BÀI 37 SINH SẢN Ở
SINH VẬT

KHỞI ĐỘNG
MỜI CÁC EM XEM VIDEO DỚI ĐÂY

các sinh vật sinh sản bằng hình thức nào?

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. KHÁI NIỆM SINH SẢN

IV. VẬN DỤNG

II. SINH SẢN VÔ TÍNH Ở
SINH VẬT

V. LUYỆN TẬP

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở
SINH VẬT

I. KHÁI NIỆM SINH SẢN

Quan sát Hình 37.1 và 37.2,
em có nhận xét gì về số
lượng bố mẹ tham gia sinh
sản, đặc điểm cơ thể con ở
sư tử và cây dâu tây? Lấy ví
dụ về sinh sản ở một số sinh
vật khác.
- Có 2 cá thể gồm sư tử bố và sư tử mẹ tham gia sinh ra các sư tử con, sư tử con được
Sinh
sảnđặởc sinh
vật làsưquá
trình
tạo ra những cá thể mới, đảm
sinh racó
những
điểm giống
tử bố
và mẹ.
- Chỉ có
câysự
dâu
tây mẹ
tham
giatục
sinhcủa
ra cây
con, cây con có đặc điểm giống cây mẹ
bảo
phát
triển
liên
loài
ban đầu.

I. KHÁI NIỆM SINH SẢN

Dự đoán hình thức sinh sản ở
sư tử và cây dâu tây.

•Từ một cá thể ban đầu có thể tạo ra cây dâu tây mới → Đây là hình thức sinh sản vô
 Có hai hình thức sinh sản: sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính
tính.
•Từ hai cá thể (sư tử bố và sư tử mẹ) đã tạo nên những con sư tử con → Đây là hình
thức sinh sản hữu tính.

I. KHÁI NIỆM SINH SẢN
Hình ảnh nào trong hai hình sau thể hiện sinh sản ở sinh vật? Giải thích.

- “Tái sinh đuôi ở thạch sùng” không phải là hình thức sinh sản vì trong hình thức này chỉ có sự tái tạo lại
bộ phận của cơ thể bằng sự sinh sản ở tế bào mà không có sự gia tăng về số lượng cá thể.
- “Vịt mẹ và đàn vịt con” thể hiện sinh sản ở sinh vật vì sau một thời gian, đàn vịt có sự gia tăng về số
lượng cá thể.

II. SINH SẢN VÔ TÍNH Ở SINH VẬT
1. Khái niệm sinh sản vô tính ở sinh vật
Nhận xét về sinh sản ở trùng biến
hình và hoàn thành phiếu học tập
sau:

Số cá thể tham gia sinh sản Chỉ có một cá thể tham gia sinh sản.
Số cá thể con sau sinh sản
Đặc điểm cá thể con

Sau một lần sinh sản có hai cá thể con được tạo
thành.
Cá thể con sinh ra giống nhau và giống mẹ.

II. SINH SẢN VÔ TÍNH Ở SINH VẬT
1. Khái niệm sinh sản vô tính ở sinh vật
Ở trùng biến hình, quá trình sinh sản
có sự kết hợp giữa giao tử đực và
giao tử cái không? Vì sao?

Sinhsản
sảncủa
vô tính
là hình
sảnkhông
có sự
kếtcủa
hợpgiao
của giao
tử đực
và tử
Sinh
trùng
biến thức
hình sinh
không
có sự kết
hợp
tử đực
và giao
giaochỉ
tử cái,
con cơ
sinhthể
ra giống
nhau
và giống
cái,
có một
ban đầu
phân
chia cơ
chothể
haimẹ.
cơ thể con

II. SINH SẢN VÔ TÍNH Ở SINH VẬT

Hãy cho biết sinh sản ở cây dây nhện có điểm gì khác với sinh sản ở
trùng biến hình?
- Cây dây nhện tạo ra một số nhánh mới từ cây ban đầu, mỗi nhánh mới có thể
trồng độc lập, số lượng nhánh tạo thành không cố định.
- Từ một trùng biến hình chỉ tạo ra 2 cá thể trùng biến hình con.

II. SINH SẢN VÔ TÍNH Ở SINH VẬT
2. Các hình thức sinh sản sinh dưỡng ở thực vật
Quan sát Hình 37.2 và 37.5, hãy hoàn thành bảng sau:
Đại diện
Cây dâu tây

Cây con phát triển từ bộ phận nào của cây?
? đã xuất hiện chồi mầm.
Thân cây (thân bò), trên vị trí thân

Cây thuốc bỏng

Lá: từ lá của cây mẹ xuất hiện? các rễ cây con và lá mới.

Cây khoai lang

Rễ (rễ củ): trên mỗi củ khoai lang có nhiều chồi mầm, mỗi chồi
?
mầm đều có khả năng hình thành cây con.

Cây nghệ

Thân (thân củ): trên mỗi chồi mầm
? của thân củ nghệ đều có khả
năng hình thành nên cây con.

II. SINH SẢN VÔ TÍNH Ở SINH VẬT
2. Các hình thức sinh sản sinh dưỡng ở thực vật
Em có nhận xét về đặc điểm
và số lượng cây con trong
Hình 37.5 và nêu vai trò của
sinh sản vô tính

Câytrò
con
được
các bộ phận như rễ, thân, lá của cây.
- Vai
của
sinhtạo
sảnravôtừtính:
+ Có thể giúp tạo ra số lượng cá thể mới trong thời gian ngắn giúp đảm bảo sự
Cây con mới hình thành giống với cây ban đầu, số lượng cây mới tạo thành
phát triển liên tục của loài.
tuỳ thuộc
hình thành nên các bộ phận của cây ban
+nhiều,
Giúp duy
trì các vào
đặc các
tínhchồi
của mầm
cây mẹ.
đầu.

II. SINH SẢN VÔ TÍNH Ở SINH VẬT

Sinh sản sinh dưỡng là gì?
Sinh sản sinh dưỡng là hình thức sinh sản vô tính mà
cơ thể mới được hình thành từ một bộ phận (rễ, thân,
lá) của cơ thể mẹ.

II. SINH SẢN VÔ TÍNH Ở SINH VẬT

Nếu cắt từng lát cây khoai tây
(thân củ) như hình bên cạnh
thì một lát cắt có phát triển
thành cây con được không?
Vì sao?

 Một lát cắt như hình có thể phát triển thành cây
con vì mỗi lát cắt đều có chứa mầm sẽ phát triển
thành cây con.

II. SINH SẢN VÔ TÍNH Ở SINH VẬT
3. Các hình thức sinh sản vô tính ở động vật
9. Quan sát Hình 37.6, hãy mô
tả sinh sản vô tính ở thủy tức và
giun dẹp. Gọi tên hình thức sinh
sản vô tính phù hợp với mỗi
loài.
10. Dự đoán đặc điểm cơ thể
con so với nhau và so với cơ thể
ban đầu.

II. SINH SẢN VÔ TÍNH Ở SINH VẬT

Đại diện
Thuỷ tức

Mô tả
Trên cơ thể mẹ, mọc ra một chồi. Chồi phát triển
hình thành cơ thể mới. Cơ thể mới rời khỏi cơ thể

Giun dẹp

Tên hình thức sinh
sản

Nảy

mẹ và sống tự do.

chồi

Cơ thể ban đầu phân thành những mảnh nhỏ. Mỗi
mảnh bắt đầu quá trình sinh sản tạo ra các tế
bào mới hoàn chỉnh một cơ thể. Kết quả, mỗi
mảnh tạo nên một cơ thể mới.

Phân mảnh

 Các cơ thể con có đặc điểm giống nhau và giống cơ thể ban đầu.

II. SINH SẢN VÔ TÍNH Ở SINH VẬT
3. Các hình thức sinh sản vô tính ở động vật
- Trong hình thức sinh sản vô tính ở động vật, các cơ thể con có đặc
điểm giống nhau và giống cơ thể ban đầu.
- Một số hình thức sinh sản vô tính ở động vật: phân mảnh (tái sinh),
mọc chồi.

• Lấy một số ví dụ về hình thức sinh sản vô tính ở sinh
vật.
•Vẽ sơ đồ một hình thức sinh sản vô tính và mô tả bằng
lời.

+ Ở động vật: phân đôi ở trùng roi, nảy chồi ở thủy tức, phân
mảnh ở giun dẹp, trinh sản ở ong,…
+ Ở thực vật: cây thuốc bỏng mọc ra từ lá, mầm khoai tây mọc ra
từ củ khoai tây, sinh sản bằng bào tử ở rêu, giâm cành cây mía,…

II. SINH SẢN VÔ TÍNH Ở SINH VẬT
4. Một số ứng dụng sinh sản vô tính trong thực tiễn
 Ứng dụng sinh sản vô tính trong thực tiễn là:
Quan sát từ Hình 37.7 đến
- Giâm cành: Cắm một đoạn cành (có chồi mầm) vào đất ẩm
sẽ tạo
câytin
37.10,
đọcthành
đoạn các
thông
mới.
và nêu một số ứng dụng
- Chiết cành: Bóc vỏ đoạn cành cây cần chiết rồi làm bầu và
bọc
đoạn
cànhtrong
lại, khi
sinh
sản
vô tính
thực
cành ra rễ thì cắt chuyển sang đất trồng.
tiễn.
- Ghép cành: Lấy một bộ phận (mắt, cành) của cây nhân giống gắn lên một cây
khác.
- Nuôi cấy tế bào/mô ở thực vật: Nuôi cấy các tế bào, mô hoặc cơ quan thực vật
trên môi trường dinh dưỡng thích hợp để tạo thành các cây con.

II. SINH SẢN VÔ TÍNH Ở SINH VẬT
4. Một số ứng dụng sinh sản vô tính trong thực tiễn
Nêu cơ sở khoa học của các
hình thức nhân giống vô tính
cây trồng.

Dựa trên kết quả của các hình thức sinh sản sinh dưỡng ở thực vật,
mỗi cơ quan sinh dưỡng có bao gồm chồi mầm đều có thể phát triển
thành cơ thể mới nếu được tách ra trồng riêng.

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
1. Khái niệm sinh sản hữu tính

sátđược
Hình sinh
37.11,
nhận
hình
thành
cơ và
thểgiao
mới.tửVẽ
lại
- Cơ Quan
thể mới
ra hãy
từ sự
kết xét
hợpsự
của
giao
tử đực
cái.
sơtử
đồđực
sinhvàsản
hữu
ở người.
- Giao
giao
tử tính
cái được
sinh ra từ một cơ thể (sinh vật lưỡng tính)
hoặc từ hai cơ thể khác nhau (sinh vật đơn tính).

- Sơ đồ sinh sản hữu tính ở người:

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
1. Khái niệm sinh sản hữu tính

 Khái niệm: Sinh sản hữu tính là hình thức sinh sản có sự kết hợp
giữa giao tử đực và giao tử cái tạo thành hợp tử, hợp tử phát triển
thành cơ thể mới.

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
1. Khái niệm sinh sản hữu tính

Vẽ và hoàn thành sơ đồ sau để phân
biệt sinh sản vô tính và sinh sản hữu
tính.

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
1. Khái niệm sinh sản hữu tính
Hãy dự đoán đặc điểm cá
thể con được sinh ra từ
sinh sản hữu tính.

Cơ thể mới sinh ra là kết quả của sự kết hợp giữa giao tử đực và giao tử
cái, do đó, con sinh ra sẽ mang đặc điểm của cả cở thể ban đầu (lưỡng
tính) hoặc hai cơ thể đực và cái.

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
2. Sinh sản hữu tính ở thực vật
a) Cơ quan sinh sản của thực vật

Các bộ phận của hoa lưỡng tính trong
Quan sát Hình 37.12, nêu các
hình là: đài hoa, tràng hoa (cánh hoa),
bộ phận của hoa.
nhụy hoa (đầu nhụy, vòi nhụy, bầu
nhụy), nhị hoa (chỉ nhị, bao phấn).

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
2. Sinh sản hữu tính ở thực vật
a) Cơ quan sinh sản của thực vật

  Ở thực vật Hạt kín, hoa là cơ quan sinh sản. Trong đó, nhị là cơ quan sinh
sản đực (chứa giao tử đực – hạt phấn), nhụy là cơ quan sinh sản cái (chứa
giao tử cái – noãn).

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
2. Sinh sản hữu tính ở thực vật
a) Cơ quan sinh sản của thực vật

Hoa đơn tính

Sơ đồ cấu tạo hoa lưỡng tính

Quan sát Hình 37.13 và 37.14, phân biệt hoa lưỡng tính
với hoa đơn tính bằng cách hoàn thành phiếu học tập sau

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
Phân biệt hoa lưỡng tính với hoa đơn tính
https://www.youtube.com/watch?v=L_R_69SOtps

Thành phần

Nhị hoa
Nhụy hoa

Hoa lưỡng
tính

Hoa đơn tính

Có

Hoa đực
Có

Hoa cái
Không có

Có

Không có

Có

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
2. Sinh sản hữu tính ở thực vật
a) Cơ quan sinh sản của thực vật

 Phân loại: Có hai loại hoa là hoa đơn tính (chỉ có nhị hoặc nhụy) và
hoa lưỡng tính (có cả nhị và nhụy).

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
2. Sinh sản hữu tính ở thực vật
b) Quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật

Các Quan
sự kiệnsát
trong
quá 37.15 và
Hình
trình thụ phấn và thụ Thứ tự đúng
đọc tinh
thông tin, hãy mô tả
sự thụ phấn và sự thụ tinh
Ống phấn tiếp xúc với
noãn.bằng cách xác định thứ
4 tự
cácvớisự kiện sau
Giao đúng
tử đực của
kết hợp
giao tử cái tạo thành
5
hợp tử.
Hạt phấn rơi vào đầu
nhụy và nảy mầm.
2
Ống phấn mọc dài ra
trong vòi nhụy và đi vào
3
bầu nhụy.
Nhụy và nhị cùng chín.

1

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
2. Sinh sản hữu tính ở thực vật
b) Quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật

 Quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật diễn ra với các sự kiện liên
tiếp: sự thụ phấn, thụ tinh, hình thành quả và hạt.
- Thụ phấn là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với đầu nhụy. Có hai hình thức
thụ phấn là thụ phấn chéo và tự thụ phấn.
- Thụ tinh là sự kết hợp của giao tử đực với giao tử cái để tạo thành hợp tử.

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
2. Sinh sản hữu tính ở thực vật
b) Quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật

- Hình thành quả và hạt: Bầu nhụy biến đổi thành quả chứa hạt (do noãn biến
đổi thành). Quả lớn lên nhờ sự phân chia của tế bào. Khi quả lớn lên và chuyển
từ xanh đến chín, quả có độ cứng, màu sắc, hương vị đặc trưng.

Quả có vai trò gì đối với đời
sống của cây và đời sống con
người?
- Vai trò của quả đối với đời sống của cây trồng:
+ Quả bảo vệ hạt, bảo vệ phôi giúp đảm bảo duy trì giống cây
trồng.
+ Quả góp phần phát tán hạt giúp mở rộng khu phân bố của cây
trồng.
- Vai trò của quả đối với đời sống con người: Nhiều loại quả có
chứa hàm lượng dinh dưỡng cao, là nguồn cung cấp chất dinh
dưỡng quan trọng cho con người. Ví dụ: quả dâu, quả đào, quả ổi,
quả mướp, quả bí,…

Luyện tập
Vẽ và hoàn thành sơ đồ
về sinh sản hữu tính ở
thực vật.

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
3. Sinh sản hữu tính ở động vật
Quan sát Hình 37.17 và
37.18, vẽ sơ đồ chung về
sinh sản hữu tính ở động
vật.

Sinh sản hữu tính ở gà và mèo

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
3. Sinh sản hữu tính ở động vật
 Quá trình sinh sản hữu tính ở động vật gồm 3 giai
đoạn:
+ Hình thành giao tử đực (tinh trùng) và giao tử cái
(trứng);
+ Thụ tinh tạo thành hợp tử;
+ Phát triển phôi và hình thành cơ thể mới.

Nêu một số hình thức sinh sản
hữu tính ở động vật. Vẽ sơ đồ
phân biệt các hình thức sinh
sản đó.

- Một số hình thức sinh sản hữu tính ở động vât: Đẻ trứng và đẻ
con.
- Sơ đồ phân biệt hình thức đẻ trứng và đẻ con:

Dự đoán đặc điểm con
sinh ra. Theo em, đặc
điểm này có ý nghĩa gì đối
với sinh vật?

- Trong hình thức sinh sản hữu tính, con sinh ra mang đặc điểm của cả bố
và mẹ.
- Ý nghĩa: Nhờ đặc điểm trên, sinh sản hữu tính giúp kết hợp được các đặc
tính tốt của bố mẹ và thích nghi hơn với các điều kiện môi trường.

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
3. Sinh sản hữu tính ở động vật
 Sinh sản hữu tính giúp kết hợp được các đặc tính tốt của bố mẹ
và thích nghi hơn với các điều kiện môi trường luôn thay đổi.

Luyện tập
• Hãy kể tên vật nuôi có hình thức sinh
sản hữu tính là đẻ con hoặc đẻ trứng.
• Nêu vai trò của sinh sản hữu tính đối
với sinh vật và trong thực tiễn.

Theo em, sinh sản hữu tính có những ưu điểm nào? Con người đã ứng dụng sinh sản hữu tính trong thực tiễn nhằm mục đích gì?

III. SINH SẢN HỮU TÍNH Ở SINH VẬT
4. Một số ứng dụng sinh sản hữu tính ở sinh vật
 Ứng dụng sinh sản hữu tính trong thực tiễn: Tạo ra các giống vật
Theolượng
em, sinh
hữu
tính
những ưu
nuôi và cây trồng mới cho năng suất cao, chất
tốt, sản
thích
nghi
tốtcó
với
nào?
Con người đã ứng dụng sinh sản
điều kiện môi trường và đáp ứng nhu cầu điểm
của con
người.
hữu tính trong thực tiễn nhằm mục đích gì?
- Ví dụ:
+ Lai tạo lợn có tỉ lệ thịt nạc cao và nhanh lớn.
+ Thụ phấn nhân tạo bằng cách lấy nhị của hoa này đưa vào đầu nhụy của
hoa cùng loài nhằm đảm bảo sự tạo quả cho các loài cây bí ngô, dưa chuột,
- Ưu điểm của sinh sản hữu tính: Kết hợp được các đặc tính tốt có ở cả
mướp,…
cơ thể đực và cơ thể cái, đảm bảo sức sống của cơ thể con tốt, thích
nghi được với các điều kiện môi trường khác nhau.
- Mục đích của ứng dụng sinh sản hữu tính trong thực tiễn: Tạo ra các
giống vật nuôi, cây trồng theo nhu cầu như có sức sống tốt hơn, năng
suất cao hơn,…

VIDEO TÔNG KẾT

LUYỆN TẬP
Bài 1
Quan sát hình bên:                               
a) Nêu hình thức sinh sản ở nấm men.
b) Mô tả bằng lời sự sinh sản của nấm men.
c) Nêu đặc điểm của nấm men con mới
được hình thành.
a) Hình thức sinh sản của nấm men trong hình: mọc chồi.
b) Mô tả bằng lời sự sinh sản của nấm men: Cơ thể nấm ban đầu → Hình
thành chồi (chưa có nhân) → Phân chia nhân và tế bào chất → Chồi con hình
thành trên cơ thể ban đầu (có đầy đủ màng tế bào, tế bào chất và nhân) →
nấm men con.
c) Đặc điểm của nấm men con mới được hình thành: Nấm men con mọc chồi
ngay trên cơ thể ban đầu và không tách khỏi cơ thể mẹ.

LUYỆN TẬP
Bài 2
Lựa chọn đáp án đúng về quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật.
A. Hình
A. Hình
thànhthành
giao tử
giao
đực
tử và
đực
giao
và tử
giao
cáitử– cái
Thụ– phấn
Thụ phấn
– Thụ– tinh
Thụ –tinh
Kết–hạt,
Kết tạo
hạt,quả.
tạo quả.
B. Hình thành giao tử đực và giao tử cái – Thụ tinh – Thụ phấn – Kết hạt, tạo quả.
C. Hình thành giao tử đực và giao tử cái – Thụ phấn – Kết hạt, tạo quả – Thụ tinh.
D. Hình thành giao tử đực và giao tử cái – Kết hạt, tạo quả - Thụ phấn – Thụ tinh.

LUYỆN TẬP
Bài 3
Hoàn thành các đoạn thông tin sau bằng cách sử dụng các từ gợi ý: sự thụ tinh, hoa
lưỡng tính, hoa đơn tính, sinh sản sinh dưỡng, sự thụ phấn.
a) Sự hình thành các cá thể mới từ cơ quan sinh dưỡng của mẹ được gọi là …(1)…
sinhphận
dưỡng
b)sinh
Hoasản
có bộ
sinh sản đực hoặc cái. Một bông hoa như vậy được gọi là …(2)…
c) Sự chuyển hạt phấn đến đầu nhụy của hoa trên cùng một cây hoặc trên một cây hoa
hoa đơn
khác
cùngtính
loài được gọi là …(3)…
d) Sự kết hợp của giao tử đực và cái được gọi là …(4)…
sự thụ phấn
sự thụ tinh

LUYỆN TẬP
Bài 4
Nêu sự khác biệt giữa sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính ở thực vật
bằng cách hoàn thành bảng sau:
Đặc điểm
Giao tử tham gia
sinh sản

Sinh sản vô tính
? có.
Không

Sinh sản bằng bào tử và sinh
Cơ quan sinh sản sản sinh dưỡng? (rễ, thân, lá).

Sính sản hữu tính
? tử cái.
Giao tử đực và giao
?
Hoa.

Đặc điểm cây con Cây con sinh ra ?giống nhau và
giống cây ban đầu.
hình thành

Tạo ra những cây con mới đa dạng, kết hợp
? cây bố và mẹ.
được các đặc tính tốt của

Ví dụ

Hạt của cây mướp mọc
? lên cây mướp
mới.

Đoạn thân, củ ?của cây khoai
lang cho cây mới.

LUYỆN TẬP
Bài 5
Hãy nêu những phương pháp nhân giống vô tính ở thực vật trong thực tiễn và cho ví dụ.
- Phương pháp giâm cành: cắt một đoạn thân, cành, lá, rễ hoặc ngọn cây cắm hoặc vùi
vào đất. Ví dụ như xương rồng, hoa hồng, rau muống, rau ngót,…
- Phương pháp chiết cành: lấy đất bọc xung quanh một đoạn thân hay cành đã bóc bỏ
lớp vỏ. Khi chỗ đó mọc rễ sẽ cắt rời cành đem đi trồng. Ví dụ: bưởi, chanh, cam,…
- Phương pháp ghép cành: Lấy một đoạn thân, cành hay chồi của cây này ghép lên thân
hay gốc của cây khác sao cho ăn khớp với nhau. Ví dụ: Ghép mắt táo, ghép cành hoa
hồng Pháp và gốc thân cây tầm xuân,…
- Nuôi cấy tế bào và mô thực vật: Lấy các tế bào từ các phần khác nhau của cơ thể thực
vật nuôi trong môi trường dinh dưỡng thích hợp để tạo nên cây con hoàn chỉnh. Ví dụ:
chuối, hoa lan, sâm Ngọc Linh,…

THANK
YOU!