Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Xác định hạt nhân X trong phương trình sau?
2
1
1
1

A. H

A
z

4
2

H  X  He
2
1

B. H

3
1

C. H

3
2

D. He

Xạ trị là phương pháp
dung để chữa ung thư

Phương pháp phẫu thuật điều trị
u não với dao Gamma

CAÙC NHAØ VAÄT LYÙ ÑI TIEÂN PHONG
NGHIEÂN CÖÙU HIEÄN TÖÔÏNG PHOÙNG XAÏ

Béc-cơ-ren

Pi-e Quy-ri

Ma-ri Quy-ri

I. HIỆN TƯỢNG PHÓNG XẠ
1. Định nghĩa hiện tượng phóng xạ
Phóng xạ là hiện tượng một hạt nhân không bền vững
tự động phóng ra những bức xạ gọi là tia phóng xạ và biến
thành hạt nhân khác.
Phương trình phóng xạ:
X → Y + Tia phóng xạ
Trong đó: X: hạt nhân mẹ
Y: hạt nhân con

2. Các dạng phóng xạ
a. Phóng xạ 
- Là phóng xạ phát ra tia , tia  là dòng các hạt nhân .
+

- Phương trình:
Hoặc

- Nhận xét: hạt nhân con lùi 2 ô trong bảng hệ thống tuần
hoàn so với hạt nhân mẹ
Ví dụ 1: Hoàn thành phương trình phóng xạ sau?
212
84
212
84



Po   ?


Po  

208
82

Pb

b. Phóng xạ - Là phóng xạ phát ra tia -, tia - là dòng các hạt electron .
+

- Phương trình:
Hoặc

- Nhận xét: Hạt nhân con tiến 1 ô trong bảng hệ thống tuần
hoàn so với hạt nhân mẹ.
Ví dụ 2: Hoàn thành phương trình phóng xạ sau?
14
6
14
6

C   ?  10e
14
7

0
1

C   N  e

c. Phóng xạ +
- Là phóng xạ phát ra tia +, tia + là dòng các hạt pôzitrôn .
- Phương trình:

+

Hoặc
- Nhận xét: Hạt nhân con lùi 1 ô trong bảng hệ thống tuần hoàn
so với hạt nhân mẹ.
Ví dụ 3: Hoàn thành phương trình phóng xạ sau?
12
7
12
7

0
1

N   ? e
12
6

0
1

N   C  e

d. Phóng xạ 
- Là phóng xạ phát ra tia , tia  là bức xạ điện từ có bước sóng
cực ngắn được phát ra kèm theo trong các phóng xạ , -, +.
- Nhận xét: Phóng xạ  không làm thay đổi bản chất hạt nhân.

* Lưu ý: Tia xạ , -, + là các hạt mang điện nên bị lệch trong
điện trường và từ trường, còn tia  không bị lệch.

β+

α




β-

+

-




B

Nguồn
phóng xạ

II. ĐỊNH LUẬT PHÓNG XẠ
1. Đặc tính của quá trình phóng xạ
- Có bản chất là một quá trình biến đổi hạt nhân.
- Có tính tự phát và không điều khiển được.
- Là một quá trình ngẫu nhiên.
2. Định luật phóng xạ
- Xét một mẫu phóng xạ, gọi:
+ N0, m0 là số hạt nhân và khối lượng hạt nhân
ban đầu.
+ N, m là số hạt nhân và khối lượng hạt nhân
còn lại sau thời gian t.
- Định luật phóng xạ:

N N 0e

 t



N0 2

t
T

m m0 e

 t

m0 2



t
T

Trong đó,  là hằng số phóng xạ (1/s hay s-1), T là chu kì bán rã.

3. Chu kì bán rã (T)
Chu kì bán rã là thời gian để số lượng các hạt nhân
phóng xạ còn lại 50% (nghĩa là phân rã 50% hạt nhân đã bị
phân rã).

ln 2 0,693
T




* Chú ý:
Số hạt nhân và khối lượng hạt nhân của chất phóng xạ đã bị
phân rã (biến đổi thành chất khác) được tính:


t
T

N  N 0  N  N 0 (1  e  t )  N 0 (1  2 )
m m0  m m0 (1  e

 t



t
T

) m0 (1  2 )

Ví dụ 4: Rađon là đồng vị phóng xạ  với chu kì bán rã là 3,8
ngày. Tại thời điểm ban đầu có 100 g . Tính khối lượng của còn
lại và khối lượng đã bị phân rã sau 7,6 ngày?
Hướng dẫn: Áp dụng định luật phóng xạ
Khối lượng còn lại:

m m0 2

Khối lượng đã bị phân rã:

t

T

100.2



7,6
3, 8

25 g

m m0  m 100  25 75 g

III. ĐỒNG VỊ PHÓNG XẠ NHÂN TẠO
Ngoài những đồng vị phóng xạ có sẵn trong tự nhiên,
người ta cũng tạo ra được những nhiều đồng vị phóng xạ gọi là
đồng vị phóng xạ nhân tạo.
1. Phóng xạ nhân tạo và phương pháp nguyên tử đánh dấu
2. Đồng vị 14C, đồng hồ Trái Đất

CỦNG CỐ
- Định nghĩa hiện tượng phóng xạ
- Bản chất các dạng phóng xạ (, -, + và )
- Đặc tính của quá trình phóng xạ
- Chu kì bán rã
- Biểu thức của định luật phóng xạ

BÀI TẬP
Câu 1: Phóng xạ nào không làm thay đổi cấu tạo hạt nhân?
A. Phóng xạ 

B. Phóng xạ -

C. Phóng xạ +

D. Phóng xạ 

Câu 2: Tia là hạt nhân
2
A.
1

H

3
B. 2

He

4
C.
2

He

3
D. 1

H

Câu 3: Tia nào không bị lệch trong điện trường và từ
trường?
A. Tia 

B. Tia -

C. Tia +

D. Tia 

NHIỆM VỤ VỀ NHÀ
- Học bài, trả lời các câu hỏi và làm bài tập SGK.
- Làm các bài tập từ câu 41 đến câu 46 tài liệu photo.
- Tiết sau luyện tập.
- Đọc thêm:
+ Bài 38: Phản ứng phân hạch
+ Bài 39: Phản ứng nhiệt hạch
+ Chương VIII: Từ vi mô đến vĩ mô.

BÀI TẬP VỀ NHÀ