“Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối”
Câu tục ngữ trên đã rất gần gũi với người dân Việt Nam. Nội
dung của nó thể hiện hiện tượng tự nhiên diễn ra hàng năm ở
nước ta, đó là hiện tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa. Đây
chính là một hệ quả được sinh ra từ chuyển động của TĐ quanh
MT.
Trong thực tế, hiện tượng này diễn ra như thế nào trên TĐ? Còn
hệ quả nào khác sinh ra từ chuyển động của TĐ quanh MT?

TIẾT 14,15,16 BÀI 7: CHUYỂN
ĐỘNG QUANH MẶT TRỜI CỦA
TRÁI ĐẤT VÀ HỆ QUẢ

1. Chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
21 - 3
(Xuân phân)

(22 - 6
Hạ chí)

22 - 12
(Đông chí)

23 - 9
(Thu phân)
Hình: Chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời

I. Chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời

Dựa vào hình 1, hãy điền tiếp vào nội dung sau về đặc điểm chuyển động của Trái
Đất quanh Mặt Trời:
+ Hình dạng quỹ đạo :…………………………………………………...................
+ Hướng chuyển động:……………………………………………………………..
+ Thời gian quay hết 1 vòng :……………………………………………...............
+ Góc nghiêng và hướng của trục: ..……………………………………………….

I. Chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời

Dựa vào hình 1, hãy điền tiếp vào nội dung sau về đặc điểm chuyển động của Trái
Đất quanh Mặt Trời:
Hình elip gần tròn
+ Hình dạng quỹ đạo :…………………………………………………...................
Tây sang Đông (ngược chiều kim đồng hồ)
+ Hướng chuyển động:……………………………………………………………..
365 ngày 6 giờ (≈ 1 năm)
+ Thời gian quay hết 1 vòng :……………………………………………...............
Trục nghiêng 66o33' trên mặt phẳng quỹ đạo và
+ Góc nghiêng và hướng của trục: không
..……………………………………………….
đổi hướng.

I. Chuyển động của TĐ quanh MT
- Hướng chuyển động từ Tây sang Đông (ngược
chiều kim đồng hồ).
- Quỹ đạo: hình elip gần tròn
- Thời gian quay hết 1 vòng: 365 ngày 6 giờ (≈ 1
năm).
-Trong khi chuyển động trên quỹ đạo, TĐ giữ
nguyên độ nghiêng và hướng nghiêng của trục
66o33'so với mặt phẳng quỹ đạo.
- Sinh ra hiện tượng mùa và ngày, đêm dài ngắn theo
mùa trên TĐ.

II. Hệ quả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
1. Hiện tượng mùa

Mùa xuân

Mùa hạ

Mùa đông

Mùa thu

II. Hệ quả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
1. Hiện tượng mùa

II. Hệ quả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
1. Hiện tượng mùa

NGÀY 22/6 (HẠ CHÍ)
- Nửa cầu Bắc: mùa nóng
Vì nửa cầu Bắc ngả về Mặt Trời
góc chiếu của tia sáng MT lớn
 nhận được nhiều ánh sáng và nhiệt
- Nửa cầu Nam: mùa lạnh
Vì nửa cầu Nam không ngả về Mặt Trời
góc chiếu của tia sáng MT nhỏ
 nhận được ít ánh sáng và nhiệt

II. Hệ quả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
1. Hiện tượng mùa

NGÀY 22/12 (ĐÔNG CHÍ)
- Nửa cầu Bắc: mùa lạnh
Vì nửa cầu Bắc không ngả về Mặt Trời
góc chiếu của tia sáng MT nhỏ
 nhận được ít ánh sáng và nhiệt
- Nửa cầu Nam: mùa lạnh
Vì nửa cầu Nam ngả về Mặt Trời
góc chiếu của tia sáng MT lớn
 nhận được nhiều ánh sáng và nhiệt

 Mùa 2 nửa cầu Bắc và Nam trái ngược nhau.

II. Hệ quả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
1. Hiện tượng mùa
Điền vào bảng sau về thời gian các mùa ở 2 nửa cầu

Thời gian
21/3  22/6
22/6  23/9
23/9  22/12
22/12  21/3 năm sau

Nửa cầu Bắc
Mùa
Mùa
Xuân
Nóng
Hạ
Thu
Lạnh
Đông

Nửa cầu Nam
Mùa
Mùa
Thu
Lạnh
Đông
Xuân
Nóng
Hạ

II. Hệ quả chuyển động quanh MT cuả TĐ
1. Hiên tượng mùa

- Trong quá trình chuyển động MT, nửa cầu Bắc và nửa
cầu Nam luân phiên chúc và ngả về phía MT sinh ra các
mùa.
-Bán cầu nào ngả về phía MT nhiều hơn thì nhận được
nhiều nhiệt và ánh sáng hơn lúc này là mùa nóng. Ngược
lại bán cầu ngả về về phía MT ít hơn sẽ nhận được ít
nhiệt và ánh sáng hơn, lúc này là mùa lạnh.
- Sự phân bố ánh sáng, lượng nhiệt và các mùa ở 2 nửa
cầu trái ngược nhau.
- Chia 1 năm ra 4 mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông

II. Hệ quả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
1. Hiện tượng mùa

II. Hệ quả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
2. Hiện tượng ngày đêm dài - ngắn theo mùa

II. Hệ quả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
2. Hiện tượng ngày đêm dài - ngắn theo mùa

Điền bảng sau:

Thời gian
 
Địa điểm
Nửa cầu Bắc
Nửa cầu Nam

Ngày 22/6
Mùa

So sánh độ dài
ngày - đêm

Ngày 22/12
Mùa

So sánh độ dài
ngày - đêm

II. Hệ quả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
2. Hiện tượng ngày đêm dài - ngắn theo mùa

Điền bảng sau:

Thời gian
 
Địa điểm
Nửa cầu Bắc
Nửa cầu Nam

Ngày 22/6
Mùa
Nóng
Lạnh

So sánh độ dài
ngày - đêm
Ngày > đêm
Ngày < đêm

Ngày 22/12
Mùa
Lạnh
Nóng

So sánh độ dài
ngày - đêm
Ngày < đêm
Ngày > đêm

2.Hiện tượng ngày - đêm dài ngắn theo mùa
- Trong khi chuyển động quanh MT, TĐ có lúc ngả nửa
cầu Bắc, có lúc ngả nửa cầu Nam về phía MT.
- Ngày 21/3(XP) và 23/9 (TP) khắp mọi nơi trên TĐ đều
có ngày đêm dài bằng nhau, do tia sáng MT chiếu vuông
góc với xích đạo nên lượng nhiệt và ánh sáng của MT
bằng nhau ở 2 bán cầu.
- Từ sau ngày 21/3 đến trước ngày 23/9 BCB ngả về
phía MT nhiều hơn.
Từ sau ngày 23/9 đến trước ngày 21/3 BCN ngả về phía
MT nhiều hơn.
-BC nào ngả về phía MT nhiều hơn sẽ có ngày dài, đêm
ngắn, ngược lại bc nào ngả về phía MT ít hơn sẽ có
ngày ngắn, đêm dài

2.Hiện tượng ngày - đêm dài ngắn theo mùa

- Do đường phân chia sáng tối không trùng với
trục TĐ nên các địa điểm ở nửa cầu Bắc, nửa cầu
Nam có hiện tượng ngày, đêm dài ngắn khác
nhau theo vĩ độ. Các địa điểm nằm trên đường
xích đạo quanh năm luôn có ngày, đêm dài bằng
nhau. (càng về hai cực càng biểu hiện rõ).
- Do mùa ở 2 bán cầu ngược nhau nên độ dài
ngày, đêm cũng ngược nhau.

Thời gian
21/3  22/6
22/6  23/9
23/9  22/12
22/12  21/3 năm sau

Nửa cầu Bắc
Mùa
Mùa
Xuân
Nóng
Hạ
Thu
Lạnh
Đông

Nửa cầu Nam
Mùa
Mùa
Thu
Lạnh
Đông
Xuân
Nóng
Hạ

NỘI DUNG CHÍNH
BÀI 7: CHUYỂN ĐỘNG CỦA TRÁI ĐẤT QUAY QUANH MẶT TRỜI VÀ HỆ QUẢ

I. Chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
+ Hình dạng quỹ đạo :………………………………………...................
Hình elip gần tròn
Tây sang Đông (ngược chiều kim đồng hồ)
+ Hướng chuyển động:…………………………………………………..
365 ngày 6 giờ (≈ 1 năm)
+ Thời gian quay hết 1 vòng :……………………………………...............
+ Góc nghiêng và hướng của trục: ………………………………………….
Trục nghiêng 66o33' trên mặt phẳng quỹ đạo và
không đổi hướng.
II. Hệ quả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
1. Hiện tượng mùa
- Mùa 2 nửa cầu Bắc và Nam trái ngược nhau.
Nửa cầu Bắc
Nửa cầu Nam
Thời gian
Mùa
Mùa
Mùa
Mùa
Thu
Xuân
21/3  22/6
Lạnh
Nóng
Đông
Hạ
22/6  23/9
Xuân
23/9  22/12
Thu
Nóng
Lạnh
Hạ
Đông
22/12  21/3 năm sau
2. Hiện tượng ngày - đêm dài ngắn theo mùa
- Nửa cầu mùa nóng: Ngày dài hơn đêm.
- Nửa cầu mùa lạnh: Đêm dài hơn ngày.
- Xích đạo: Ngày = đêm

HỌC BÀI
CHUẨN BỊ BÀI 8 THỰC HÀNH XÁC ĐỊNH
PHƯƠNG HƯỚNG NGOÀI THỰC TẾ