GIÁO VIÊN: MÃ THỊ DIỆU ÁI
ĐƠN VỊ: TRƯỜNG THPT CHUYÊN BẮC KẠN

TIẾT 32

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP

MỤC TIÊU
1. Phát biểu được khái niệm xináp
2. Mô tả được cấu tạo của xináp hóa học
3.Trình bày được quá trình truyền tin
qua xináp hóa học

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP

NỘI DUNG

TRUYỀN TIN
QUA XINÁP
I. KHÁI NIỆM
XINÁP

II. CẤU TẠO
CỦA XINÁP

III. QUÁ TRÌNH
TRUYỀN TIN
QUA XINÁP

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP
I. KHÁI NIỆM XINÁP

-Xináp: là diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với tế bào thần
kinh, giữa tế bào thần kinh với loại tế bào khác như tế bào
cơ, tế bào tuyến…

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP
II. CẤU TẠO CỦA XINÁP

- Dựa vào cấu tạo, có 2 loại xináp:
+ Xináp điện
+ Xináp hóa học

Xináp điện

Chất trung gian
hóa học

Xináp hóa học

- Mỗi xi náp hóa học chỉ có một loại chất trung gian hóa học
(phổ biến ở thú là axêtincôlin, norađrênalin)

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP
II. CẤU TẠO CỦA XINÁP
Hãy quan sát sơ đồ cấu tạo của xináp hóa học dưới đây rồi điền tên các
bộ phận tương ứng với các ô chứa các số sau:

Ti 3
thể
Bóng chứa
chất4
trung
gian hóa học

Chùy
xi náp

1

Màng sau
6
xináp

2

Màng trước
xi náp

Khe5
xi náp
Thụ thể tiếp nhận
chất trung gian hóa học

7

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP
II. CẤU TẠO CỦA XINÁP

- Xináp gồm:

1. Chùy xináp
2. Màng trước xináp
3. Ti thể
4. Bóng chứa chất
trung gian hóa học
5. Khe xináp
6. Màng sau xináp
7.Thụ thể tiếp nhận
chất trung gian hoá
học.

Ti thể
Bóng chứa
chất trung
gian hóa
học

Chùy
xi náp

Màng sau
xináp

Màng trước
xi náp

Khe xi náp
Thụ thể tiếp nhận
chất trung gian hóa học

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP
III. QUÁ TRÌNH TRUYỀN TIN QUA XINÁP
PHIẾU HỌC TẬP: Tìm hiểu quá trình truyền tin qua xináp
Nhiệm vụ: Nghiên cứu H30.3; đọc thông tin mục III – SGK tr 122 để
hoàn thành phiếu học tập trong thời gian 5 phút

Nội dung 1. Hãy mô tả các giai đoạn của quá trình truyền tin
qua xináp hóa học
Nội dung 2. Tại sao xung thần kinh chỉ được truyền qua xináp
theo 1 chiều, từ màng trước qua màng sau mà không theo
chiều ngược lại?
Nội dung 3. Tại sao chất trung gian hóa học Axetincolin không
bị ứ đọng lại ở màng sau xináp?

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP
III. QUÁ TRÌNH TRUYỀN TIN QUA XINÁP

Nội dung 1

Giai đoạn 1. Xung thần kinh đến
làm Ca2+ đi vào trong chùy
xinap
Giai đoạn 2. Ca2+ vào làm bóng
chứa axêtincôlin gắn vào
màng trước và vỡ ra, giải
phóng axêtincôlin vào khe
xinap
Giai đoạn 3. Axêtincôlin gắn vào
thụ thể trên màng sau và làm
xuất hiện điện thế hoạt động
lan truyền đi tiếp

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP
III. QUÁ TRÌNH TRUYỀN TIN QUA XINÁP

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP
III. QUÁ TRÌNH TRUYỀN TIN QUA XINÁP

Nội dung 2

Thông tin chỉ truyền
theo một chiều từ màng trước
đến màng sau mà không truyền
theo chiều ngược lại. Vì:
- Ở màng sau không có bóng
chứa chất trung gian hóa học để
đi về màng trước
- Màng trước không có các thụ
thể tiếp nhận chất trung gian
hóa học

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP
Nội dung 3
III. QUÁ TRÌNH TRUYỀN TIN QUA XINÁP
Tái tổng hợp chất trung gian hóa học
Bóng chứa chất trung
gian hóa học

Axetincolin

Enzim
axetincolinesteraza

axetat

Axetincolin

colin
Màng sau

Khe xináp

Màng
trước

Chùy xináp

=> Chất trung gian hóa học Axetincolin không bị ứ đọng lại ở
màng sau xináp

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP
III. QUÁ TRÌNH TRUYỀN TIN QUA XINÁP

Chuyện gì xảy ra
khi màng sau
xináp bị phong
tỏa, không thể
tiếp nhận chất
trung gian hóa
học?

Thổ dân da đỏ ở Nam Mĩ đang săn thú

Thuốc giảm đau Atropine Sulfate

Quá trình truyền tin qua xináp bị gián đoạn khiến các cơ
quan thực hiện không trả lời lại kích thích

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP
III. QUÁ TRÌNH TRUYỀN TIN QUA XINÁP

Một vài thông tin về bệnh Parkinson (bệnh liệt rung)

-Thường gặp ở người già
- Do sự thoái hóa của tế
bào sản sinh ra dopamin –
một chất dẫn truyền xung
thần kinh.
Khi thiếu dopamin,
cơ bắp không vận động
được bình thường, gây ra
các triệu chứng đặc trưng
của bệnh Parkinson
Người mắc bệnh Parkinson

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP
CỦNG CỐ BÀI HỌC
Chọn đáp án đúng nhất trong các câu sau:
Câu 1. Xinap là:
A. Diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với tế bào thần kinh.
B. Diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với tế bào cơ.
C. Diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với tế bào tuyến.
D.
D Diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với tế bào thần kinh giữa tế
bào thần kinh với các loại tế bào khác.
Câu 2. Trong xináp hóa học, thụ thể tiếp nhận chất trung gian hóa học nằm
trên bộ phận :
A. Bóng chứa chất trung gian hóa học
B. Màng trước xináp
C.
C Màng sau xináp
D. Chùy xináp

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP
CỦNG CỐ BÀI HỌC
Câu 3. Điền vào chỗ trống những từ hoặc cụm từ thích hợp.

Khi xung thần kinh truyền đến chùy xi náp thì:
chùy xinap
A. Ca2+ đi vào trong ...........(1)......

bóng chứa axêtincôlin gắn vào màng trước và
B. Ca2+ vào làm .........(2)......................
vỡ ra, giải phóng .........(3)........
axêtincôlin vào khe xinap

C. Axêtincôlin gắn vào .........(4).......
trên màng sau và làm xuất
thụ thể
hiện điện thế hoạt động lan truyền đi tiếp

BÀI 30. TRUYỀN TIN QUA XINÁP
DẶN DÒ
- Học bài cũ, tập trung ôn tập các nội dung trọng tâm
của bài (khái niệm xináp, cấu tạo và quá trình truyền
tin qua xináp hóa học....)
- Đọc phần đóng khung cuối bài
- Trả lời câu hỏi 1,2,3,4 – SGK tr 123
- Đọc trước Bài 31. Tập tính của động vật

hóc thÇy c« vµ c¸c em

m¹nh khoÎ – thµnh c«ng