MÔN: KHTN 7

Em đã bao giờ trông
thấy hay có một vật gọi
là “nam châm” chưa?
Bằng cách nào có thể
xác định được vật đó là
nam châm?

Chắc hẳn ai trong số chúng ta cũng đã từng nhìn
thấy nam châm. Vì nam châm rất phổ biến trong
đời sống và có nhiều hình dạng khác nhau.

Muốn xác định vật đó có phải là nam châm hay không
ta đưa lại gần vật bằng sắt. Nếu hút vật bằng sắt thì đó
là nam châm

Nam châm có những tính
chất gì? Các nam châm
có thể tương tác với nhau
không?

CHƯƠNG IV: TỪ
BÀI 18:NAM CHÂM

I. Nam châm là gì?

Nam châm là vật có từ tính (hút được các
+ Nam châm hút được các vật bằng
vật bằng
sắt
hoặc
một
số
hợp
kim
của
sắt).
sắtNam
và một
số hợp
kim
của
sắt
châm
được
phát
hiện
Vật+liệu
nam
châm
hútở là
vậtthái
liệu có tính
Kim bị
nam
châm
tự
do
trạng
khi nào ? chúng có đặc
chất từ.
cân bằng thì một đầu luôn chỉ
điểm gì và được sử dụng
hướng bắc,với
đầu
kia
luôn
chỉ
hướng
mục đích gì?
nam.

II. Tính chất từ của nam châm.
HOẠT ĐỘNG NHÓM

Dụng cụ
Một nam châm thẳng
Một nam châm hình
chữ U
Một kim nam châm
Một số vật nhỏ bằng
sắt, thép, đồng nhôm,
gỗ…

? Hai đầu thanh nam
châm hút vật liệu nào và
không hút vật liệu nào
? Các vật liệu đặt ở đầu
hay giữa của nam châm
bị hút mạnh nhất?

a) Hai đầu nam châm hút vật liệu: sắt, thép,
đồng, nhôm. Không hút vật liệu gỗ.
b) Các vật liệu đặt ở hai đầu của nam châm thì
bị hút mạnh nhất.

TN2: Đặt một kim nam châm cân bằng trên một
mũi nhọn (kim nam châm tự do) (Hình 18.3),
quan sát hướng chỉ của hai đầu kim khi kim đã
nằm cân bằng.
Đẩy nhẹ cho kim quay một góc nhỏ
rồi buông tay, quan sát hướng chỉ của
kim nam châm khi đã nằm cân bằng.

Kim nam châm chỉ hướng Bắc – Nam.
Kim nam châm chỉ hướng Bắc – Nam.

1.Một đầu kim luôn chỉ hướng nào và đầu kia của
kim luôn chỉ hướng nào (hướng Bắc hay hướng
Nam)?

Một đầu của kim nam châm chỉ về phía Bắc địa lí gọi là
cực Bắc. Đầu kia hướng về phía Nam địa lí gọi là cực
Nam.

2.Từ các thí nghiệm trên có thể rút ra những tính
chất gì của nam châm?
Tính chất của nam châm rút ra từ các thí nghiệm trên:
- Nam châm là vật có từ tính (hút được các vật bằng
sắt và một số hợp kim của sắt).
Kim nam châm khi đặt cân bằng trên mũi nhọn luôn
chỉ hướng Bắc – Nam.

3. Dùng kim nam châm xác định các hướng
đông tây nam bắc trong phòng học

Bước 1: Xác định hướng nam và hướng bắc
bằng kim nam châm đặt cân bằng trên mũi nhọn.
Sau đó đánh dấu vào tờ giấy.
Bước 2: Xác định hướng Tây và hướng Đông
theo quy tắc sau:

III.Tương tác giữa hai nam châm

Treo thanh nam châm thẳng bằng hai sợi chỉ lên thanh ngang
của giá đỡ, để cho thanh nam châm nằm cân bằng. Đưa một
cực của thanh nam châm khác lại gần một đầu thanh nam
châm được treo (Hình 18.4). Sau đó đưa cực kia của nam
châm lại gần thanh nam châm được treo. Mô tả hiện tượng xảy
ra.

Hiện tượng xảy ra:

+ Khi đưa một cực của thanh nam
châm khác lại gần một đầu thanh nam
châm được treo thì thấy chúng hút
nhau.
+ Sau đó đưa cực kia của nam châm lại
gần thanh nam châm được treo thì thấy
chúng đẩy nhau.

Tương tác giữa hai nam châm:
nghiệm
thểnhau
rút ra
- Hai từQua
cựcthí
khác
tên thìcóhút
luận
gì tên
về tương
giữa
- Hai từkết
cực
cùng
thì đẩytácnhau.
IV. Định hướng
kim nam châm tự do
haicủa
nammột
châm?

Thí nghiệm:- Đặt một kim nam châm tự do tại vị trí
gần một nam châm thẳng (Hình 18.5). Xác định
hướng của kim nam châm.

Đẩy kim nam châm lệch khỏi hướng vừa xác định rồi buông
tay. Khi kim đã đứng yên, kim còn chỉ hướng lúc đầu nữa
không? Làm lại thí nghiệm 2 lần và nhận xét.

Làm lại thí nghiệm trên ở vị trí khác của kim nam
châm.
-

Đặt một kim nam châm tự do tại vị trí gần một nam
châm thẳng (Hình 18.5). Ta thấy kim nam châm chỉ
hướng Nam – Bắc.
Đẩy kim nam châm lệch khỏi hướng vừa xác định rồi
buông tay. Khi kim đã đứng yên, kim vẫn chỉ hướng
như lúc đầu
NX:Kim nam
châm
đặt gần
châm
sẽ chịu tác
Từ thí
nghiệm
trênnam
rút ra
nhận
dụng của nam
chocủa
kimmột
nằm
theo một hướng
xét gìchâm
về táclàm
dụng
nam
xác định. châm lên một kim nam châm?

Câu 1: Khoanh tròn vào từ đúng hoặc sai các
câu dưới đây nói về nam châm
STT

1
2
3
4

Nói về nam châm

Nam châm hút được tất cả các vật
bằng kim loại
Nam châm nào cũng có hai cực:
một cực gọi là cực bắc, một cực
gọi là cực nam
Hai nam châm cứ để gần nhau là
hút nhau
Một kim nam châm để tự do thì
một đầu kim luôn chỉ hướng bắc,
một đầu luôn chỉ hướng nam

Đánh giá

đúng Sai
đúng Sai
đúng Sai
đúng Sai

Câu 2: Một thanh nam châm bị gãy làm hai
thì:
A. Một nửa là cực Bắc, một nửa là cực
Nam
B. Cả hai nửa đều mất từ tính
C. Mỗi nửa đều là một nam châm có hai
cực Bắc Nam
D. Mỗi nửa đều là một nam châm và cực
của mỗi nửa ở chỗ đứt gãy cùng tên

Câu 3: Trái đất là một nam châm khổng lồ vì:
A.Trái đất hút mọi vật về phía nó
B. Kim của la bàn đặt trên mặt đất luôn chỉ theo
hướng Bắc- Nam
C. Trái đất có Bắc cực và Nam cực
D. Ở trái đất có nhiều quặng sắt

Câu 4: Mạt sắt đặt ở chỗ nào trên thanh nam
châm bị hút mạnh nhất?
A

Ở phần giữa của thanh

Chỉ ở đầu cự Bắc của thanh nam
châm
C

B

Chỉ ở đầu cực Nam của thanh
nam châm.

Ở cả hai đầu cực Bắc và cực
Nam của thanh nam châm

D

Câu 5: Khi nào hai thanh nam châm hút nhau
A
Khi hai cực Bắc để gần nhau.
B
Khi hai cực Nam để gần nhau.

C
Khi để hai cực khác tên gần nhau.
D
Khi cọ sát hai cực cùng tên vào nhau.

Câu 6 : Đặt kim nam châm trên giá thẳng đứng
như hình sau. Khi đứng cân bằng, kim nam
châm nằm dọc theo hướng nào?
A

Đông – Tây

B

Đông bắc - Tây nam

C
D

Bắc – Nam
Tây bắc - Đông Nam

Câu 7:Trong bệnh viện, các bác sĩ phẫu thuật có
thể lấy các mạt sắt nhỏ li ti ra khỏi mắt của bệnh
nhân một cách an toàn bằng dụng cụ nào sau
đây?
A. Dùng kéo
B. Dùng kìm.
C. Dùng nam châm.
D. Dùng một viên bi còn tốt.

Cách 1:Treo thanh nam châm lên giá đỡ bằng một sợi
dây không soắn và đặt ở xa các vật liệu từ khác để
nam châm cân bằng đầu nào quay về hướng bắc thì đó
8: Một
là cực bắc,Câu
đầu còn
lại lànam
cực châm
nam thẳng
đánh
dấuthử(
cựcđãbằng
Cách 2:Dùngkhông
kim nam
châm
biết cực của kim
những
cáchmột
nàođầu
đểcủa
xácthanh
địnhnam châm .
nam châm)đưa
lại gần
được
cựchướng
nam của
Nếu cực bắc
củacực
kimbắc
namvà
châm
về đầu này thì
đó là cực nam của nam
thanhchâm
nam châm
đó? , cực còn lại cực
Bắc
Cách 3: Dùng một thanh nam châm khác ( đã biết cực)
đưa một đầu của thanh nam châm đã biết cực lại gần
một đầu của thanh nam châm cần xác định cực. Dựa
vào tính chất của nam châm sẽ xác định cực bắc và
cực nam của thanh nam châm

Câu 9: Có thể kết luận một trong hai thanh này
Câu 9: Có hai thanh thép luôn
không phải
là
nam
châm.
Bởi
vì
nếu
cả
hai
đều
hút nhau bất kể đưa các đầu nào
là nam châm
thì đổi
chúngCósẽthể
đẩy nhau
của chúng
lạiđầu,
gần nhau.

kết luận được rằng một trong hai
thanh
nam
Câu
10:này
Cókhông
một sốphải
quả là
đấm
cửa
Câu 10 :Đưa
quả
đấm
lạiquả
gần thanh nam
châm
không?
làmcác
bằng
đồng
và cửa
một số
châm. Nếu
quả
đấm
bị thanh
làm
bằng
sắt nào
mạ đồng.
Hãynam
tìm châm hút
thì nó được làm
bằng
mạchúng
đồng còn quả đấm
cách
phânsắt
loại

cửa nào không bị thanh nam châm hút thì đó là
quả đấm làm bằng đồng.

Một số ứng dụng của nam châm

Loa điện

Động cơ điện

La bàn

Bóp, ví

Dùng khối nam châm có kích thước lớn,
Giải thích được việc dùng
sức hút mạnh để dọn rác sắt vụn dưới lòng
khối nam châm có kích thước
sông, lòng
kênh
vì
nam
châm
càng
lớn
thì
lớn sức hút mạnh để dọn rác
từ tính càng
mạnh
có
thể
hút
được
nhiều
sắt vụn dưới lòng sông, lòng
vật sắt vụn dưới lòng
sông, lòng kênh.
kênh

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Yêu cầu:mỗi bạn về nhà tìm hiểu 5 loại
nam châm khác nhau
Nêu 1 số ứng dụng của nam châm trong
thực tế?
Ôn kĩ bài và xem trước bài :Từ trường

Chúc các em luôn học giỏi