CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
Khi quạt điện hoạt động, năng lượng điện
chuyển thành cơ năng làm quay cánh quạt,
khi bật công tắc bóng đèn sáng, năng lượng
điện đã chuyển thành quang năng làm đèn
sáng. Vậy sự biến đổi giữa các dạng năng
lượng có tuân theo quy luật nào không?

BÀI 42: BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG
VÀ SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG

NỘI DUNG BÀI HỌC
1

Bảo toàn năng lượng

2

Năng lượng hao phí trong sử dụng

3

Tiết kiệm năng lượng

1. BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG
a. Tìm hiểu sự truyền năng lượng giữa các vật

Quan sát HÌnh 42.1
•

•

Khi người đẩy xe hàng, xe
hàng đã nhận được năng
lượng để chuyển động.
Năng lượng từ người này đã
chuyển sang xe hàng.

Khi phơi lúa, hạt lúa nhận năng
lượng từ đâu để có thể khô được ?

Mặt trời

Năng lượng có thể truyền từ
vật này sang vật khác

Năng lượng đã truyền từ
nước sang nước đá.
Rót nước vào trong cốc có chứa
nước đá thì trong cốc có sự
truyền năng lượng như thế nào?

Hiện tượng năng lượng chuyển hóa từ vật này sang vật
khác được ứng dụng nhiều trong khoa học và công nghệ

b. Tìm hiểu sự chuyển hóa
giữa các dạng năng lượng

2 phút

Thảo luận và trả lời câu hỏi

Vào lúc trời lạnh, người ta thường xoa hai bàn
tay vào nhau, khi đó dạng năng lượng nào đã
chuyển thành nhiệt để làm ấm bàn tay?

Nhóm 1

Khi ô tô động cơ nhiệt chạy, dạng năng lượng nào Nhóm 2
chuyển thành năng lượng cho ô tô hoạt động?
Khi đèn đường được thắp sáng, dạng năng lượng
nào đã chuyển thành quang năng?

Nhóm 3

Vào lúc trời lạnh, người ta thường xoa hai bàn
tay vào nhau, khi đó dạng năng lượng nào đã
chuyển thành nhiệt để làm ấm bàn tay?

Vào lúc trời lạnh, người ta thường xoa
hai bàn tay vào nhau để nhanh làm ấm
bàn tay. Khi đó, năng lượng do sự
chuyển động của hai bàn tay đã
chuyển thành nhiệt để làm ấm bàn tay.

Khi ô tô động cơ nhiệt chạy, dạng năng lượng nào
chuyển thành năng lượng cho ô tô hoạt động?
Khi ô tô động cơ nhiệt chạy, hoá năng giải
phóng do đốt cháy nhiên liệu đã chuyển
thành năng lượng cho ô tô hoạt động.
Khi đèn đường được thắp sáng, dạng năng lượng
nào đã chuyển thành quang năng?
Khi đèn đường được thắp sáng, năng
lượng điện đã chuyển thành quang năng.

•

Năng lượng có thể chuyển hóa từ
dạng này sang dạng khác.

•

Hiện tượng năng lượng có thể chuyển
hóa từ dạng này sang dạng khác được
ứng dụng trong chế tạo động cơ nhiệt,
động cơ điện, đèn thắp sáng,…

Khi bình nóng lạnh hoạt động, đã
có sự chuyển hoá năng lượng từ
dạng nào sang dạng nào?

Khi bình nóng lạnh hoạt động, đã
có sự chuyển hoá năng lượng từ
điện năng thành nhiệt năng.

Hãy phân tích sự chuyển hoá năng
lượng trong hoạt động của đèn tín hiệu
giao thông dùng năng lượng mặt trời.

Năng lượng từ ánh sáng mặt trời (quang
năng) chuyển hoá thành điện năng.
Năng lượng điện chuyển thành năng
lượng ánh sáng do bóng đèn phát ra

c. Tìm hiểu định luận bảo toàn năng lượng

3 phút

Thảo luận và trả lời câu hỏi

• Nhóm 1: Mô tả sự thay đổi động năng và thế năng của
viên bị khi viên bi chuyển động từ vị trí A tới vị trí B, từ vị trí
B tới vị trí C. So sánh năng lượng của viên bi khi ở vị trí A
và khi viên bị ở vị trí C.
• Nhóm 2: Trong quá trình viên bị chuyển động, ngoài động
năng và thế năng còn có dạng năng lượng nào xuất hiện?

•

•

•

Viên bi chuyển động từ vị trí A tới vị trí
B, thế năng của viên bị giảm dần,
động năng của nó tăng dần.
Viên bi chuyển động từ vị trí B tới vị trí
C, thế năng của viên bi tăng dần còn
động năng của nó giảm dần.
Năng lượng của viên bi khi ở vị trí A
lớn hơn khi nó ở vị trí C do ở A bị có
độ cao lớn hơn độ cao của nó khi ở C.

Trong quá trình viên bị chuyển
động, ngoài động năng và thế
năng còn có nhiệt năng xuất hiện.

Định luật bảo toàn năng lượng:
Năng lượng không tự nhiên sinh ra
cũng không tự nhiên mất đi, nó chỉ
chuyển từ dạng này sang dạng khác
hoặc truyền từ vật này sang vật khác.

• Khi quạt điện hoạt động, điện năng
cung cấp cho quạt điện chuyển hóa
thành những dạng năng lượng nào?
• Tổng các dạng năng lượng đó có
bằng phần điện năng ban đầu cung
cấp cho quạt không?

Điện năng cung cấp cho quạt điện
chuyển hoá thành cơ năng làm cho
quạt quay và nhiệt năng làm nóng
quạt. Tổng hai dạng năng lượng này
bằng điện năng đã cung cấp cho quạt.

2. NĂNG LƯỢNG HAO PHÍ TRONG SỬ DỤNG
a. Tìm hiểu năng lượng hao phí

Trong các hoạt động, năng lượng ban đầu đã chuyển hoá
thành những dạng năng lượng nào? Hãy chỉ ra phần năng
lượng nào là có ích, phần năng lượng nào là hao phí.

Khi đun nước sôi, năng lượng nhiệt từ ngọn lửa
làm nóng nước, ấm và môi trường xung quanh,
trong đó chỉ có phần làm nóng nước là có ích.
Khi ô tô chuyển động, xăng được đốt cháy
cung cấp năng lượng chuyển thành cơ năng
cho ô tô chạy, nhiệt năng làm nóng ô tô. Phần
chuyển hoá thành cơ năng cung cấp cho ô tô
chạy là có ích, phần nhiệt năng là hao phí.

Năng lượng có ích: phần năng lượng ban
đầu chuyển thành dạng năng lượng theo mục
đích sử dụng.
Năng lượng hao phí: phần năng lượng ban
đầu chuyển thành năng lượng không đúng
mục đích sử dụng.

Cho biết khi bóng đèn sợi đốt đang
sáng, điện năng cung cấp cho bóng đèn
đã chuyển hoá thành những dạng năng
lượng nào? Dạng năng tượng nào là có
ích, dạng năng lượng nào là hao phí?

• Khi bóng đèn sợi đốt đang sáng, điện
năng đã chuyển hoá thành nhiệt năng
làm dây tóc bóng đèn nóng lên phát ra
ánh sáng.
• Phần có ích là phần năng lượng chuyển
thành ánh sáng, phần hao phí là phần
làm nóng môi trường xung quanh.

3. TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG
a. Tìm hiểu về các hoạt động sử dụng năng lượng

Thảo luận và trả lời câu hỏi
Những hoạt động nào ở sử dụng năng lượng
hiệu quả và không hiệu quả? Vì sao?

3 phút

Hoạt động sử dụng
năng lượng hiệu quả
• Tắt các thiết bị điện khi không sử dụng
• Để điều hoà ở mức trên 20 °C
• Chỉ dùng máy giặt khi có đủ lượng quần áo để giặt
• Sử dụng nước với một lượng vừa đủ nhu cầu
• Sử dụng điện mặt trời trong trường học.

Hoạt động sử dụng năng
lượng không hiệu quả
•
•
•
•
•

Để các thực phẩm có nhiệt độ cao (còn nóng) vào tủ lạnh
Ngắt tủ lạnh ra khỏi nguồn điện khi nhiệt độ ổn định
Bật lò vi sóng trong phòng có máy lạnh
Sử dụng bóng đèn dây tóc thay vì bóng đèn LED
Khi không sử dụng các thiết bị như máy tính, ti vi, ... nên để
ở chế độ chờ.

b. Tìm hiểu về sự cần thiết phải tiết kiệm năng
lượng và các biện pháp tiết kiệm năng lượng

5 phút

Thảo luận và trả lời câu hỏi

Hãy nêu các biện pháp tiết kiệm
năng lượng trong cuộc sống hằng ngày.

STT

Biện pháp

1

Điều chỉnh nhiệt độ của tủ lạnh phù hợp

2

Hạn chế sử dụng máy giặt ở chế độ giặt nước nóng

3

Chọn những sản phẩm tiết kiệm năng lượng khi thay thế
đồ gia dụng cũ

4

Không nên quá lạm dụng máy sưởi và máy điều hoà

5

Sử dụng bóng compact tiết kiệm điện

6

Sử dụng phương tiện công cộng bất cứ khi nào có thể

7

Trồng nhiều cây cối

LUYỆN TẬP

Khi quạt điện hoạt động thì có sự chuyển hóa
A. Cơ năng thành điện năng
B. Điện năng thành hóa năng
C. Nhiệt năng thành điện năng
D. Điện năng thành cơ năng

Trong các dụng cụ và thiết bị sau đây, thiết bị
nào chủ yếu biến đổi điện năng thành nhiệt năng
Máy quạt

Bàn là điện

C

Máy khoan

A

B

D Máy bơm nước

Trong quá trình biến đổi từ
động năng sang thế năng, và ngược lại, cơ năng:

A

C

Luôn được bảo toàn

B

Luôn bị hao hụt

Luôn tăng thêm

D

Tăng giảm liên tục

VẬN DỤNG

Hãy kể tên các thiết bị, dụng cụ tiêu thụ
điện năng biến đổi thành nhiệt năng, quang
năng, cơ năng để có thể sử dụng trực tiếp

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1

Trả lời các câu hỏi SGK

2

Làm bài tập Bài 42, Sách bài tập

3

Ôn tập Chủ đề 10

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!