TRÂN TRỌNG KÍNH CHÀO QUÝ THẦY
CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH
Giáo viên: Ma Thị Phương
Trường PTDTNT THCS Định Hóa

Trong lời tường thuật trực tiếp của biên tập viên
trong trận bán kết Seagame 31.
Vào! Vào! Vào rồi!
Người vừa đánh đầu vào lưới là Đức Chinh.
Quá tuyệt vời! Thật không thể tin nổi.

Câu đặc biệt

Content
I. Thế nào là câu
đặc biệt?

II. Tác dụng của câu
đặc biệt

III. Luyện tập

IV. Hướng dẫn tự học

I. Thế nào là
câu đặc biệt?

Ôi em Thủy! Tiếng kêu sửng sốt của cô giáo làm tôi giật mình.

Câu được in đậm có cấu tạo như thế
nào?
A - Là một câu bình thường, có đủ CN
và VN.
B - Là một câu rút ngọn, lược bỏ cả CN
và VN.
C - Là một câu không thể có CN và VN.

 Không có CN, VN

Ôi, em
Thủy!

 Câu đặc biệt

GHI NHỚ
Câu đặc biệt là loại
câu không cấu tạo
theo mô hình chủ
ngữ - vị ngữ.

Thảo luận theo bàn: Phân biệt câu đặc biệt và
câu rút gọn
Câu đặc biệt
- Không có cấu tạo theo
mô hình CN - VN
VD: Ôi, em Thủy!
- Không thể khôi phục
CN - VN

Câu rút gọn
- Lược bỏ CN/ VN hoặc
cả CN và VN)
VD: Môn Toán
- Có thể khôi phục
thành phần bị lược bỏ

II. Tác dụng của
câu đặc biệt

PHIẾU BÀI TẬP

Câu đặc biệt

Tác dụng

Một đêm mùa xuân. Trên dòng
sông êm ả, cái đò cũ của bác Phán
từ từ trôi.
Đoàn người nhốn nháo lên. Tiếng
reo. Tiếng vỗ tay
“Trời ơi!”, cô giáo tái mặt và nước
mắt giàn giụa.
An gào lên: Sơn! Em Sơn! Sơn ơi!
- Chị An ơi! Sơn đã thấy chị.

Bộc lộ
cảm xúc

Liệt kê, thông báo về Xác định
sự tồn tại của sự vật, thời gian,
hiện tượng
nơi chốn

Gọi
đáp

GHI NHỚ
Câu đặc biệt thường dùng để:
Xác định thời gian, nơi chốn diễn ra
sự việc được nói đến trong đoạn
Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của
sự vật, hiện tượng
Bộc lộ cảm xúc / Gọi đáp

Bài tập nhanh

Tìm câu đặc biệt trong VD
sau và nêu tác dụng:

Đứng trước tổ dế, ong xanh khẽ vỗ cánh,
uốn mình, giương cặp răng rộng và nhọn như
đôi gọng kìm, rồi thoắt cái lao nhanh xuống
hang sâu. Ba giây… Bốn giây… Năm giây…
Lâu quá!
(Vũ Tú Nam)

Câu đặc biệt
Ba giây… Bốn giây… Năm
giây… Lâu quá!

Tác dụng
- Xác định thời gian
- Bộc lộ cảm xúc

GHI NHỚ
Câu đặc biệt là loại
câu không cấu tạo
theo mô hình chủ
ngữ - vị ngữ.

GHI NHỚ
Câu đặc biệt thường dùng để:
Xác định thời gian, nơi chốn diễn ra
sự việc được nói đến trong đoạn
Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của
sự vật, hiện tượng
Bộc lộ cảm xúc / Gọi đáp

III. Luyện tập

Em là diễn viên
01

2 nhóm lên diễn lại tình
huống đã chuẩn bị sẵn ở nhà

02

Lưu ý:
- Tình huống có CĐB và CRG
- Các bạn ở dưới quan sát  Tìm
CĐB và CRG

TRÒ CHƠI: HÁI TÁO
GV đưa ra 5 câu
hỏi tương ứng
với 5 quả táo
Trả lời đúng được
hái táo. Sai nhường
quyền cho bạn khác

HS chọn táo và
trả lời câu hỏi
có trong quả
Lân lượt như vậy
cho đên khi hết
táo

TRÒ CHƠI
HÁI TÁO

Tìm CĐB/ CRG trong VD sau:
Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý. Có khi được
trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy.
Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm.
Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều
được đưa ra trưng bày. Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên
truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất
cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước,
công việc kháng chiến.
(Hồ Chí Minh)

Tìm CĐB/ CRG trong VD sau:
Chim sâu hỏi chiếc lá:
- Lá ơi! Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi
nghe đi!
- Bình thường lắm, chẳng có gì đáng kể đâu
(Trần Hoài Dương)

Tìm CĐB/ CRG trong VD sau:
Sóng ầm ầm đập vào những tảng đá lớn ven
bờ. Gió biển thổi lồng lộng. Ngoài kia là ánh
đèn sáng rọi của một con tàu. Một hồi còi.
(Nguyễn Trí Huân)

Tìm CĐB trong VD
Trong lòng tôi, tiếng lá lao xao như không bao
giờ tắt. Giá buốt quá!

Tìm CĐB trong VD sau:
a/ Quái lạ! Chân mình hôm nay sao lại bên dài
bên ngắn thế này.
b/ Ôi Tổ quốc! Ta yêu như máu thịt
Như mẹ cha ta, như vợ, như chồng

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
Vẽ sơ đồ tư duy hệ thống lại kiến thức bài “Câu đặc biệt”
Viết đoạn văn ngắn (khoảng 5-7 câu) tả cảnh quê hương
em trong đó có một vài câu đặc biệt.
Soạn bài: Bố cục và phương pháp lập luận trong bài văn
nghị luận

THANK YOU