Lựa chọn trật tự từ trong câu

ò
r
T

i
ơ
h
c

Tiếp s
ứ

c

p
ắ
s
ẽ
s
m
ó
h
n
2
Trong 5 phút,
h
n
à
h
t
n
ẵ
s
o
h
c
xếp 5 từ
i
ỗ
M
.
u
a
h
n
c
á
những câu kh
m
ó
h
n
g
n
o
r
t
n
ê
i
thành v
!
u
â
c
1
t
ế
i
v
c
ợ
c hỉ đ ư

BẢO

NÓ

ĐẾN

KHÔNG

SAO

1

Nó bảo sao không đến?

6

Bảo nó đến không sao.

2

Đến sao không bảo nó?

7

Sao không đến bảo nó?

3

Không sao bản nó đến.

8

Sao nó bảo không đến?

4

Không bảo sao nó đến?

9

Không đến sao nó bảo?

5

Bảo sao nó không đến.

10

Sao không bảo nó đến?

Mỗi trật tự từ
sẽ cho một hiệu
quả biểu đạt ý
khác nhau
Người nói/ viết
cần biết lựa chọn
trật tự từ thích
hợp với yêu cầu
giao tiếp

Lựa chọn trật tự
từ trong câu

Cấu trúc
bài học
I. Tác dụng của sự sắp xếp
trật tự từ
II. Luyện tập

I. Tác dụng
của sự sắp xếp
trật tự từ

Đọc thật kĩ 5
ngữ liệu sau

Chú ý từ in
đậm

1

Chị Dậu xám mặt, vội vàng đặt con xuống đất, chạy
đến đỡ lấy tay hắn.

2

Trong đó nghe đâu mẹ tôi đi bán bóng đèn và những
phiên chợ chính còn bán cả vàng hương.

3

Lom khom dưới núi tiều vài chú
Lác đác bên sông chợ mấy nhà.

4

Cùng lắm, nó có giở quẻ, hắn cũng chỉ đến đi ở tù. Ở
tù thì hắn coi là thường.

5

Tre xung phong vào xe tăng, đại bác. Tre giữ làng,
giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín.

Chị Dậu xám mặt, vội vàng đặt con
xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay hắn.

 Chị Dậu vội vàng đặt con xuống đất, chạy
đến đỡ lấy tay hắn, xám mặt.
 Chị Dậu chạy đến đỡ lấy tay hắn, vội vàng
đặt con xuống đất, xám mặt.
…..

Chị Dậu xám mặt, vội vàng đặt con
xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay hắn.

 Biểu thị trật tự trước sau

Biểu thị trật tự trước sau
Trên – Dưới

Dưới – Trên

Xa – Gần

Gần – Xa

Ngoài – Trong

Trong – Ngoài

Trong đó nghe đâu mẹ tôi đi bán
bóng đèn và những phiên chợ
chính còn bán cả vàng hương.

 Bán chính: Bóng đèn
 Bán phụ: Vàng hương

 Biểu thị thứ bậc
quan trọng, cao thấp

Biểu thị thứ bậc quan trọng, cao thấp

Vai vế trong gia đình

Hữu hình  Trừu tượng
Hình thức  Nội dung
Vật chất  Tinh thần

VD: Ông, bà, cha, mẹ, anh, chị, em

VD: Tre xanh, nhũn nhặn  Tre
khiêm tốn, kiên cường, can đảm

Lom khom dưới núi tiều vài chú
Lác đác bên sông chợ mấy nhà.

 Đảo “lom khom”, “lác đác” lên đầu
 Biểu thị điểm nhấn của người nói/ người viết

Cùng lắm, nó có giở quẻ, hắn
cũng chỉ đến đi ở tù. Ở tù thì
hắn coi là thường.

 Đảo “ở tù” lên đầu câu (2) để tạo sự liên kết với câu (1)
 Đảm bảo sự liên kết của câu

Đảm bảo sự liên kết của câu
(Câu đầu tiên nhắc đến đối tượng nào thì câu tiếp
theo sẽ bắt đầu bằng sự vật đó)
Chả mấy khi được lộc vua ban, bố cứ
thưa với làng ngả thịt hai trâu và đồ hai
thúng gạo nếp để mọi người ăn một trận
cho sướng miệng. Còn một trâu và một
thúng gạo, ta sẽ xin làng làm phí tổn cho
bố con ta trẩy kinh lo liệu việc đó.

Tre xung phong vào xe tăng, đại bác.
Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà
tranh, giữ đồng lúa chín.
 Kết thúc 4 âm tiết tạo sự âm vang (2 thì cảm
giác hẫng)
 Sự xen kẽ giữa nhịp điệu (nhờ thanh bằng
trắc) dễ nghe, dễ thuộc, dễ đi vào lòng người

Tre xung phong vào xe tăng, đại bác.
Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà
tranh, giữ đồng lúa chín.

 Đảm bảo sự hài hòa về ngữ âm của lời nói

Đảm bảo sự liên kết của câu
(Rất dễ thấy trong thơ)
Em ơi Ba Lan mùa tuyết tan
Đường bạch dương, sương trắng nắng tràn
Chiều đi trên đồi êm như tơ
Chiều đi trong lòng êm như mơ

 Tất cả đều là
thanh bằng

1
Tác
dụng của
sự sắp xếp
trật tự từ

Biểu thị trật tự trước sau

2

Biểu thị thứ bậc quan
trọng, cao thấp

3

Biểu thị điểm nhấn của
người nói/ người viết

4

Đảm bảo sự liên kết của câu

5

Đảm bảo sự hài hòa về
ngữ âm của lời nói

II. Luyện tập

Cuộc đua

Truy tìm
kho báu

4 nhóm sẽ lần lượt
giải 3 mật thư
trong vòng 3 – 3 –
5 phút

Thư kí sẽ đi thu
từng mật thư sau
khi hết giờ, không
thu sẽ không được
tính điểm

GV sẽ chữa và các
thư kí kiểm phiếu.
1 câu đúng = 1 từ
khóa

Nhóm sẽ dựa vào
từ khóa  Viết ra
nơi chứa kho báu
 Nhận kho báu

Mật thư 1
Câu 1: Mục đích của việc chọn trật tự từ trong câu là
gì ?
A. Thể hiện tài năng của người nói.
B. Làm cho câu trở nên sinh động và thu hút hơn.
C.
C Thể hiện quan niệm của người nói về sự việc được
nói đến trong câu.
D. Làm cho sự việc được nói đến trong câu trở nên dễ
hiểu hơn.
Câu 2: Ý nào sau đây không nói lên được
tác dụng của sự sắp xếp trật tự từ
trong câu?
a. Thể hiện thứ tự nhất định; nhấn mạnh
hình
ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng.
B
b. Làm cho sự việc được nói đến trong câu
trở nên dễ hiểu hơn.
c. Liên kết câu với những câu khác trong văn
bản.
d. Đảm bảo sự hài hoà về mặt ngữ âm trong
lời nói.

Câu 3: Hiệu quả diễn đạt của trật tự từ trong câu thơ
“ Xanh xanh bãi mía bờ dâu” là gì?
A. Nhằm miêu tả vẻ đẹp của bãi mía bờ dâu.
B.
B Nhằm nhấn mạnh màu xanh tràn đầy sức sống của
bãi mía bờ dâu.
C. Nhằm giúp người đọc hình dung ra màu sắc của bãi
mía bờ dâu.
D. Cả A, B, C đều sai.
Câu 4. Trật tự từ của câu nào nhấn
mạnh đặc điểm của sự vật được nói
đến ?
A. Sen tàn cúc lại nở hoa ( Nguyễn Du )
B.
C Những buổi trưa hè nắng to ( Tô hoài ).
C. Lác đác bên sông chợ mấy nhà ( Bà
Huyện Thanh Quan).
D. Tràng thở đánh phào một cái, ngực nhẹ
hẳn đi ( Kim Lân).

Mật thư 2
A

Nối các câu ở cột A với các
hiệu quả diễn đạt của trật tự
tư tưởng ứng ở cột B

1. Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son

B
a. Thể hiện thứ tự trước sa
mỗi hoạt động

2. Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.

b. Nhấn mạnh đặc điểm của
sự vật được nói tới trong câu.

3. Hắn ho khẽ một tiếng, bước từng
bước dài ra sân.

c. Thể hiện thức bậc quan
trọng của sự vật được nói
đến.

4. Trong tay đủ cả quản bút, lọ mực,
giấy trắng và giấy thấm.

d. Tạo nhịp điệu mềm mại,
uyển chuyển cho câu nói.

Mật thư 2

Giải thích lý do sắp xếp trật tự
từ trong những bộ phận câu và
câu in đậm dưới đây

a. Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần
yêu nước của dân ta. Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch
sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi,
Quang Trung…
b. Đẹp vô cùng Tổ quốc ta ơi! (1) Nắng chói sông Lô, hò ô tiếng hát
Rừng cọ đồi chè, đồng xanh ngào
(2)
ngạt 
Chuyến phà dào dạt bến nước Bình C
c.- Ấy cũng may cho cô, vơ vẩn mãi ở ngoài phố thế này mà gặp
mật thám hay đội con gái thì khốn.
- Mật thám tôi cũng chả sợ, đội con gái tôi cũng chả cần.

a. Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng
chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu
nước của dân ta. Chúng ta có quyền tự
hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời
đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng
Đạo, Lê Lợi, Quang Trung…
 Kể tên các vị anh hùng theo thứ
tự xuất hiện của các vị ấy trong
lịch sử dân tộc.

b. Đẹp vô cùng Tổ quốc ta ơi! (1)
Rừng cọ đồi chè, đồng xanh ngào ngạt 
Nắng chói sông Lô, hò ô tiếng hát (2)
Chuyến phà dào dạt bến nước Bình Ca
 (1) Nhấn mạnh cái đẹp của Tổ quốc Việt Nam mới giải
phóng đang trên đà xây dựng, phát triển và cảm xúc của
nhà thơ.
 (2) Gieo vần (ô và át), tạo sự hài hòa về ngữ âm trong
câu thơ và gợi sự mênh mang của sông nước.

c.- Ấy cũng may cho cô, vơ vẩn mãi
ở ngoài phố thế này mà gặp mật
thám hay đội con gái thì khốn.
- Mật thám tôi cũng chả sợ, đội
con gái tôi cũng chả cần.
 Lặp từ ở đầu các vế câu tạo sự
liên kết chặt chẽ với câu trước đó
và thể hiện rõ thái độ bất cần của
cô gái.

BÀI TẬP VỀ NHÀ
 Cho các ngữ liệu sau: Đầu, mặt, tóc, tay, chân, tim, áo,
quần, dép
 Làm việc theo nhóm và viết đoạn văn từ 3-5 câu có
chứa các từ liên quan đến các ngữ liệu trên (không cần
dung hết ngữ liệu)
 Đại diện nhóm đọc đoạn văn đã chuẩn bị, thuyết
minh ý tưởng định truyền tải và trật tự sắp xếp
các ngữ liệu đó

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
1

Ôn lại bài cũ + Làm BTVN

2

Tìm hiểu thêm về lựa chọn
trật tự từ trong câu

3

Soạn bài: “Tìm hiểu các yếu
tố tự sự và miêu tả trong văn
nghị luận”

Hẹn gặp lại các
em!