Cô ơi bài kiểm
tra văn bọn em
được bao nhiêu
điểm ạ?

Dạ, bọn
em cảm
ơn cô ạ!

Cả 2 bạn đều
được 9 nhé! Cố
gắng phát huy
nha!

Bố ơi, cô giáo bảo
bài kiểm tra văn cả 2
bọn con đều được 9.
Cô còn bảo cố gắng
phát huy nữa ạ!

Dạ, thích
quá!

Hai con giỏi
lắm! Tí bố sẽ
thưởng

Cách dẫn trực tiếp,
cách dẫn gián tiếp
I.
Cách dẫn trực tiếp
1. Ví dụ:

Phiếu bài tập
Bộ phân in đậm
là
(2')
Được ngăn cách

Câu đã thay đổi vị
Ví dụ
với bộ phận đứng trí trước sau của 2
Lời nói của Suy nghĩ
phần (kèm dấu)
nhân vật của nhân vật trước bằng dấu
“Đấy, bác cũng
dấu hai chấm và chẳng “thèm” người
… Cháu nói: “Đấy, bác
x
là gì?” - Cháu đã nói
dấu ngoặc kép.
cũng chẳng “thèm”
vậy đấy.
người là gì?”.
Họa sĩ nghĩ
thầm: “Khách tới bất
ngờ, chắc cu cậu chưa
kịp quét tước, dọn
dẹp, chưa kịp gấp
chăn chẳng hạn”.

x

dấu hai chấm và
dấu ngoặc kép.

“Khách tới bất ngờ,
chắc cu cậu chưa kịp
quét tước, dọn dẹp,
chưa kịp gấp chăn
chẳng hạn” - Họa sĩ
nghĩ thầm.

2. Nhận xét
Nội dung in đậm trong các ví dụ:
Được nhắc lại một cách nguyên vẹn
Dấu hiệu hình thức: Nằm trong dấu
ngoặc kép và đứng sau dấu hai chấm
 Cách dẫn trực tiếp

Lưu ý
Lời đối thoại của các nhân vật cũng
được xem là lời dẫn trực tiếp
Ví dụ: “Ông lão ôm thằng con út lên lòng, vỗ nhè
nhẹ vào lưng nó khẽ hỏi:
- Húc kia! Thầy hỏi con nhé, con là con ai?
- Là con thầy mấy lị con u
- Thế nhà ta ở đâu?
- Nhà ta ở làng chợ Dầu” (Làng – Kim Lân)

II. Cách dẫn gián
tiếp
1. Ví dụ:
Ví dụ
Lão tìm lời lẽ giảng giải
cho con trai hiểu. Lão
khuyên nó hãy dằn
lòng bỏ đám này, đề
dùi gắng lại ít lâu,
xem có đám nào khá
mà nhẹ tiền hơn sẽ
liệu; …
Nhưng chớ hiểu lầm
rằng Bác sống khắc
khổ theo lối nhà tu

Bộ phân in đậm là

Được ngăn cách Câu đã thay đổi
với bộ phận đứng
dấu/ từ ngữ
Lời nói của
Suy nghĩ
trước bằng …
giữa 2 bộ phận
nhân vật của nhân vật

x

x

Không có

Thêm
“rằng”, “là”

Từ “rằng”

Thay “rằng”
thành “là”

2. Nhận xét
Nội dung in đậm trong các ví dụ:
Được thuật lại
Dấu hiệu hình thức: Không được
đặt trong dấu ngoặc kép
 Cách dẫn gián tiếp

Lưu ý
Có thể chuyển từ lời dẫn trực tiếp
sang lời dẫn gián tiếp (hoặc ngược lại)
cần chú ý điều chỉnh (đại từ nhân
xưng) cho thích hợp
Ví dụ: Nam nói “Ngày mai tôi đi Hà Nội.”

 Nam nói rằng ngày mai bạn ấy đi HN.

Thảo luận nhóm (3')
So sánh cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp
Dẫn trực tiếp
Giống
Khác

Dẫn gián tiếp

Đều là dẫn lời nói hay ý nghĩ của một người,
một nhân vật
- Dẫn nguyên văn.

- Thuật lại có điều chỉnh.

- Đặt trong đấu ngoặc - Không đặt trong dấu
ngoặc kép.
kép.

* Cách chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp:
B1: Bỏ dấu hai chấm dấu ngoặc kép.
B2: Chuyển chủ ngữ ở lời dẫn trực tiếp theo
ngôi thích hợp.

VD: Bấy giờ bà mẹ mới vui lòng nói: “Chỗ này là chỗ con ta ở được đây.”
 Bấy giờ bà mẹ mới vui lòng nói rằng đây là chỗ con bà ở được

* Bài học:
- Dẫn gián tiếp: là thuật lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật, có sự điều chỉnh nhất định, phần dẫn
không đặt trong dấu ngoặc kép.
- Dẫn trực tiếp: là nhắc lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật một cách nguyên văn, phần dẫn được
đặt trong dấu ngoặc kép.

 * So sánh sự giống và khác nhau giữa 2 cách dẫn:
Dẫn trực tiếp

Dẫn gián tiếp

Giống : Đều là dẫn lời nói hay ý nghĩ của một người, một nhân vật
- Dẫn nguyên văn (100%).
- Đặt trong sau dấu hai chấm, trong dấu
ngoặc kép.

- Thuật lại có điều chỉnh.
- Không đặt trong dấu ngoặc kép.

* Cách chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp:
1/ Bỏ dấu hai chấm, dấu ngoặc kép.
2/ Chuyển chủ ngữ ở lời dẫn trực tiếp theo ngôi thích hợp.
* Ví dụ :
- Bấy giờ bà mẹ mới vui lòng nói : “Thế là con ta đã trưởng thành rồi.”
=> Bấy giờ bà mẹ mới vui lòng nói rằng từ nay con bà đã trưởng thành.

III. Luyện tập
Dòng nào thực hiện đúng cách dẫn gián tiếp?
A. Cúc nói với Mai rằng: bố của tôi
rất nghiêm khắc .

B. Cúc nói với Mai là bố của tôi rất
nghiêm khắc .

C. Cúc nói với Mai là bố của bạn ấy
rất nghiêm khắc .

D. Cúc nói với Mai : “ Bố của tôi rất
nghiêm khắc”

Trong các câu sau, câu nào có
lời dẫn trực tiếp?
A. An nói với Nam là năm
nay, An quyết tâm học
tập, không mê chơi nữa.
C. An nói với Nam là năm
nay, bạn ấy quyết tâm
học tập, không mê chơi
nữa

B. An nói với Nam: “Năm
nay, tôi quyết tâm học
tập, không mê chơi nữa”.
D. An nói với Nam là năm
nay, cậu ấy quyết tâm
học tập, không mê chơi
nữa .

Trong trường hợp trích dẫn gián
tiếp ý kiến của người khác:
A. Chúng ta có thể nêu
hoặc cũng có thể không
nêu thông tin về xuất xứ
của ý kiến đó.

B. Chúng ta vẫn phải nêu
thông tin về xuất xứ của
ý kiến đó.

C. Chúng ta không cần
thiết nêu thông tin về xuất
xứ của ý kiến đó.

D. Chúng ta bỏ qua
thông tin về xuất xứ của
ý kiến đó

Điền cụm từ thích hợp vào chỗ trống:
Lời dẫn trực tiếp thường được đặt sau
dấu hai chấm và...
A. Nhắc lại nguyên văn B. Nhắc lại ý chính
C. Nhắc lại một phần

D. Nhắc lại từ khóa

Nhận định nào nói đầy đủ nhất dấu
hiệu để nhận ra lời nói của nhân vật
được dẫn ra trong
các tác phẩm văn xuôi?

A. Thường được viết
tách ra như kiểu viết
đoạn văn.

B. Có thêm dấu gạch
ngang ở đầu lời nói.

C. Cả A và B đều đúng

D. Cả A và B đều sai.

Các từ LÀ, RẰNG nối giữa hai phần của câu là
một trong những dấu hiệu hình thức cho biết phần
tiếp theo đó sẽ là?
A. Chỉ có thể là lời dẫn gián B. Chỉ có thể là lời dẫn trực
tiếp
tiếp
C. Có thể là lời dẫn trực tiếp
hoặc lời dẫn gián tiếp

2 ví dụ sau là lời dẫn trực tiếp hay gián tiếp, đó là lời nói hay ý nghĩ
của nhân vật?
a) Nó cứ làm in như nó trách tôi; nó kêu ư ử, nhìn tôi, như muốn bảo
tôi rằng: A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với lão như thế mà lão đối xử với
tôi như thế này à?”.
b) Sau khi thằng con đi, lão tự bảo rằng: “Cái vườn là của con ta. Hồi
còn mồ ma mẹ nó, mẹ nó cố thắt lưg buộc bụng, dè sẻn mãi, mới để ra
được năm mươi đồng bạc tậu. Hồi ấy, mọi thức còn rẻ cả…”
A. Trực tiếp (a - lời nói; b - ý nghĩ)

B. Gián tiếp (a - lời nói; b - ý nghĩ)

C. Trực tiếp (a - ý nghĩ; b - lời nói)

D. Trực tiếp, cả 2 đều dẫn ý nghĩ

Trong trường hợp trích dẫn quá dài và
người dẫn muốn lược bỏ phần không
cần yếu trong lời trích dẫn đối lập luận
của mình thì:
B. Phần bị lược bỏ phải
A. Phần bị lược bỏ phải
đặt trong dấu ngoặc
đặt trong dấu móc { }
vuông [ ]
C. Phần bị lược bỏ có thể đặt
trong dấu ngoặc vuông [] hoặc
dấu ngoặc đơn ()

Có mấy cách dẫn lời nói hay ý nghĩ
của một người, một nhân vật?
A. Bốn

B. Ba

C. Hai

D. Một

Nhận xét nào sau đây không
đúng về
lời dẫn gián tiếp?

A. Thuật lại lời nói hay
ý nghĩ của  hoặc nhân
vật
C. lời dẫn gián tiếp
không đặt trong dấu
ngoặc kép.

B. Lời nói của nhận vật
được trích dẫn nguyên
văn
D. Lời nói của nhân vật
được điều chỉnh cho
thích hợp

Cách dẫn trực tiếp là gì?
A. Thuật lại lời hay ý nghĩ
của người hoặc nhân vật, có
điều chỉnh cho thích hợp, lời
dẫn gián tiếp
C. Nhắc lại nguyên văn lời
nói/ ý nghĩ của người/ nhân
vật, lời dẫn trực tiếp được
đặt trong dấu “”

B. Trích dẫn lời nhân vật
theo ý của mình
D. Nhắc lại nguyên văn lời
nói /ý nghĩ của người/ nhân
vật và đặt lời nói hay ý nghĩ
đó vào trong dấu --

III. Luyện tập:
1. Tìm lời dẫn trong những ®o¹n trÝch sau. Cho biết đó là lời nói hay ý nghĩ và được dẫn theo cách nào?

(a). Nó cứ làm in như nó trách tôi; nó kêu ư ử, nhìn tôi như muốn bảo rằng: “A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở
với lão như thế mà lão xử với tôi như thế này à?”
=> Dẫn ý nghĩ - TRỰC TIẾP (Thuật lại ý nghĩ, ngăn cách với bộ phận đứng trước bằng dấu hai
chấm, đặt trong dấu ngoặc kép).
(b). Sau khi thằng con đi, lão tự bảo rằng: “Cái vườn là của con ta… Hồi ấy mọi thứ còn rẻ cả…”

=> Dẫn ý nghĩ - TRỰC TIẾP (Thuật lại ý nghĩ, ngăn cách với bộ phận đứng trước bằng dấu hai
chấm, đặt trong dấu ngoặc kép).

2. ViÕt mét ®o¹n v¨n nghÞ luËn cã néi dung liªn quan ®Õn ba ý kiÕn d­ưíi ®©y.
TrÝch dÉn ý kiÕn ®ã theo hai c¸ch: dÉn trùc tiÕp vµ dÉn gi¸n tiÕp.
(a) Chóng ta ph¶i ghi nhí c«ng lao cña c¸c vÞ anh hïng d©n téc v× c¸c vÞ Êy lµ
tiªu biÓu cña mét d©n téc anh hïng.
(Hå ChÝ Minh,
B¸o c¸o ChÝnh trÞ t¹i §¹i héi

®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø II cña §¶ng)

(b) Gi¶n dÞ trong ®êi sèng, trong quan hÖ víi mäi ng­êi, trong t¸c phong, Hå Chñ
tÞch còng rÊt gi¶n dÞ trong lêi nãi vµ bµi viÕt, v× muèn cho quÇn chóng nh©n d©n
hiÓu ®­ưîc, nhí ®­ưîc, lµm ®­ưîc.
(Ph¹m V¨n §ång, Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh,

tinh hoa vµ khÝ ph¸ch cña d©n téc, l­ư¬ng t©m cña thêi ®¹i)

(c) Ng­ưêi ViÖt Nam ngµy nay cã lÝ do ®Çy ®ñ vµ v÷ng ch¾c ®Ó tù hµo víi tiÕng nãi
cña m×nh.
( §Æng Thai Mai, TiÕng ViÖt, mét biÓu hiÖn

hïng hån cña søc sèng d©n téc)

(a).
- DTT: Trong “Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng” Hồ Chí Minh nói: “Chúng ta
phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng”
- DGT: Trong “Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng” Hồ Chí Minh nói rằng
chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng
(b).
- DTT: Trong tác phẩm “Chủ Tịch Hồ Chí Minh, tinh hoa và khí phách của dân tộc, lương tâm của thời đại”đồng
chí Phạm Văn Đồng đã nói: “Giản dị trong đời sống trong quan hệ với mọi người, trong tác phong, Hồ Chủ Tịch
cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết, vì muốn cho quần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được, làm được”
- DGT: Trong tác phẩm Chủ Tịch Hồ Chí Minh, tinh hoa và khí phách của dân tộc, lương tâm của thời đại”đồng
chí Phạm Văn Đồng cho rằng giản dị trong đời sống trong quan hệ với mọi người, trong tác phong, Hồ Chủ Tịch
cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết, vì muốn cho quần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được, làm được

(c). Ng­ưêi ViÖt Nam ngµy nay cã lÝ do ®Çy ®ñ vµ v÷ng ch¾c ®Ó tù hµo víi tiÕng nãi cña
m×nh.
(§Æng Thai Mai, TiÕng ViÖt, mét biÓu hiÖn
hïng hån cña søc sèng d©n téc)

* DÉn trùc tiÕp: Trong tác phẩm “Tiếng Việt một biểu hiện hùng hồn của sức sống
dân tộc”, gi¸o sư­ §Æng Thai Mai ®· nãi (viết): “Ngư­êi ViÖt Nam ngµy nay cã lÝ
do ®Çy ®ñ vµ v÷ng ch¾c ®Ó tù hµo víi tiÕng nãi cña m×nh”
* DÉn gi¸n tiÕp: Trong tác phẩm “Tiếng Việt một biểu hiện hùng hồn của sức sống
dân tộc”, gi¸o sư­ §Æng Thai Mai ®· nãi (viết) r»ng ng­ưêi ViÖt Nam ngµy nay cã
lÝ do ®Çy ®ñ vµ v÷ng ch¾c ®Ó tù hµo víi tiÕng nãi cña m×nh.

* Viết đoạn văn trình bày suy nghĩ của em về phần kết thúc của văn bản, có dùng 2 cách
dẫn.
Mẫu: Sau khi học xong văn bản Chuyện người con gái Nam Xương, em đăc biệt chú ý đến
phần kết thúc truyện ngắn, khi Trương Sinh nghe lời Phan Lang, lập đàn giải oan cho Vũ
Nương bên bến sông Hoàng Giang, nàng đã trở về ngồi trên chiếc kiệu hoa đứng ở giữa
dòng, lúc ẩn, lúc hiện và nói lời tạm biệt với Trương Sinh: “Đa tạ tình chàng, thiếp chẳng
thể trở về nhân gian được nữa” (Dẫn trực tiếp). Sự trở về “lung linh, huyền ảo, đầy kiêu
hãnh” dù chỉ trong thoáng chốc vẫn giúp Vũ Nương được giải oan, tạo nên kết thúc đầy
tính nhân đạo tác phẩm, thể hiện ước mơ ngàn đời của nhân dân ta về công lí, lẽ phải, “ở
hiền gặp lành”. Trương Sinh phải sống trong nỗi ân hận giày vò mình và ý nghĩ giá như mình
biết suy xét trước sau thì mọi chuyện đâu ra nông nỗi này. (Dẫn gián tiếp). Truyện cũng ẩn
chứa một hàm ý sâu xa: “hạnh phúc gia đình cần sự vun đắp của cả hai người, và một khi
đã mất đi thì không cách gì tìm lại được” (Dẫn trực tiếp).

BT3/55. Hãy thuật lại lời nhân vật Vũ Nương trong đoạn trích sau theo cách dẫn gián
tiếp:
(2) Hôm sau Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng mười hạt minh châu, sai sứ giả Xích
Hỗn đưa Phan ra khỏi nước. Vũ Nương nhân đó cũng đưa gửi một chiếc hoa vàng và dặn
Phan nói hộ với chàng Trương rằng nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ, thì xin lập một đàn
giải oan ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống nước, Vũ Nương sẽ trở về.
H«m sau Linh Phi lÊy mét c¸i tói
b»ng lôa tÝa, ®ùng mư­êi h¹t minh ch©u, sai sø
gi¶ XÝch Hçn ®ư­a Phan ra khái nư­íc. Vò N­
ư¬ng nh©n ®ã còng ®­ưa göi mét chiÕc hoa
vµng mµ dÆn:
- Nhê nãi hé víi chµng Trư­¬ng, nÕu cßn
nhí chót t×nh xư­a nghÜa cò, th× xin lËp mét
®µn gi¶i oan ë bÕn s«ng, ®èt c©y ®Ìn thÇn
chiÕu xuèng n­ưíc, t«i sÏ trë vÒ.
(NguyÔn D÷, ChuyÖn ngư­êi con g¸i Nam X­ư¬ng)

* C¸ch dÉn gi¸n tiÕp:
H«m sau Linh Phi lÊy mét c¸i tói
b»ng lôa tÝa, ®ùng mư­êi h¹t minh ch©u, sai
sø gi¶ XÝch Hçn ®­a Phan ra khái n­ưíc. Vò
Nư­¬ng nh©n ®ã còng ®ư­a göi mét chiÕc
hoa vµng vµ dÆn Phan nãi hé víi chµng Tr­
ư¬ng r»ng nÕu cßn nhí chót t×nh xư­a
nghÜa cò, th× xin lËp mét ®µn gi¶i oan ë
bÕn s«ng, ®èt c©y ®Ìn thÇn chiÕu xuèng n­
ưíc, Vò Nư­¬ng sÏ trë vÒ.