bản chất của thế giới: Vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau,
vật chất quyết định ý thức, còn ý thức chỉ là sự phản ánh một phần
thế giới vật chất vào đầu óc con người.

IV. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác -Lênin
2. Định nghĩa vật chất của Lênin
"VËt chÊt lµ mét ph¹m t r ï triÕt häc
dïng ®Ó chØ thùc t¹i kh¸ch quan ®ược
®em l¹i cho con người trong c¶m gi¸c,
®ược c¶m gi¸c cña chóng ta chÐp l¹i,
chôp l¹i, ph¶n ¸nh vµ tån t¹i kh«ng lÖ
thuéc vµo c¶m gi¸c".

IV. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác -Lênin

Nội dung định nghĩa

Thứ
nhất
Thứ
hai
Thứ
ba

Vật chất là một “phạm trù” triết học.
Vật chất dùng để chỉ thực tại khách quan, tức là tồn
tại khách quan, không phụ thuộc vào ý thức của con
người.
Vật chất “được đem lại cho con người trong cảm giác”,
gây nên cảm giác cho con người. Ý thức là cái phản
ánh vật chất.
20

IV. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác -Lênin
Ý nghĩa của định nghĩa vật chất:

Giải quyết được vấn đề cơ bản của triết học theo lập trường
DVBC, chống lại những quan điểm duy tâm, tôn giáo; siêu
hình, nhị nguyên, bất khả tri.
Định hướng cho các khoa học cụ thể trong quá trình tìm tòi,
nghiên cứu
Định nghĩa cho phép xác định cái gì là vật chất trong lĩnh vực
xã hội
21

IV. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác -Lênin
2. Phương thức tồn tại của vật chất

• “Vận động hiểu theo nghĩa chung nhất ...
bao gồm tất cả mọi sự thay đổi và mọi quá
trình diễn ra trong vũ trụ, kể từ sự thay đổi
vị trí giản đơn cho đến tư duy”.
• “Là thuộc tính cố hữu, là phương thức tồn
tại của vật chất”.

II. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin
Video về các hình thức vận động thấy được những gì?

II. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin

Những hình thức của vận động:
Gồm 5 hình thức cơ bản:
• Vận động cơ học
• Vận động vật lý
• Vận động hóa học
• Vận động sinh học
• Vận động xã hội
24

Chuyển dịch vị trí của vật thể trong không gian

25

E = mc2

88Ra226 ======> 86Rn222 + 2He4

26

NaOH + HCl = NaCl + H2O
Fe + H2SO4 = FeSO4 + H2

Hoang mạc hóa

27

28

Từ phương thức sinh tồn sơ khai của loài người đến phương thức
hiện đại
29

Đổi mới và hội nhập

Thời bao cấp
30

XÃ HỘI
SINH

HÓA
LÝ
CƠ
31

Vận động và đứng im: vận động là tuyệt đối, đứng
im là tương đối, tạm thời. Vì:
Đứng im chỉ xảy ra trong một quan hệ nhất định
Đứng im chỉ xảy ra với một hình thức vận
động nhất định
Đứng im là vận động trong thăng bằng

II. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác –Lênin
Không gian và thời gian

- Không gian, thời gian là hình thức tồn tại của vật chất nên nó gắn
liền với vật chất vận động, là thuộc tính của vật chất vận động. Vật
chất vận động là vận động trong không gian và thời gian
Tính thống nhất của thế giới
- Bản chất của thế giới là vật chất, thế giới thống nhất ở tính vật chất.
Ph. Ăng-ghen viết: “Tính thống nhất chân chính của thế giới là ở tính
vật chất của nó”. Sự thống nhất vật chất của thế giới được biểu hiện:
Chỉ có một thế giới duy nhất là thế giới vật chất, tồn tại khách quan, có
trước và độc lập với ý thức của con người.
Thế giới vật chất là vô tận, vô hạn

IV. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác –Lênin
3. Ý thức
Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về ý thức
* Nguồn gốc của ý thức:

II. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác –Lênin
- Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về ý thức
+ Nguồn gốc của ý
thức:
Bộ óc người phát triển cao

TỰ NHIÊN

Nguồn
gốc
của ý
thức

Thế giới khách quan

Lao động
XÃ HỘI
Ngôn ngữ

NGUỒN GỐC TỰ NHIÊN
Thế giới
khách quan

Ý thức
Bộ óc người

Lao
động

- Tiến hóa
- Cải tạo
thế giới

Ngôn
ngữ

- Hệ thống
tín hiệu vật
chất
- Giao tiếp

 Như vậy, ý thức ra đời từ hai nguồn gốc tự nhiên và xã hội. Trong hai

nguồn gốc đó, nguồn gốc xã hội có ý nghĩa quyết định cho sự ra đời của ý
thức, vì nguồn gốc trực tiếp cho sự ra đời của ý thức là hoạt động thực
tiễn.

IV. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác –Lênin

* Bản chất của ý thức
•  Bản chất của ý thức là sự phản ánh thế giới khách quan vào trong bộ óc
của con người một cách năng động, sáng tạo.

IV. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác –Lênin
4. Quan điểm về Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức
- Vật chất quyết định ý thức – quyết định nội dung của ý thức
- Ý thức tác động trở lại vật chất – thông qua hoạt động của con người.
- Ý nghĩa phương pháp luận:
+ Nhận thức phải luôn xuất phát từ thực tiễn, tôn trọng quy luật khách
quan.
+ Phát huy nhân tố con người.

II. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác –Lênin
• b. Phép biện chứng duy vật
• Phép biện chứng duy vật bao gồm hai nguyên lý cơ bản; sáu cặp phạm trù và ba
quy luật cơ bản.

II. Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác –Lênin

Những nguyên lý tổng quát
Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến
Khái niệm mối liên hệ, mối liên hệ phổ biến
• Mối liên hệ dùng để chỉ sự quy định, sự tác động qua
lại, sự chuyển hoá lẫn nhau giữa các mặt của một sự vật,
của một hiện tượng, trong thế giới.
• Mối liên hệ phổ biến: dùng để chỉ các mối liên hệ tồn tại
ở nhiều sự vật, hiện tượng của thế giới.

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

Tính chất của mối liên hệ

Tính khách
quan

Tính phổ biến

Tính đa dạng,
phong phú

Ý nghĩa:

Quán triệt quan
điểm toàn diện
Xem xét tất cả các mối liên hệ, biết các mối
liên hệ cơ bản, chủ yếu để nắm được bản
chất của sự vật
Chống lại quan điểm chiết trung, ngụy
biện

Nguyên lý về sự phát triển
Phát triển là sự vận động đi lên, từ thấp đến cao, từ
đơn giản đến phức tạp, từ kèm hoàn thiện đến hoàn
thiện hơn
Phát triển là khuynh hướng chung của thế
giới:
Phát triển diễn ra trong tự nhiên, xã hội và tư duy
44

Ý nghĩa

45

Quán triệt quan điểm phát
triển
Nhìn nhận sự vật trong xu hướng vận
động phát triển không ngừng
Tránh định kiến,
thành kiến

Lạc quan, tin tưởng
vào sự phát triển

Những quy luật cơ bản của phép biện chứng duy
vật

Quy luật thống nhất và đấu tranh của các
mặt đối lập (gọi tắt là quy luật mâu thuẫn)
•Khái niệm:
•Mặt đối lập:
•VD:
•Mâu thuẫn:

 Nội dung quy luật:

Sự vật là sự thống nhất của các mặt đối lậ p
 Các
mặt đối lập trong mỗi sự vật vừa

thống nhất vừa đấu tranh với nhau

Đấu tranh giữa các mặt đối lập là nguồn gốc,
động lực của sự vận động phát triển
 Đấu
tranh giữa các mặt đối lập là tuyệt đối, còn thống
nhất
là tương đối

 Vị trí : Đây là quy luật vạch ra nguồn gốc, động lực của sự phát triển
và là
hạt nhân của phép biện chứng duy vật.
 Ý nghĩa: nghiên cứu sự vật phải nghiên cứu mâu thuẫn của nó. Giải quyết mâu
thuẫn phải theo phương thức đấu tranh giữa các mặt đối lập chứ không theo

Quy luật chuyển hoá từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi
về chất và ngược lại (gọi tắt là quy luật lượng chất)
 Chất của sự vật:
• Khái niệm:
 Lượng của sự vật
• Nội dung cơ bản của quy luật:
Sự thống nhất giữa chất và lượng được thể hiện trong một giới hạn nhất định gọi
là “độ”.
 Sự biến đổi về lượng
 Sự biến đổi của chất
Vị trí: Quy luật lượng – chất là một trong ba quy luật cơ bản của phép biện chứng
duy vật, vạch ra cách thức vận động, phát triển của sự vật.
Ý nghĩa phương pháp luận: Về nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn phải
khắc phục cả hai khuynh hướng: tả khuynh và hữu khuynh.

Quy luật phủ định của phủ định
- Khái niệm: Phủ định là một dạng vật chất nào đó xuất hiện
rồi mất đi, được thay thế bằng một dạng vật chất khác
• Phủ định:

- Phủ định siêu hình
- Phủ định biện chứng

Đặc
điểm của
phủ
định
biện
chứng

Tính khách quan
Tính kế thừa
Tính vô tận
Tính lịch sử - cụ thể
50