BÀI 37:

LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG
Trang 163

BÀI 37:

LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG
Trang 163 https://youtu.be/3QvQSgEdhXI

37

LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG
MỤC TIÊU

Nêu được khái niệm về khối lượng (số đo
lượng chất của một vật), lực hấp dẫn (lực hút giữa
các vật có khối lượng), trọng lượng của vật (độ lớn
lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật).

KHỞI ĐỘNG

 Newton là một nhà bác học vĩ đại nhất của mọi thời đại, ông
đã có những cống hiến nghiên cứu to lớn cho ngành vật lí giúp
ích cho cuộc sống con người phát triển. Theo truyền thuyết,
vào một ngày đẹp trời của năm 1666, khi Niu-tơn đang ngồi
suy nghĩ dưới bóng mát của một cây táo thì thấy một quả táo
chín rơi. Theo em, hiện tượng này đã làm ông nảy sinh ý tưởng
gì về lực?.... Vậy khi thả một vật đang cầm trên tay thì vật đó
rơi xuống. Tại sao lại như vậy?
Vậy khi thả rơi 1 viên
phấn đang cầm trên tay
thì vật đó rơi xuống. Tại
sao lại như vậy?

Bài 37. LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG
1.KHỐI LƯỢNG

khái niệm khối lượng

1. Trên vỏ hộp sữa có
ghi "Khối lượng tịnh:
380 g" (hình 45.1a). Số
ghi đó chỉ sức nặng của
hộp sữa hay lượng sữa
chứa trong hộp?

Hình 37.1a. Hộp sữa

Con số đó chỉ lượng sữa có trong hộp.

Bài 37. LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG
1.KHỐI LƯỢNG

khái niệm khối lượng

Trên một bao gạo có
ghi 25 kg (hình 37.1b).
Số ghi đó cho biết điều
gì?
Hình 37.1b. Bao gạo

Con số ghi đó chỉ lượng gạo có
trong bao

Bài 37. LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG
1. KHỐI LƯỢNG

khái niệm khối lượng
Con số chỉ
lượng sữa
chứa trong
hộp.

Con số chỉ
lượng gạo
chứa trong
bao.

Khối lượng sữa
chứa trong hộp và
khối lượng gạo
chứa trong bao.

Bài 37. LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG
1.KHỐI LƯỢNG

khái niệm khối lượng
Vậy khối lượng của
một vật là gì?
Khối lượng của một vật là số
đo lượng chất của một vật.
Khi không tính bao bì thì
khối lượng đó được gọi là
khối lượng tịnh.

Bài 37. LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG
1.KHỐI LƯỢNG

khái niệm khối lượng
Khối lượng là số đo lượng chất của một vật.
Khi không tính bao bì thì khối lượng đó được gọi là
khối lượng tịnh.
Ví dụ: Trên vỏ hộp sữa có ghi "Khối lượng tịnh: 380 g" Con
số 380 g chỉ lượng sữa có trong hộp.

Bài 37. LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG

2.Tại sao
khi rụng khỏi
cành cây thì
quả táo luôn
rơi xuống mặt
đất?
► Hình 37.2. Quả táo rơi

Bài 37. LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG

2. LỰC HẤP DẪN
Tìm hiểu về lực hấp dẫn

2.Tại sao khi rụng khỏi
cành cây thì quả táo luôn
rơi xuống mặt đất?
Khi rụng khỏi
cành cây, quả táo
luôn rơi xuống
mặt đất vì Trái Đất
hút quả táo một
lực

► Hình 37.2. Quả táo rơi

Bài 37. LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG

2. LỰC HẤP DẪN

Tìm hiểu về lực hấp dẫn
Có hai cuốn sách nằm
trên mặt bàn như hình bên
dưới, em hãy cho biết giữa
chúng có lực hấp dẫn
không?

Hai quyển sách nằm
trên mặt bàn thì có
lực hấp dẫn giữa
chúng

Bài 37. LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG
2. LỰC HẤP DẪN

- Mọi vật có khối lượng đều hút nhau một lực.
Lực hút này được gọi là lực hấp dẫn.
- Lực hấp dẫn là lực hút giữa các vật có khối lượng
Ví dụ :
- Lực hấp dẫn giữa Trái Đất và Mặt Trăng.
- Lực hấp dẫn giữa hai vật nằm trên bàn.
- Lực hấp dẫn của trái đất giúp con người đi lại được trên
mặt đất.

Bài 37. LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG
3. TRỌNG LƯỢNG CỦA VẬT

Tìm hiểu về trọng lượng của vật

Hình 37.3a. Treo quả nặng vào lò xo
3. Em có nhận xét gì về sự biến
dạng của lò xo khi treo quả nặng
vào nó? Nguyên nhân của sự biến
dạng này là gì?

Hình 37.3b.Thả viên phấn
4. Khi thả viên phấn ở
độ cao nào đó thì viên
phấn sẽ chuyển động
như thế nào? Tại sao?

Bài 37. LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG
3. TRỌNG LƯỢNG CỦA VẬT

Tìm hiểu về trọng lượng của vật
3. Em có nhận xét gì về sự biến dạng
của lò xo khi treo quả nặng vào nó?
Nguyên nhân của sự biến dạng này là gì?

Hình 37.3a. Treo quả
nặng vào lò xo

Khi treo quả nặng vào lò xo
thì lò xo bị dãn ra. Nguyên
nhân của sự biến dạng này là
do quả nặng chịu tác dụng
lực hút Trái Đất nên đã làm
lò xo dãn ra.

Bài 37. LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG
3. TRỌNG LƯỢNG CỦA VẬT

Tìm hiểu về trọng lượng của vật

4.Khi thả viên phấn ở độ cao
nào đó thì viên phấn sẽ
chuyển động như thế nào? Tại
sao?

Khi thả viên phấn ở độ cao nào
đó thì viên phấn sẽ chuyển động
thẳng rơi xuống mặt đất vì lực
hút của Trái Đất đã tác dụng 1
lực lên viên phấn.
Hình 37.3b.Thả viên phấn

Bài 37. LỰC HẤP DẪN VÀ TRỌNG LƯỢNG
3. TRỌNG LƯỢNG CỦA VẬT

Kết luận

- Lực mà Trái Đất tác dụng lên vật chính là lực hấp dẫn. Lực
này còn được gọi là trọng lực.
-

Người ta gọi độ lớn của trọng lực là trọng lượng của vật đó.
Kí hiệu trọng lượng là P.
- Mối quan hệ của khối lượng và trọng lượng:
+Trọng lượng của quả cân 100 g là 1 N.
+Trọng lượng của một vật 1 kg là 10 N
Ta có công thức : P = 10 . m
Trong đó : P là trọng lượng ( có đơn vị là N)
m là khối lượng (có đơn vị là kg)
- Trọng lượng của vật là độ lớn lực hút của Trái Đất tác dụng
lên vật.

Ví dụ :
Một bạn học sinh có khối lượng 45 kg thì trọng lượng
của bạn đó là bao nhiêu?
Giải
Trọng lượng của bạn đó là:
P = 10 . m
= 45.10
= 450 (N)
Đáp số: 450 (N)

Tham khảo thêm
Năm 1666, đê' chạy trốn nạn dịch hạch đang hoành hành ở London, Newton
đã trở về ngôi nhà thời thơ ấu của mình ở Woolsthorpe. Vào thời điểm đó, ông
cũng thường xuyên đi dạo trong khu vườn, ông tự hỏi tại sao khi rụng khỏi
cành cây quả táo luôn rơi xuống mặt đất thay vì rơi ngang hoặc bay ngược lên.
Và chính Newton đã đưa ra câu trả lời rằng, Trái Đất hút quả táo bằng một lực
chưa được biết đến. Những năm sau Newton rất thích giai thoại về quả táo rơi
trúng đầu mình. Các nhà sử học cho rằng Newton đưa ra các tình tiết câu
chuyện “táo rơi trúng đầu” đê' minh hoạ ngắn gọn khám phá của ông về lực
hấp dẫn, giúp người nghe dễ hiểu hơn.
Do đó, trọng lượng của vật phụ thuộc vào vị trí của vật trên Trái Đất. Khi lên
cao thì trọng lượng của vật sẽ giảm đi chút ít. Trong khi đó khối lượng của một
vật không thay đổi theo vị trí đặt vật.
Khi đổ bộ lên Mặt Trăng thì trọng lượng của nhà du hành vũ trụ trên Mặt Trăng
(tức là lực hút của Mặt Tràng lên người đó) chỉ bằng 1/6 trọng lượng của người
đó trên Trái Đất, còn khối lượng của người đó không đổi.

H
N
I
CH C
Ụ
HOA
ĐIỂM
H
P
10

Hãy cho biết trọng lượng của
túi đường có khối lượng 2kg?
A. 0,2N
B. 2 N
C. 20 N
D. 200N
HếtĐẦU
giờ
BẮT

Hãy cho biết trọng lượng của
túi kẹo có khối lượng 150g?
A. 0,15N
B. 1,5 N
C. 150 N
D. 1500N
HếtĐẦU
giờ
BẮT

Một ô tô có khối lượng là 5 tấn
thì trọng lượng của ô tô đó là:
A. 5N

B. 500N

C . 5000N

D. 50000N

HếtĐẦU
giờ
BẮT

Một vật có trọng lượng là 40N
thì có khối lượng là bao nhiêu?
A. 400g

B. 4kg
C. 40kg

D. 40g
HếtĐẦU
giờ
BẮT

Một quyển sách nặng 100g và một quả
cân bằng sắt nặng 100g đặt gần nhau
trên mặt bàn.
Nhận xét nào sau đây là không đúng?
A. Hai vật có cùng trọng lượng.
B. Hai vật có cùng thể tích.
C. Hai vật có cùng khối lượng.
D. Có lực hấp dẫn giữa hai vật.

HếtĐẦU
giờ
BẮT

Kết luận nào sau đây là sai khi nói về trọng
lượng của vật?
A. Trọng lượng của vật tỉ lệ với thể tích của
vật.
B. Trọng lượng của vật là độ lớn của trọng lực
tác dụng lên vật.
C. Có thể xác định trọng lượng của vật bằng
lực kế.
D. Trọng lượng tỉ lệ với khối lượng của vật.

HếtĐẦU
giờ
BẮT

Trọng lực là:
A. Lực đẩy của Trái Đất
B. Lực hút của Trái Đất
C.Lực hút của Mặt Trời
D.Lực đẩy của Mặt Trời

HếtĐẦU
giờ
BẮT

Một người đẩy một chiếc xe đẩy trẻ em đi
trên đường. Xe chịu tác dụng của
 A. Lực đẩy
B. Lực nâng của mặt đường
C. Trọng lực của Trái Đất
D. Cả 3 câu trên đều đúng

HếtĐẦU
giờ
BẮT

BÀI TẬP
1.

Nêu hai ví dụ vế lực hấp dẫn giữa các vật trong đời sống.
Lực hấp dẫn giữa Trái Đất và MặtTrăng.
Lực hấp dẫn giữa hai vật nằm trên bàn

2.Một ô tô có khối lượng là 5 tấn thì trọng lượng của ô tô đó là
A. 5N.

B.500N.

C.5000N.

50000 N
3.Một vật có trọng lượng là 40 N thì có khối lượng là bao nhiêu?
Vật có trọng lượng 40 N thì nó có khối lượng tương ứng là 4 kg.

D.

4. Hãy cho biết trọng lượng tương ứng
của các vật sau đây:

Túi kẹo có khối lượng 150 g.

1,5 N

Túi đường có khối lượng 2 kg.

20N

Hộp sữa có khối lượng 380 g.

3,8 N

5.
Một quyển sách 100 g và một quả cân bằng sắt 100g đặt gần nhau trên mặt bàn.
Nhận xét nào sau đây là không đúng?
A. Hai vật có cùng trọng lượng.
B. Hai vật có cùng thể tích.
C. Hai vật có cùng khối lượng.
D. Có lực hấp dẫn giữa hai vật

6. Kết luận này sau đây là sai khi nói về trọng lượng của vật.
A. Trọng lượng của vật tỉ lệ với thể tích của vật
B. Trọng lượng của vật là độ lớn của trọng lực tác dụng lên vật
C. Có thể xác định trọng lượng của vật bằng lực kế
D. Trọng lượng tỉ lệ với khối lượng của vật

Câu 7.
Một túi đường có khối lượng 2 kg thì có trọng lượng là
A. 2N.                 B. 20N.                  C. 200N.                      D. 2000N.
Câu 8. 
Một thùng hoa quả có trọng lượng 50 N thì thùng hoa quả đó có khối lượng
bao nhiêu kg?
A. 5 kg.                    B. 0,5 kg.                  C. 50 kg.                  D.

500 kg.

Câu 9.  Phát biểu nào sau đây là không đúng?
A. Khối lượng của túi đường chỉ lượng đường chứa trong túi.
B. Trọng lượng của một người là độ lớn của lực hút của Trái Đất tác dụng
lên người đó.
C. Trọng lượng của một vật tỉ lệ thuận với khối lượng của vật đó.
D. Khối lượng của một vật phụ thuộc vào thể tích của nó.

Câu 10.  Phát biểu nào sau đây là đúng?
A.Trọng lượng của vật là lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật.
B. Trọng lượng của một vật có đơn vị là kg.
C. Trọng lượng của vật là độ lớn lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật,
D. Trọng lượng của vật tỉ lệ với thể tích của vật.

Câu 11. Khi ta đem cân một vật là ta muốn biết
A. trọng lượng của vật đó.
B. thể tích của vật đó.
C. khối lượng của vật đó.
D. so sánh khối lượng của vật đó với khối lượng của các vật khác.

Câu 12. Bạn Vinh nói rằng “Trọng lượng của một vật tỉ lệ thuận với khối lượng
của nó, nếu khối lượng của vật không đối thì trọng lượng của vật không đổi”
Điều này có đúng không?
Trả lời:
-  Phát biểu này chỉ đúng khi ta cùng xét vật ở cùng một vị trí. Nếu đưa vật lên
cao thì trọng lượng của vật sẽ giảm đi chút ít, trong khi đó khối lượng của vật
không thay đổi theo vị trí đặt vật.