KIỂM TRA BÀI CŨ

1/ Trình bày hiện tượng giờ trên Trái Đất.
2/ Trình bày sự lệch hướng chuyển động của các
vật thể di chuyển trên bề mặt Trái Đất.

1/ Việt Nam ở khu vực giờ thứ mấy?
2/ Sáng nay, trước khi đến trường, Hoàng định gọi điện hỏi
thăm một người bạn ở nước Anh. Thấy vậy, mẹ của Hoàng
đã khuyên bạn ấy hãy gọi vào thời điểm khác phù hợp hơn.
Theo em, tại sao mẹ của Hoàng lại khuyên như vậy? Em hãy
tư vấn cho Hoàng thời điểm phù hợp để gọi điện hỏi thăm
bạn của mình.
3/ Khi khu vực giờ gốc (giờ GMT) là 12h thì Việt Nam là
mấy giờ?
4/ Nếu khu vực giờ gốc (giờ GMT) là 5h thì To-ki-ô là mấy
giờ?

KHỞI ĐỘNG

“Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng,
tháng
chưacacười
tối”.
Hãy tìmNgày
những
câumười
thơ, câu
dao,đãtục
ngữ
nói quạt
về các
mùa
trong
năm
Bán
mùa
đông
mua
bông mùa hè.
Đông chết se, hè chết lụt.

Chuyển động quanh Mặt Trời của Trái
Đất diễn ra như thế nào? Hệ quả sinh ra
từ chuyển động quanh Mặt trời của Trái
Đất là gì? Để biết được những điều này,
lớp chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học
hôm nay.

BÀI 7

CHUYỂN ĐỘNG QUANH
MẶT TRỜI CỦA TRÁI
ĐẤT VÀ HỆ QUẢ

YÊU CẦU CẦN ĐẠT

- Mô tả được chuyển động xung quanh Mặt
Trời của Trái Đất.
- Trình bày được hiện tượng ngày, đêm dài
ngắn theo mùa.

I. CHUYỂN ĐỘNG QUANH MẶT TRỜI CỦA
TRÁI ĐẤT

NHIỆM VỤ HỌC TẬP

Trái Đất chuyển động xung quanh Mặt Trời theo hướng
cùng chiều hay ngược chiều quay của kim đồng hồ?
Hướng chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời là từ tây
sang đông (ngược chiều kim đồng hồ).

Hình dạng quỹ đạo chuyển động quanh Mặt Trời của
Trái Đất?
Quỹ đạo: hình elip gần tròn.

Nhận xét về độ nghiêng và hướng nghiêng của trục Trái Đất
vào các ngày 21 - 3, 22 - 6, 23 - 9, 22 - 12.
Trong khi chuyển động trên quỹ đạo, Trái Đất giữ nguyên độ nghiêng
và hướng nghiêng của trục (66033') => Nhờ vậy sinh ra các hiện tượng
mùa và ngày, đêm dài ngắn theo mùa trên Trái Đất.

I. CHUYỂN ĐỘNG QUANH MẶT TRỜI CỦA
TRÁI ĐẤT
- Quỹ đạo: hình elip gần tròn.
- Hướng: từ Tây sang Đông (ngược chiều kim đồng
hồ).
- Thời gian quay hết 1 vòng: 365 ngày 6 giờ (1 năm).
- Trục Trái Đất luôn nghiêng 66033' so với mặt phẳng
quỹ đạo và không đổi hướng.

Em có biết?
Thời gian Trái Đất chuyển
động một vòng quanh Mặt Trời là
365 ngày, 6 giờ nhưng để làm lịch
cho tiện người ta chỉ lấy tròn 365
ngày. Như vậy, cứ 4 năm lại thừa
ra 1 ngày đó là năm nhuận, tháng
2 của năm nhuận có 29 ngày.

TÍNH NĂM NHUẬN THEO DƯƠNG
LỊCH?
- Những năm dương lịch nào chia hết cho
4 thì năm đó là năm nhuận.
- Với những năm tròn thế kỷ (những năm
có 2 số cuối là số 0) thì các bạn lấy số
năm chia cho 400, nếu chia hết thì năm
đó là năm nhuận.

Có phải năm nhuận?

II. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG QUANH MẶT
TRỜI CỦA TRÁI ĐẤT
1. Hiện tượng mùa:
Mùa là gì? Nguyên nhân nào sinh ra hiện
tượng mùa?

Mùa
là một
thời
giannào
củasinh
năm,
có những
điểm
Mùa
là gì?khoảng
Nguyên
nhân
ra hiện
tượngđặc
mùa?
riêng về thời tiết và khí hậu.

Nguyên nhân nào sinh ra hiện tượng mùa?

Trong quá trình chuyển
động trên quỹ đạo quanh
Mặt Trời, nửa cầu Bắc và
nửa cầu Nam lần lượt ngả
về phía Mặt Trời, sinh ra
các mùa.

- Vào ngày 22 - 6, bán cầu Bắc hay bán cầu Nam ngả về phía
Mặt Trời nhiều hơn?
- Vào ngày 22 - 12, bán cầu Bắc hay bán cầu Nam ngả về phía
Mặt Trời nhiều hơn?

Thời gian các mùa trong năm

- Từ ngày 21 - 3 đến 23 - 9 ở bán cầu Bắc là mùa nóng hay
mùa lạnh? Vì sao?
- Từ ngày 23 - 9 đến 21 - 3 ở bán cầu Nam là mùa nóng hay
mùa lạnh? Vì sao?

Từ ngày 21 - 3 đến 23 - 9 ở bán cầu Bắc là mùa nóng hay
mùa lạnh? Vì sao?

- Nửa cầu Bắc: mùa nóng
Vì nửa cầu Bắc ngả về Mặt Trời
 góc chiếu của tia sáng MT lớn
 nhận được nhiều ánh sáng và nhiệt
- Nửa cầu Nam: mùa lạnh
Vì nửa cầu Nam không ngả về Mặt Trời
 góc chiếu của tia sáng MT nhỏ
 nhận được ít ánh sáng và nhiệt

- Từ ngày 23 - 9 đến 21 - 3 ở bán cầu Nam là mùa nóng hay
mùa lạnh? Vì sao?

- Nửa cầu Bắc: mùa lạnh
Vì nửa cầu Bắc không ngả về Mặt Trời
góc chiếu của tia sáng MT nhỏ
 nhận được ít ánh sáng và nhiệt
- Nửa cầu Nam: mùa lạnh
Vì nửa cầu Nam ngả về Mặt Trời
góc chiếu của tia sáng MT lớn
 nhận được nhiều ánh sáng và nhiệt

 Mùa 2 nửa cầu Bắc và Nam trái ngược nhau.

2. Hiện tượng ngày, đêm dài ngắn theo mùa:

Dựa vào hình 7.2 và thông tin trong bài, em hãy:
- Xác định trục Trái Đất (Bắc - Nam) và đường phân chia sáng tối (ST).
- Cho biết:
+ Ngày 22 - 6, Mặt Trời chiếu thẳng góc vào mặt đất ở vĩ tuyến nào? Thời
điểm đó, ngày dài hơn đêm ở bán cầu Bắc hay bán cầu Nam?
+ Ngày 22 - 12, Mặt Trời chiếu thẳng góc vào mặt đất ở vĩ tuyến nào? Thời
điểm đó, ngày dài hơn đêm ở bán cầu Bắc hay bán cầu Nam?

- Xác định trục Trái Đất (Bắc - Nam) và đường phân chia
sáng tối (ST).

+ Ngày 22 - 12, Mặt Trời chiếu thẳng góc vào mặt đất ở vĩ tuyến
nào? Thời điểm đó, ngày dài hơn đêm ở bán cầu Bắc hay bán cầu
Nam?

- Ngày 22 - 12, Mặt Trời chiếu thẳng góc vào mặt đất ở vĩ tuyến
23027'N (chí tuyến Nam).
- Thời điểm đó, ngày dài hơn đêm ở bán cầu Nam.

- Xác định các điểm A, B, C.

Điểm A nằm trên xích đạo, điểm B nằm ở chí tuyến Bắc,
điểm C nằm ở vòng cực Bắc.

- So sánh độ dài giữa ngày và đêm ở các địa điểm A, B, C
vào ngày 22 - 6 và 22 - 12.

- Ngày 22 - 6: Điểm B, C có ngày dài hơn đêm do bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời
nhiều hơn.
- Ngày 22 - 12: Điển B, C có đêm dài hơn ngày do bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời
nhiều hơn.
- Điểm A thuộc đường xích đạo, tại đường xích đạo quanh năm ngày, đêm dài bằng
nhau.

Hiện tượng ngày - đêm dài ngắn theo mùa ở hai bán cầu
Thời gian
Địa điểm

Ngày 22 - 6
Mùa

Ngày 22 - 12

So sánh thời gian
ngày - đêm
dài

Mùa

So sánh thời gian
ngày - đêm

Nửa cầu Bắc

Nóng Ngày
ngắn

đêm Lạnh Ngày ngắn đêm
dài

Nửa cầu Nam

Lạnh Ngày ngắn đêm Nóng Đêm
dài
ngắn

dài

ngày

2. Hiện tượng ngày, đêm dài ngắn theo mùa:
- Trong khi chuyển động quanh Mặt Trời, Trái Đất
có lúc ngả nửa cầu Bắc, nửa cầu Nam về phía Mặt
Trời.
- Do đường phân chia sáng tối không trùng với
trục Trái Đất nên các địa điểm ở nửa cầu Bắc, nửa
cầu Nam có hiện tượng ngày, đêm dài ngắn khác
nhau theo vĩ độ (càng về hai cực biểu hiện càng
rõ).

Khi thứ tự các mùa ở bán cầu Bắc là xuân, hạ, thu, đông thì
các mùa ở bán cầu Nam diễn ra theo thứ tự lần lượt là thu,
đông, xuân, hạ.

- Một năm có 4 mùa: mùa xuân, hạ, thu, đông. Thời gian
mỗi mùa thường kéo dài khoảng 3 tháng.
- Ở miền Nam Việt Nam, mỗi năm thường có 2 mùa là
mùa mưa và mùa khô. Mỗi mùa kéo dài 6 tháng.